Relacje uczuciowe zwykle określamy za pomocą słów i frazeologizmów o charakterze metaforycznym. Większość tych jednostek leksykalnych ujmuje związki emocjonalne w kategoriach bliskości i oddalenia oraz zmian dystansu, aktualizują one zatem metaforę pojęciową ODLEGŁOŚCI W PRZESTRZENI. O osobach żywiących do siebie serdeczne uczucia mówimy potocznie, że są sobie bliscy, coś ich […]
język
153 wpisy
W języku polskim najsilniej uwidaczniającym się sposobem konceptualizacji miłości zmysłowej jest jej ujęcie w kategoriach przestrzennych – jako bliskości iz tego chociażby względu działania angażujące zmysł dotyku są ważnym elementem językowego obrazu tego uczucia. W strukturach mowy zostały bowiem utrwalone sądy nie tylko o tym, że dotykiem poznajemy rzeczywistość (zresztą […]
Inny słownik języka polskiego w artykułach pod hasłami całować i pocałunekpodaje, iż wyrazy te odnoszą się do lekkiego dotknięcia wargami w celu okazania komuś swego „uczucia lub pożądania”, a także „gdy witamy się (…) lub żegnamy” (Bańko 2000). Definicja ta uwzględnia zarówno ekspresywny, jak i społeczny, etykietalny wymiar aktu, do […]
Zmysł smaku w polszczyźnie Pole leksykalne zmysłu smaku w polszczyźnie nie jest rozbudowane – zwłaszcza jeśli porówna się je z polami percepcji wzrokowej lub słuchowej. Nadawca dysponuje zaledwie kilkoma czasownikami opisującymi aktywną lub bierną percepcję smakową: smakować coś (językiem), smakować (jakoś), czuć, próbować, kosztować. Do pola percepcji smakowej można ponadto […]
Podobnie jak większość części ludzkiego ciała, nogi stanowią element przykuwający wzrok i podlegający obserwacji oraz ocenie. Z upodobaniem przyglądamy się ciału człowieka i komentujemy cechy wyglądu zewnętrznego, jest to nieodłączny element ludzkiej natury, o czym świadczy pokaźna ilość utrwalonych jednostek języka, odnoszących się właśnie do wyglądu różnych części ciała człowieka. […]
Światło to jedno z głównych i najbardziej interesujących z punktu widzenia semantycznego wyrażeń języka naturalnego związanych z pojęciem‘widzenia’. Stanowi bazę dla bardziej złożonych wyrażeń określających i denotujących zjawiska świetlne (z wyrażeniami jasny i świecić na czele), które z kolei są podstawą dalszych semantycznych przesunięć metonimicznych i metaforycznych, ze szczególnym upodobaniem […]
Najbardziej podstawowym czasownikiem emisji światła w języku polskim jest świecić (się). Poza tym istnieje cała grupa czasowników semantycznie ze świecić (i światłem)powiązanych, takich jak błyszczeć, lśnić, połyskiwać, błyskać, iskrzyć, promieniować i innych, o których można powiedzieć, że odnoszą się do zjawisk mających cechę wspólną, a tą cechą wspólną jest właśnie […]
Ujrzeć to czasownik stanowy percepcji wzrokowej traktowany często jako nacechowany stylistycznie synonim zobaczyć. Nie posiada odpowiednika niedokonanego. Czasownik ten jest pod wieloma względami podobny do zobaczyć, a do uznania obu za synonimy (Bańko 2000, Dubisz 2004) skłania możliwość wstawienia odpowiedniej formy czasownika zobaczyć zamiast ujrzeć we wszystkich kontekstach wystąpienia tego […]
W związku z tym, że nazwy barw są jednostkami leksykalnymi, dla których trudno jest zbudować adekwatne eksplikacje znaczenia, a zakresy poszczególnych nazw są nieostre, wielu badaczy leksykonu kolorystycznego posługuje się pojęciem prototypu. Anna Wierzbicka, choć sprzeciwia się stanowczo nadużywaniu terminu prototyp w badaniach […]
Mianem tym określa się podzbiór czasowników percepcji wzrokowej, takich jak wyglądać, widnieć, jawić się, pojawiać się i innych. Wspólną ich cechą jest wysunięcie na pierwszy plan przedmiotu percepcji (tego, co widziane), który zajmuje przy opisowych czasownikach percepcyjnych pozycję pierwszego argumentu przedmiotowego (jest tzw. podmiotem gramatycznym w zdaniach konstytuowanych przez te […]