Przymiotnik brązowy kojarzy się z ziemią i pniami drzew, a także z jesienną przyrodą. Jak wykazują badania, dla użytkowników języka polskiego brąz jest najbardziej neutralną barwą.
Barwą brązową zajmowali się m.in. Mirosława Ampel-Rudolf (Ampel-Rudolf 1994: 143-156), Krzysztof Drumiński (Drumiński 2003), Jarosław Niewiarowicz (Niewiarowicz 2003), Ryszard Tokarski (Tokarski 2004 [1995]: 140-143) i Alfred Zaręba (Zaręba 1954: 21-26).
Podstawowa nazwa barwy brązowej i jej definicje
Według Brenta Berlina i Paula Kaya (Brent, Paul 1969), nazwa brązu dołącza do leksykonu barw jako siódma z kolei, po nazwach bieli, czerni, czerwieni, zieleni, żółcieni i błękitu. Badania wykazują, że przymiotnik brązowy należy do podstawowych nazw barw w języku polskim. Z przymiotnikiem tym spokrewnione są inne wyrazy odnoszące się do barwy: rzeczownik brąz, przysłówek brązowo i czasowniki brązowić, brązowieć, zbrązowieć itp.
Słownik pod redakcją Witolda Doroszewskiego (Doroszewski 1997) podaje następujące definicje leksemu brązowy: 1. „zrobiony z brązu”, przenośnie „posągowy, martwy, nierealny”, 2. „barwy brązu, brunatny”. Słownik pod redakcją Bogusława Dunaja (Dunaj 2007: 44) definiuje brązowy podobnie, jako: 1. „wykonany z brązu”, czyli stopu miedzi z cyną lub innymi metalami, 2. „mający kolor taki jak brąz”. Zatem nazwa barwy jest metonimiczna: drugie znaczenie, to związane z barwą, jest wtórne w stosunku do pierwszego.
Prototypowe odniesienia nazwy brązowy
Pomimo tego, że brązowy jest sekundarną nazwą barwy, można się zastanowić nad prototypem (bądź prototypami). Ryszard Tokarski (Tokarski 2004 [1995]: 140) uważa, że brązowy „nie jest kolorem ziemi”, w zebranym przez niego przykładach poetyckich barwa ta związana jest raczej z zamierającą jesienną przyrodą.
Na podstawie badań przeprowadzonych przez Ewę Teodorowicz-Hellman (Teodorowicz-Hellman 1998: 89) wśród nastolatków (w wieku 13-14 lat) i Danutę Stanulewicz (Stanulewicz 2009: 306-307) wśród osób dorosłych, w których respondenci podawali obiekty danych kolorów lub skojarzenia z kolorami, a także uzupełniali porównanie brązowy jak…, można wysnuć pewne wnioski dotyczące prototypowych odniesień leksemu brązowy. Wyniki wspomnianych wyżej badań przedstawione są w tabelach 1, 2 i 3.
Tabela 1. Odniesienia podane dla przymiotnika brązowy podane przez 45 respondentów (Teodorowicz-Hellman 1998: 89)
|
Obiekt |
Liczba respondentów podających dany obiekt |
Procent |
|
Pnie drzew |
16 |
35,56 |
|
Inne obiekty |
29 |
64,44 |
|
Suma |
45 |
100 |
Tabela 2. Skojarzenia z przymiotnikiem brązowy ( ankietę wypełniło 400 osób) (na podst.: Stanulewicz 2009: 307)
|
Skojarzenia |
Liczba skojarzeń |
Procent |
|
Drzewo, kora, pień, gałąź |
126 |
23,46 |
|
Ziemia, gleba, błoto |
84 |
15,64 |
|
Jesień, jesienne liście |
39 |
7,26 |
|
Inne skojarzenia |
288 |
53,63 |
|
Suma |
537 |
100 |
Tabela 3. Porównania z przymiotnikiem brązowy, podane przez 100 respondentów (Stanulewicz 2009: 306)
|
Brązowy jak … |
Liczba badanych / procent |
|
… drzewo / kora drzewa / drewno |
24 |
|
… ziemia |
14 |
|
Inne porównania |
62 |
|
Suma |
100 |
Jak wynika z tych badań, najbardziej popularnym obiektem kojarzonym z brązem jest drzewo, jego kora, na drugim miejscu w tym rankingu znajduje się ziemia, a na trzecim – jesienna przyroda. Wyniki te pozwalają zaproponować dwa prototypowe odniesienia dla nazwy brązowy – drzewo (kora) i ziemię, obok proponowanej przez Tokarskiego zamierającej przyrody.
