Wbrew zapowiedziom programowym („Zrywamy raz na zawsze (…) z wszelkim onomatopeizowańem, naśladowańem głosów przyrody itp. ńesmacznymi rekwizytami pseudofuturyzującego neorealizmu”) („Antologia polskiego futuryzmu…” 1978: 20) polscy futuryści wprowadzali do poezji dźwiękowość najbardziej bezpośrednio i niekonwencjonalnie imitującą odgłosy z rzeczywistości pozajęzykowej. Działania takie po części tylko uznać można za proste odwzorowywanie doświadczenia zmysłowego, dużą […]
literatura
643 artykuły
Kubizm dźwiękowy charakteryzuje teksty o swoistej, zagęszczonej, odpodobnionej homofonizującej tkance dźwiękowej, szczególnie silnie działające na zmysł słuchu, nierzadko eksponujące walory audialne kosztem dość „mgławicowej” semantyki. Genezy zjawiska poszukiwać można w różnorakich ludycznych zabawach fonostylistycznych, jego najciekawsze i najpełniejsze formy powstały jednak w dobie działań Wielkiej Awangardy. Mimo że poszukiwania artystyczne […]
Kinestezja artykulacyjna, czyli odczuwanie wzajemnego położenia i ruchów narządów mowy właściwych poszczególnym głoskom, jest przedmiotem zainteresowania teoretyków literatury przede wszystkim jako jedna z sensorycznych (somatycznych) modalności odbioru czytelniczego i somatyczny stymulator procesów twórczych. Nierzadko ujmowana jest także jako sensualna warstwa dzieła literackiego, a także ważny aspekt materialności (cielesności, organiczno-motorycznej charakterystyki) słowa […]
Percepcja kinestetyczna stanowi ważny aspekt ucieleśnionej wiedzy kulturowej, a zarazem kulturowo warunkowany somatyczny modus uwagi w przestrzeni, którą określa cielesna obecność innych.Ucieleśnienie nie ogranicza się bowiem wyłącznie do czynności fizjologicznych i/ lub aktywności mózgowej, ale konstytuowane jest także przez powtarzalne wzorce czynności kinestetycznych i propriocepcyjnych. Zmysł kinestetyczny umożliwia rozpoznawanie ruchu […]
Obszerne fragmenty Dziennika Zygmunta Mycielskiego stanowią wyjątkowy przykład zapisu percepcji muzyki, nie tylko w skali polskiej powojennej literatury diarystycznej, lecz także na tle dzienników współczesnych mu piszących kompozytorów. Zapis ten ujawnia kolejne oblicze Mycielskiego – kompozytora i pisarza – jako uważnego słuchacza. Punktem wyjścia wielu rozważań o muzyce staje się […]
Najbardziej typowe dla opowiadań i powieści Jarosława Iwaszkiewicza aspekty opisów percepcji muzyki są konsekwencją faktu, że ich bohaterowie, zarówno muzycy, jak i amatorzy doświadczeni w obcowaniu ze sztuką dźwięków, są świadomi rządzących nią zasad, czego świadectwem jest znaczny udział terminologii muzycznej w opisach tego rodzaju wrażeń słuchowych. Do aspektów tych […]
Relacje między opisywanymi w opowiadaniach i powieściach Jarosława Iwaszkiewicza wrażeniami słuchowymi związanymi z różnorodnymi zjawiskami dźwiękowymi, brzmieniowymi i szmerowymi, które składają się na typowe dla świata przedstawionego tej prozy audiosfery, są złożone, a wrażenia te często się przenikają. Szczególnie interesujące w kontekście sposobów werbalizowania doznań związanych z percepcją różnorodnych zjawisk […]
Urządzenia mechaniczne służące do zapisu i transmisji dźwięku, które pojawiają się w świecie przedstawionym polskiej prozy dwudziestowiecznej, są wykorzystywane w różnych celach, zarówno przez jej bohaterów, jak i narratorów. Przy dźwiękach muzyki z gramofonu, adaptera czy radia jedni bohaterowie tańczą, inni jej wyłącznie słuchają. Narratorom często służą one do charakterystyki […]
Odczytanie prozy Wiesława Myśliwskiego poprzez kategorie związane ze zmysłem słuchu pozwala nie tylko dostrzec istotną rolę, jaką odgrywa w niej fokalizacja słuchowa (Rembowska-Płuciennik 2006), lecz także zauważyć dokonujące się w świecie przedstawionym kolejnych powieści znamienne przejście od percepcji ciszy do percepcji dźwięków. Mówiąc w największym skrócie, spośród elementów składających się […]
Nie można powiedzieć, żeby spośród różnych rodzajów audiosfer opisanych w powieściach Wiesława Myśliwskiego melosfera (Gołąb 2003: 308) była wyjątkowo rozbudowana, trudno sobie jednak wyobrazić świat przedstawiony Pałacu bez fortepianu, Widnokręgu bez odtwarzanych na gramofonie tang czy Traktatu o łuskaniu fasoli bez saksofonu. Łączy je jedna cecha: są ważnym elementem świata […]