Bioarchitektura Zbigniewa Oksiuty (Spatium Gelatum)

Powstający od 1974 roku projekt Spatium Gelatum Zbigniewa Oksiutypoczątkowo opracowywany był na Wydziale Architektury Politechniki Warszawskiej, a obecnie realizowany jest we współpracy z Uniwersytetem w Kolonii i Instytutem Maxa Plancka. Spatium Gelatum to wykonane z biologicznych polimerów roślinnych (celuloza) i zwierzęcych (kolagen) przestrzenie architektoniczne, określane przez autora jako „habitat przyszłości”. Proces tworzenia tych form polega na wydmuchiwaniu do pożądanego rozmiaru polimerowej „bańki” (przezroczystej lub kolorowej), a następnie nadawaniu jej kształtu poprzez poddanie jej działaniu strumienia wody lub powietrza. Dzięki dużej elastyczności użytego materiału, kształt i rozmiar, jaki te obiekty mogą uzyskać jest w zasadzie dowolny. Oksiuta podkreśla, że Spatium Gelatum nie powinno być sprowadzane jedynie do nowej formy zamieszkiwania, ale ma tworzyć rosnący, biologiczny organizm i tym samym stać się środowiskiem człowieka. W ten sposób przekracza granice między tym, co naturalne a tym, co sztuczne, stając się nową naturą.

Warto zwrócić uwagę na materiał, z którego projekt powstaje. Polimerowe formy Spatium Gelatum są tworzone z lepkich, mokrych materiałów odbiegających od tradycyjnego, stałego budulca architektury takiego jak cegła czy kamień. Co istotne, mogą one posiadać dowolny kolor, zapach oraz smak. Jednym z podstawowych punktów odniesienia jest dla architekta gastronomia. Bardzo często posługuje się kulinarnymi metaforami na przykład nazywając sposób tworzenia Spatium Gelatum „technologią lanych klusek”. Jako inspirację Oksiuta często wymienia bajki o krainie mlekiem i miodem płynącej czy chatce z piernika oraz postać Marie Antoine’a Carême’a (1784-1833), francuskiego kucharza, cukiernika i autora w całości jadalnej małej architektury (głównie ogrodowych pawilonów), dla którego podstawowym budulcem były czekolada, biszkopt i marcepan. O swoich inspiracjach twórca pisze następująco:

Cechą charakterystyczną projektu Oksiuty jest jego niejednoznaczność: z uwagi na zastosowane biologiczne materiały jego forma może budzić obrzydzenie, ale jednocześnie kusić atrakcyjnym smakiem i zapachem.

Źródła

• Oksiuta Zbigniew, „Formy, procesy, konsekwencje. Katalog wystawy”, Galeria Arsenał Białystok i CSW Zamek Ujazdowski, Warszawa 2007.
• Oksiuta Zbigniew, „Isopycnic Systems, Spatium Gelatum, Breeding Spaces” [w:] „Co to jest architektura?/What is architecture?”, Vol.2, pod red. Adama Budaka, Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha, Kraków 2008.
• Oksiuta Zbigniew, „Spatium Gelatum. Katalog wystawy”, BWA, Wrocław 2003.

Artykuły powiązane

• Kazimierska-Jerzyk, Wioletta – Sztuka ciała (body art)