Zagadnienie wrażeń sensualnych związanych z recepcją poszczególnych odmian wiersza rzadko było badane przez polską wersologiędrugiej połowy XX wieku. Jest to swego rodzaju paradoks, ponieważ w szerokiej palecie zjawisk literackich formy wersyfikacyjne wyróżnia szczególny, empirycznie dostępny związek ze słuchowym i wizualnym odbiorem utworu. Ten fakt nie był zresztą nigdy kwestionowany, jednakże […]
sensualność
55 wpisów
Pole znaczeniowe sensualności zakreśla się niekiedy dość szeroko, wykraczając poza kategorie, które odnoszą się ściśle do wrażeń płynących z pięciu zmysłów. Jest to możliwe, gdyż owe wrażenia są konstytuowane i koordynowane przez mózg. Rola pierwiastka racjonalnego w doznaniach zmysłowych jest tym większa, im bardziej je niuansujemy i różnicujemy w obrębie […]
Relacje uczuciowe zwykle określamy za pomocą słów i frazeologizmów o charakterze metaforycznym. Większość tych jednostek leksykalnych ujmuje związki emocjonalne w kategoriach bliskości i oddalenia oraz zmian dystansu, aktualizują one zatem metaforę pojęciową ODLEGŁOŚCI W PRZESTRZENI. O osobach żywiących do siebie serdeczne uczucia mówimy potocznie, że są sobie bliscy, coś ich […]
W poetyce antropologicznej sfera zmysłowo-cielesna stanowi ważny przedmiot rozpoznania, kierujący uwagę badacza na budowę utworu i sposób wykorzystania przez pisarza języka dla oddania zjawisk sensualnych – widzenia, słyszenia, zapachu, zimna lub wilgoci, doznań organoleptycznych. W antropologii literatury pierwszorzędnym problemem jest rozpoznanie mechanizmów tworzenia obrazów sensualnych przy użyciu języka artystycznego i […]
Nie podejmując kwestii historii psychologicznych lub filozoficznych teorii zmysłów, trzeba zwrócić uwagę na szczególnie związaną z literaturoznawstwem teorię (w sensie Cullerowskim (Culler 1998)), spadkobierczynię teorii literatury oraz na duże znaczenie w owej teorii zjawisk mieszczących się w polu semantycznym (i jego sąsiedztwach) pojęcia „zmysły”. Przez teorię rozumieć się więc tu […]
Zarówno psychologia eksperymentalna, jak i psychoanaliza (której głębokie wpływy na humanistykę rozwinęły się w 2. poł. XX wieku), przekonują że zmysły intensywnie oddziałują na świat wewnętrzny człowieka oraz że żadna roszcząca sobie prawa akademickie estetyka nie może opierać się na kartezjańskim dualizmie ciała i duszy – jak przyjmowała wówczas szkoła […]
Wizerunek kobiety w literaturze i sztuce polskiej końca XIX stulecia jest niejednolity i pełen sprzeczności. Z jednej strony wiąże się z lękami i znużeniem epoki schyłkowej, z drugiej – odzwierciedla tempo przemian i nowy porządek w intymnych sferach życia kobiety. Sensualność, erotyzm, kobiece ciało poznawane dzięki wszystkim zmysłom – to […]
Przyjęcie zdroworozsądkowego założenia o istnieniu sensualnych kategorii w antropologii literatury pozwala domniemywać obecności w niej takich kategorii, które sensualne nie są. Przekornie należałoby jednak powiedzieć, że żadnego zadania antropologii literatury nie daje się prawidłowo sformułować inaczej niż przy użyciu kategorii sensualnych właśnie. Znaczenie i zastosowanie ich w nauce rozwijającej się […]
Ze względu na swoją wielotworzywową naturę (dźwięk, kształt, sens w znaczeniu psychologicznym bądź idealnym) poezja nie daje się wykluczyć spośród przedmiotów poznania zmysłowego, natomiast poznanie czysto intelektualne i pojęciowe nie daje dobrego przybliżenia tego, czym właściwie jest wiersz. Wersologia jest jedyną literaturoznawczą dyscypliną, w której namysł nad poznaniem zmysłowym pozostaje […]
Zastanawiając się nad sensualnością tekstu przekładu musimy zauważyć, że różni się ona od sensualnych wyznaczników tekstu oryginalnego, ponieważ przekład, który winien odtwarzać oryginał, realizuje sensualność wtórną w stosunku do pierwowzoru. Pierwotekst określa więc elementy percypowane przez odbiorców, w tym przez odbiorcę szczególnego – tłumacza. Właśnie od oryginału zależą w dużej […]