TU WSTAWIĆ P O NAZWIE Komorowska Ewa Stanulewicz Danuta – BARWA BRAZOWA – załącznik1.jpg.
TU WSTAWIĆ P O NAZWIE Komorowska Ewa Stanulewicz Danuta – BARWA BRAZOWA – załącznik2.jpg.
Symbolika barwy brązowej i jej skojarzenia z emocjami
Według Władysława Kopalińskiego (Kopaliński 2007: 26), barwa brązowa symbolizuje m.in. ziemię, jesień, smutek, melancholię, rezygnację, skromność, bierność, ubóstwo, a także hitlerowski faszyzm.
Wyniki badań dotyczących aksjologii barw (Stanulewicz, Komorowska, Pawłowski 2012) wskazują, że dla użytkowników języka polskiego brąz jest najbardziej neutralną barwą. W tym badaniu respondenci zostali poproszeni o wypisanie pozytywnych, neutralnych i negatywnych skojarzeń z podstawowymi i wybranymi nie podstawowymi nazwami barw. Taka sama liczba uczestników badania (54%) podała pozytywne i negatywne skojarzenia z brązem. Jest to jedyna barwa wśród podstawowych, która uzyskała taki wynik w tym badaniu (dla porównania, wyniki dla innych wybranych barw były następujące: zieleń: pozytywne skojarzenia – 100% respondentów, negatywne – 44%; czerwień: pozytywne – 88%, negatywne – 74%; niebieski: pozytywne – 92%, negatywne – 28%).
Jeżeli chodzi o skojarzenia brązu z emocjami, badania przeprowadzone przez Annę Mozolewską (Mozolewska 2010: 91) wskazują na powiązanie tej barwy ze spokojem (16% respondentów), ciepłem (10%) i przyjemnością (8%), ale także z odrazą (8%) i smutkiem (4%). Spokój, ciepło i przyjemność związane może być z wieloma czynnikami, np. z brązowymi pluszowymi zabawkami z dzieciństwa.
TU WSTAWIĆ P O NAZWIE Komorowska Ewa Stanulewicz Danuta – BARWA BRAZOWA – załącznik3.jpg
Brązową przyjemnością są także czekolada i smażone bądź grillowane wiktuały, na co wskazują wyniki innego badania, w którym respondenci zostali poproszeni o podanie skojarzeń z takimi pojęciami jak szczęście, pech, władza, moc, zależność, a także m.in. dobry smak potraw. Okazało się, że ok. 11% respondentów kojarzy go z brązem (ten sam odsetek respondentów kojarzy go z barwą pomarańczową, natomiast wyższe notowania mają zieleń (ok. 34%), czerwień (ok. 26%) i żółcień (ok. 15%) (Stanulewicz 2012).
TU WSTAWIĆ P O NAZWIE Komorowska Ewa Stanulewicz Danuta – BARWA BRAZOWA – załącznik4.jpg
Związki frazeologiczne z przymiotnikiem brązowy i spokrewnionymi słowami
W porównaniu z prymarnymi i pozostałymi sekundarnymi podstawowymi nazwami barw, przymiotnik brązowy i spokrewnione z nim słowa nie występują często w związkach frazeologicznych. Do tych nielicznych frazeologizmów należą brązowy cukier, brązowy ryż, opalić się na brąz, opalić się na czekoladowy brąz, brązujący puder, brązujący balsam (ostatnie dwa frazeologizmy pojawiły się wraz z wprowadzeniem na rynek kosmetyków, do których się odnoszą).
Opisywane przez przymiotnik brązowy klasy przedmiotów i zjawisk
Jeżeli weźmiemy pod uwagę frekwencję leksemu brązowy, w wersji demonstracyjnej Korpusu Testów PWN (www.korpus.pwn.pl), liczącego ok. 3,7 mln słów, występuje on 97 razy, z czego 21 razy w znaczeniu „zrobiony z brązu” lub „związany z przedmiotem zrobionym z brązu” (np. brązowa medalistka), a 76 razy w znaczeniu „mający kolor brązu” (tabela 4).
