Znaczenie Przymiotniki sztywny, giętki i elastyczny należą do grupy nazw cech odbieranych dotykiem, a w jej obrębie do przymiotników oznaczających cechy, które ujawniają się w kontakcie z obiektem przy użyciu siły. Aby doszło do percepcji oznaczanych przez nie cech, konieczne jest wykonanie przez subiekta na danym obiekcie pewnych działań mających […]
Bronikowska, Renata
14 wpisów
Znaczenie Przymiotniki twardy i miękki należą do nazw cech odbieranych dotykiem, przy czym percepcja cech oznaczanych przez oba przymiotniki wymaga od subiektu nie tylko dotknięcia obiektu, ale również próby zmiany kształtu tego obiektu za pomocą siły. Typowym działaniem pozwalającym ujawnić cechy oznaczane za pomocą przymiotników twardy i miękki jest nacisk. […]
Znaczenie Przymiotniki zimny, ciepły i gorący stanowiące centrum pola określeń wysokości temperatury obiektu należą do grupy nazw cech odbieranych dotykiem. Podobnie jak w przypadku innych cech percypowanych dotykiem odbiór temperatury przedmiotu następuje poprzez kontakt między nim a częścią ciała podmiotu doświadczającego. O ile jednak podstawowym „narzędziem” pozwalającym na percepcję szorstkości, […]
Znaczenie Przymiotniki szorstki i gładki należą do grupy nazw cech odbieranych dotykiem. Podobnie jak określenia wysokości temperatury i stopnia wilgotności obiektu oznaczają one cechy, do których odbioru wystarczy kontakt z danym obiektem bez użycia siły. We współczesnych opisach semantycznych istnieją dwa sposoby definiowania obu przymiotników. W pierwszym z nich, stosowanym […]
Znaczenie Przymiotniki ostry i tępy należą do nazw cech odbieranych dotykiem. Wprawdzie obiekty określane za pomocą tych leksemów mają także pewne charakterystyczne cechy percypowane wzrokiem (oddają to niektóre definicje słownikowe, por. „Ostre przedmioty mają bardzo cienkie krawędzie lub bardzo cienkie zakończenie […]” – ISJP), jednak aby dokonać oceny ostrości danego […]
Przymiotniki oznaczające cechy odbierane smakiem podlegają licznym przesunięciom metaforycznym. W dużej mierze wynika to z faktu, że leksemy te przywołują zwykle silne konotacje, zwłaszcza konotacje wartościujące (Danielewiczowa 1993). Silne skojarzenia określeń smaków z przyjemnością bądź przykrością sprawiają, że przymiotniki smakowe są często używane w opisie tych elementów rzeczywistości, które podlegają […]
Zakres pola W literaturze dotyczącej czasowników percepcyjnych wyróżnia się zazwyczaj trzy typy semantyczne predykatów (Apresjan 1995: 43-44, Paduceva 2000:189-190). Dwie grupy zawierają czasowniki opisujące percepcję z punktu widzenia osoby postrzegającej. Do jednej z nich należą predykaty zdarzeniowe oznaczające zdarzenie, w tym przypadku odbiór bodźca zmysłowego, które zachodzi bez udziału woli […]
Zakres pola Centrum pola semantycznego nazw cech odbieranych smakiem stanowią przymiotniki słodki, gorzki, kwaśny i słony. Oznaczają one cztery z pięciu wyróżnianych w nauce podstawowych doznań smakowych, za których odbiór odpowiadają poszczególne receptory smakowe. Tym piątym doznaniem, nieistniejącym w świadomości potocznej, jest niedawno wykryty smak umami – „pikantny lub przypominający […]
Zakres pola Nazwy cech odbieranych smakiem stanowią grupę niejednorodną. W jej obrębie można wyróżnić dwie klasy przymiotników: opisowe i wartościujące. Wśród przymiotników opisowych znajdują się nazwy zarówno podstawowych jakości smakowych (np. słodki), jak i doznań określonych bardziej szczegółowo (np. pieprzny). Opisowi towarzyszy z reguły wartościowanie, stanowi ono jednak konotacyjny, a […]
Zakres pola W opisach pól semantycznych percepcji zmysłowej wyróżnia się zazwyczaj trzy typy semantyczne predykatów: czasowniki oznaczające bierny odbiór bodźców zmysłowych przez subiekt (np. widzieć, słyszeć), czasowniki oznaczające percepcję czynną – celowe działania subiektu nakierowane na odbiór bodźców (np. patrzeć, słuchać) oraz czasowniki opisujące sytuację odbioru bodźca od strony postrzeganego […]