Krótkie ekfrazy i notatki o charakterze ekfrastycznym obecne w pisanych w latach 1980-2006 Lapidariach Ryszarda Kapuścińskiego dotyczą obrazów oglądanych na polskich i światowych wystawach malarstwa, grafiki i rysunku. Wpływa to na heterogeniczność opisywanych dzieł pochodzących z różnych kręgów kulturowych. Można zauważyć – po pierwsze – szczególne zainteresowanie Kapuścińskiego malarstwem współczesnym, […]
wzrok
228 wpisów
„Żeby pisać, muszę odczuwać wewnętrzne, płynące gdzieś z głębi mnie ciśnienie słów i obrazów domagających się zanotowania. Bez tego nacisku siedzę jałowy, bezczynny, nie mogę nic napisać” (Kapuściński 2007: 53). Jak ważne było w twórczości Kapuścińskiego myślenie obrazem, by sparafrazować formułę Rudolfa Arnheima (Arnheim 2011), potwierdzają wspomnienia Sławomira Popowskiego, który […]
Sensualne środowisko muzeum modernistycznego jest całkowicie podporządkowane oku z racji epistemologicznej podstawy muzeum. Michel Foucault nazwie muzeum heterotopią, realnym miejscem wcielającym utopie mające postać konstrukcji teoretycznych (Foucault 1986: 22-28). Ekspozycja jest wypowiedzią naukową daną w zmysłowym przedstawieniu – wypowiedzią na temat przyrodoznawstwa, człowieczeństwa, narodu, sztuki. Autonomiczne środowisko muzealne (wydzielone ze […]
Za twórcę wiersza kratkowego, zwanego po łacinie „carmen cancellatum”, uważa się Publiuliusza Optacjana Porfyriusza (I poł. IV w.). Uprawiali tę formę wierszową także Wenancjusz Fortunat, Hraban Maur czy Erhard Cellius (zob. przykład poniżej). Wśród polskich twórców wiersz kratkowanego można wskazać Stanisława Niegoszewskiego, Jana Rackiego, Maurycego Kiełkowskiego, Wawrzyńca Jana Będzińskiego oraz […]
Jest to najbardziej popularna fotografia teatralna począwszy od jej wynalezienia1Początki fotografii teatralnej w Polsce – Pierwsza znana w Polsce fotografia teatralna, to wykonany najprawdopodobniej w latach 1840-1850 dagerotyp przedstawiający Leontynę Żuczkowską-Halpertową w roli Rity Hiszpanki (Auguste’a Louisa Désire Boulégo, pol. przekład Marcelego Powłowskiego), wykonany w pracowni Józefa Giewratowskiego albo Karola […]
Versus quadratus w dosłownym tłumaczeniu to „wiersz kwadratowy”, Julian Tuwim nazywa go „wierszem w kratkę” (Tuwim 2008: 396). Zasada konstrukcyjna tego typu tekstów jest bardzo prosta: tekst czytany poziomo i pionowo brzmi tak samo. Jest to rodzaj literackiej zabawy opartej na wielokrotnym i zróżnicowanym przestrzennie powtórzeniu. Sprawia to, że w […]
Wiersz labiryntowy zaliczany jest do poezji wizualnej, a jego początki sięgają starożytności, szczególną popularnością cieszył się w czasach baroku. Występuje on w wielu różnych odmianach: labirynt z centrum, labirynt progresywny, labirynty w kształcie krzyża Pseudo-Wenancjusza, labirynty literowe romboidalne (Rypson 2002: 173-176). Jednym z ciekawszych przykładów wiersza labiryntowego jest utwór Jana […]
Tautogram to wyraz powstały od połączenia greckich słów tautós, oznaczającego „ten sam” lub „taki sam”oraz grámma, oznaczającego „litera”. Jest to taki rodzaj tekstu, w którym wszystkie słowa zaczynają się od tej samej litery. Autorem jednego z najsłynniejszych tautogramów jest dominikanin Johannes Leo Placentius, który w 1546 roku pod pseudonimem Publius […]
Odmiana wiersza zaliczana do poezji wizualnej. Nazwa pochodzi od greckich wyrazów techne (rzemiosło, sztuka)i paegnion (gra, zabawa). Początki tej formy wierszowej, na co wskazuje Piotr Rypson (Rypson 2002: 12), sięgają 300 roku p. n. e. i wiązane są z Simiasem Rhodiusem (Simiaszem z Rodos), Teokrytem z Syrakuz oraz Dosiadasem z […]
Nazwa tego utworu literackiego, najczęściej wierszowanego, pochodzi od greckich wyrazów lógos (słowo)i grḯphos (zagadka). W różnych źródłach stosuje się też nazwy „enigmat”, „gryf” lub po prostu „zagadka”, choć nie do końca znaczą one dokładnie to samo. Logogryf zawierał w sobie imię i nazwisko lub nazwę jakiegoś przedmiotu, którą czytelnik miał […]