Tabela 4. Występowanie leksemu brązowy w demonstracyjnej wersji Korpusu Testów PWN (3,7 mln słów)
|
Znaczenie |
Liczba wystąpień |
Procent |
|
„zrobiony z brązu”, „związany z przedmiotem zrobionym z brązu” |
21 |
21,65 |
|
„mający kolor brązu” |
76 |
78,35 |
|
Suma |
97 |
100 |
Tabela 5 przedstawia klasy obiektów opisywane przez leksem brązowy (tylko w znaczeniu „mający kolor brązu”) w tekstach zgromadzonych w demonstracyjnej wersji Korpusu Języka Polskiego PWN. Należy tu wziąć pod uwagę, że jeżeli korpus jest reprezentatywny, odzwierciedla – naturalnie pośrednio – istnienie w naszej rzeczywistości pewnej liczby obiektów (przedmiotów i substancji, a także zjawisk wizualnych) danego koloru, w tym przypadku brązowego, które są na tyle istotne, że o nich mówimy i piszemy.
Tabela 5. Klasy obiektów opisywane przez leksem brązowy (w znaczeniu „mający kolor brązu”) w demonstracyjnej wersji Korpusu Języka Polskiego PWN
|
Klasy obiektów |
Liczba wystąpień |
Procent |
||||
|
Obiekty naturalne |
flora |
8 |
10,53 |
40,79 |
||
|
fauna |
12 |
15,79 |
||||
|
ludzkie ciało |
oczy |
6 |
11 |
14,47 |
||
|
inne |
5 |
|||||
|
Artefakty |
ubrania i inne tekstylia |
8 |
10,53 |
53,95 |
||
|
przedmioty skórzane (lub skóropodobne) |
5 |
6,58 |
||||
|
kulinaria |
6 |
7,89 |
||||
|
inne |
22 |
28,95 |
||||
|
Inne (np. plamy) |
4 |
5,26 |
||||
|
Suma |
76 |
100 |
||||
Jak wynika z danych liczbowych i procentowych przedstawionych w tabeli 5, przymiotnik brązowy służy głównie do określania koloru obiektów naturalnych i artefaktów, z tym, że liczba nazw artefaktów przewyższa liczbę nazw obiektów naturalnych o 13 punktów procentowych. Jednak trzeba mieć na uwadze nie tylko stosunkowo mały korpus (chociaż zrównoważony pod względem gatunków tekstów i ich tematyki), ale także fakt, że wiele wspomnianych w tekstach artefaktów zrobionych jest z mało przetworzonych substancji naturalnych, np. z drewna. Ponadto, dane korpusowe potwierdzają małą liczbę frazeologizmów z przymiotnikiem brązowy – tylko jedno przypadek można uznać za związek frazeologiczny – brązowy cukier.
Przytoczmy po kilka przykładów użycia przymiotnika brązowy do określenia koloru obiektów naturalnych i artefaktów.
Obiekty naturalne – rośliny:
(1) Brązowe, lśniące kasztany toczyły się po drodze. Szare niebo nisko się pochyliło nad ziemią, lekka mgiełka przysłaniała drzewa i domy.
(Żurakowska 1995, Korpus Języka Polskiego PWN)
(2) Dojrzałe daktyle mają do 7 cm długości i są żółte, czerwone lub brązowe.
(„Kwietnik” 1995, nr 6, Korpus Języka Polskiego PWN)
Obiekty naturalne – zwierzęta:
(3) Anglik po omacku dociera do wnęki kuchennej i zapala małą żarówkę nad blatem. Dwa smukłe, brązoweżuki umykają pospiesznie za listwę.
(Siemon 2000, Korpus Języka Polskiego PWN)
(4) Ubarwienie jej sierści jest zmienne, ale zawsze z przewagą szarego i brązowego.
(Pokryszko, Bulman, Kawecki 1996, Korpus Języka Polskiego PWN)
(5) Mają gładkie, cienkie, z jednej strony zwężone, dość wysokie muszle w kolorze od brązowego do fioletowo-czarnego, czasami z odcieniem szmaragdowozielonym.
(„Kuchnia” 1998, nr 2, Korpus Języka Polskiego PWN)
Obiekty naturalne – ciało ludzkie (trzeba zwrócić uwagę na to, że przykładzie nr (9) użycie przymiotnika brązowy w odniesieniu do koloru skóry kobiety pełni rolę klasyfikującą):
(6) Była od niej o dwa lata młodsza, lecz równie wyrośnięta i tęgawa. Miała też tę samą łagodną twarz z brązowymi oczyma krowy.
(Przybylska 1995, Korpus Języka Polskiego PWN)
(7) Pewnego razu, kiedy już sam załapałem się na swoje nieszczęsne studia, spotkałem tuż przed Bożym Narodzeniem Jagodę Czerpień, w szkole poważną olimpijkę z kilku przedmiotów, ciemnowłosą, dystyngowaną, tonem głosu i brązowymi iskierkami spod zmrużonych powiek wprawiającą w zmieszanie nawet szurniętego Bambusa od bioli.
(Kowalewski 2000, Korpus Języka Polskiego PWN)
(8) Jedna kapłanka miała na imię Nefret i była bardzo piękna, najpiękniejsza ze wszystkich, wysoka, zgrabna, miała zielone oczy i długie podkręcone rzęsy, usta czerwone, bez malowania, i brązowe włosy, długie aż za plecy, rozpuszczone, a na sobie miała długą białą suknię haftowaną złotem w lilie i słońca, bo to była kapłanka Boga Słońca […]
(Kofta 1996, Korpus Języka Polskiego PWN)
(9) Wtedy kobieta pomyślała, czy Taslima o brązowej skórze ma rację, przyjeżdżając po sprawiedliwość do nieznanego kraju.
(Świderski 1998, Korpus Języka Polskiego PWN)
Kulinaria (tu należy zwrócić uwagę na użycie przymiotnika brązowy – jak w przykładzie nr (10) – niekiedy związane jest z wyglądem smażonych potraw):
TU WSTAWIĆ P O NAZWIE Komorowska Ewa Stanulewicz Danuta – BARWA BRAZOWA – załącznik5.jpg
(10) Na drugie pani Helenka przyniosła półmisek z kotletami i ziemniakami, na których świeciły brązowe skwarki.
(Orłoś 1996, Korpus Języka Polskiego PWN)
(11) Taki sposób wędzenia tradycyjnie stosuje się w Westfalii, stąd nazwa szynki, wiśniowo- brązowej na wierzchu oraz intensywnie czerwonej w środku, o ostrym mięsnym smaku i silnym aromacie wędzonki.
(„Kuchnia” 1999, nr 2, Korpus Języka Polskiego PWN)
(12) Likiery są pyszne, każdy inny, mają smaki trudne do określenia – coś jakby kawa z anyżkiem i brzoskwinią w różnych konfiguracjach. Mają dziwne kolory i konsystencje – brązowy, żółty, przezroczysty, a czasem białawy.
(„Przekrój” 2001, nr 37, Korpus Języka Polskiego PWN)
Artefakty – tekstylia:
(13) Atrybuty wczorajszej mody zniknęły niczym spodnie-dzwony czy brązowe garnitury socjalistycznych urzędników.
(„Motomagazyn” 1996, nr 4, Korpus Języka Polskiego PWN)
(14) Ciemne obrusy (ciemnowiśniowy, brązowy, fioletowy) stwarzają efektowne tło dla białych naczyń, ale może być odwrotnie: śnieżnobiały obrus i na nim kolorowa porcelana.
(Rojek 1992, Korpus Języka Polskiego PWN)
Artefakty – budynki i naczynia:
(15) Nieco dalej, za drogą biegnącą ukosem, dzieło architektury ekologicznej: nisko osiadła na zboczu czerwono-biało-brązowa budowla z licznymi przybudówkami, murkami, płotami, pergolami, małą sadzawką obłożoną głazami.
(Gołaszewska 1997, Korpus Języka Polskiego PWN)
(16) Prawdziwy został na obrazku nad łóżkiem w takim jednym brązowym domku z okiennicami.
(Borowa 1995, Korpus Języka Polskiego PWN)
(17) Wymieńmy przykładowo tradycyjne polskie danie – bigos. Jakże pasuje do niego brązowa kamionka lub zielona waza z odpowiednią chochlą!
(Rojek 1992, Korpus Języka Polskiego PWN)
Artefakty – wyroby skórzane:
(18) Propaguje on filozofię „mniej znaczy więcej” – zaproponował więc proste linie tapczanu-szezlonga, połączonego z półko-oparciami, wykładanymi brązową, niezwykle delikatną skórą.
(„Przekrój” 2001, nr 2908, Korpus Języka Polskiego PWN)
Niepodstawowe nazwy barwy brązowej
Innym słowem odnoszącym się do barwy brązowej jest przymiotnik brunatny, stosowany w wyrażeniach brunatne koszule, niedźwiedź brunatny, brunatna zgnilizna i węgiel brunatny. Jak zauważają Krystyna Siekierska (Siekierska 1992: 21-22) i Alfred Zaręba (Zaręba 1954: 26, 51-52), w przeszłości brunatny miał znacznie szerszy zasięg semantyczny, odnosił się bowiem nie tylko do brązu, ale także do fioletu – mawiano, że fiołki są brunatne. Współcześnie brunatny definiowany jest jako „ciemnobrązowy z odcieniem szarawym lub czerwonawym” (Doroszewski 1997) lub „będący mieszaniną koloru ciemnobrązowego i czerwonego” (Dunaj 2007: 46). Słownik języka polskiego (Szymczak 2009) podaje, że brunatny może także znaczyć „faszystowski”. Powiązania barwy brunatnej z faszyzmem hitlerowskim, metonimicznie poprzez brunatne koszule, potwierdzają przykłady zaczerpnięte z Korpusu Tekstów PWN:
(19) Ofiarą prześladowań padali wszyscy, którzy ośmielili się kiedykolwiek występować przeciw brunatnemu faszyzmowi.
(Ryszka 1997, Korpus Języka Polskiego PWN)
(20) A teraz szedł ulicami Breslau, w którym brunatna hiena faszyzmu podnosiła łeb, i śledził młodą Żydówkę, która tak strasznie przypominała mu Renię.
(Praszyński 1997, Korpus Języka Polskiego PWN)
Kolor brązowy nazywają również metonimicznie takie wyrazy jak kasztanowy, czekoladowy, kawowy, orzechowy, piwny, a także, rzadko już używany tabaczkowy. Przymiotniki orzechowy i piwny (tj. jasnobrązowy) służą do określenia koloru oczu, czekoladowa może być opalenizna. Kasztanowe (lub ciemnokasztanowe) i orzechowe bywają włosy, które mogą również przybrać barwę brązowomahoniową bądź złotobrązową (zob. Białoskórska 2011).
Można też się zastanowić, czy beżowy nie jest jasnym odcieniem brązu, chociaż Słownik języka polskiego PWN (Szymczak 2009) definiuje go jako „będący koloru jasnej kawy, piaskowy”, według (Doroszewskiego 1997) podobnie beż to „kolor piaskowożółty, szarożółty, barwy mlecznej kawy”.
Ponadto, w malarstwie używa się terminów odnoszących się do odcieni brązu takich jak sjena, definiowana jako „odmiana ochry żelazowej o barwie żółtobrunatnej lub ciemnobrunatnej, stosowana do produkcji farb olejnych oraz jako farba akwarelowa” (Drabik 2010) oraz ochra, „żółta lub brunatna farba otrzymywana z glinki w tych kolorach i używana w malarstwie, do drukowania tkanin, w przemyśle kosmetycznym” (Szymczak 2009). Obie te nazwy – jak wynika z przytoczonych definicji – mogą również być uważane za nazwy odcieni barwy żółtej.
Do brązowego spektrum barw należą również maści koni, np. bułany („żółtawobrązowy”), cisawy („czerwonobrunatny”), gniady („jasnobrązowy z odcieniem szarawym lub czerwonawym, z czarną grzywą, czarnym ogonem i czarnymi dolnymi częściami kończyn”), kasztanowaty („rudawobrązowy”) (Szymczak2009) (zob. m.in. Kuraszkiewicz 1949, Długosz-Kurczabowa 1993).
Podsumowanie
Przedstawione powyżej wyniki badań wskazują na neutralność brązu – w ocenie użytkowników języka polskiego, a także na stosunkowo małą liczbę związków frazeologicznych, zawierających przymiotnik brązowy i spokrewnione z nim słowa. Bardziej popularne frazeologizmy (albo raczej – wg Alicji Nowakowskiej 2001: 39 – frazeoterminy), zawierają przymiotnik brunatny, szczególnie niedźwiedź brunatny i węgiel brunatny, co świadczy o tym, że wcześniej pełnił on ważniejszą rolę w polskim systemie barw niż leksem brązowy. Uwagę zwracają też liczne niepodstawowe nazwy barwy brązowej, szczególnie te odnoszące się do maści koni.
Źródła
Opracowania
- Ampel-Rudolf Mirosława; „Kolory. Z badań leksykalnych i semantyczno-składniowych języka polskiego”; Wydawnictwo Wyższej Szkoły Pedagogicznej, Rzeszów 1994.
- Berlin Brent, Kay Paul; „Basic Color Terms: Their Universality and Evolution”; University of California Press, Berkeley 1969.
- Białoskórska Mirosława; „Zróżnicowanie semantyczno-funkcjonalne nazw kolorów włosów we współczesnej komunikacji codziennej”; [w:] „In silva verborum. Prace dedykowane Profesor Ewie Pajewskiej z okazji 30-lecia pracy zawodowej”, pod red. Beaty Afeltowicz, Jolanty Ignatowicz-Skowrońskiej, Piotra Wojdaka, Volumina.pl Daniel Krzanowski, Szczecin 2011.
- Długosz-Kurczabowa Krystyna; „Budowa słowotwórcza XVI-wiecznych nazw maści końskich”; „Prace Filologiczne” 1993, nr XXXVIII.
- Doroszewski Witold (red.); „Słownik języka polskiego”; CD-rom, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1997 [1958-1969].
- Drabik Lidia (red.); „Słownik wyrazów obcych PWN”; CD-rom, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2010.
- Drumiński Krzysztof; „The sub-field of English brown and the Polish brązowy (physical characteristics)”; „Linguistics Across Culture”, ed. by Olga Molchanova, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego, Szczecin 2003.
- Dunaj Bogusław (red.); „Nowy słownik języka polskiego”; Martel, Kalisz 2007 [2005]. Kopaliński Władysław; „Słownik symboli”;HPS, Rzeczpospolita, Warszawa 2007 [1990].Kuraszkiewicz Władysław; „Nazwy maści końskich dziś i w 1539 r.”; „Język Polski” 1949, nr 29. Nowakowska Alicja; „Zestawienia – termin – frazeologia”; [w:] „Współczesna leksyka”, część II, pod red. Kazimierza Michalewskiego, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2001. Mozolewska Anna; „Colour terms and emotions in English and Polish”; „Beyond Philology” 2010, No 7.
- Niewiarowicz Radosław; „Colour-terms in English and Polish: The sub-field of the English brown and Polish brązowy”; [in:] „Linguistics Across Culture”, ed. by Olga Molchanova, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego, Szczecin 2003.
- Siekierska Krystyna; „Barwy staropolskiej przyrody”; [w:] „Studia historyczno-językowe i dialektologiczne”, pod red. Mariana Kucały, Jerzego Reichana, Polska Akademia Nauk, Instytut Języka Polskiego, Kraków 1992.
- Stanulewicz Danuta; „Colour, Culture and Language: Blue in Polish”; Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk 2009.
- Stanulewicz Danuta; „Jakiego koloru jest szczęście? Wyniki badań ankietowych”; wykład wygłoszony podczas XIV Międzynarodowej Konferencji Młodych Naukowców „Świat Słowian w języku i kulturze”, Uniwersytet Szczeciński, Pobierowo 2012. Stanulewicz Danuta, Komorowska Ewa, Pawłowski Adam; „Axiological aspects of the Polish and Russian colour lexicons”; referat wygłoszony podczas konferencji „Progress in Colour Studies”, University of Glasgow, Glasgow 2012.
- Szymczak Mieczysław (red.); „Słownik języka polskiego PWN”; CD-rom, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2010.
- Teodorowicz-Hellman Ewa; „Teoria prototypów a nazwy barw w języku polskim i szwedzkim. Obrazy konceptualne nazw barw a ich eksplikacje językowe”; „Polonica” 1998, nr 19.
- Tokarski Ryszard; „Semantyka barw we współczesnej polszczyźnie”; wydanie drugie rozszerzone, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin 2004 [1995].
- Zaręba Alfred; „Nazwy barw w dialektach i historii języka polskiego”; Ossolineum, Wrocław 1954.
Źródła
- Źródła przykładów – KorpusJęzyka Polskiego PWN(w nawiasach – data powstania lub pierwodruku tekstu)Borowa Maria; „Dominika znaczy niedziela” (1988); 1995 (Korpus Języka Polskiego PWN,
Artykuły powiązane
- Stanulewicz, Danuta – Barwa różowa
- Komorowska, Ewa – Barwa szara
- Stanulewicz, Danuta – Barwa pomarańczowa
- Komorowska, Ewa – Barwa niebieska
