Styl somatyczny jest terminem ukutym przez Richarda Shustermana (Shusterman 2011) i stanowi ważny element jego koncepcji somatoestetyki. Jest to termin niezwykle nośny, termin o bardzo szerokim zakresie i niezwykle istotny w kontekście sensualności. Mówiąc o stylu, badacz sięga do łacińskich korzeni słowa, do jego etymologii, a więc do stylus, które […]
Dziadek, Adam
18 wpisów
Za twórcę wiersza kratkowego, zwanego po łacinie „carmen cancellatum”, uważa się Publiuliusza Optacjana Porfyriusza (I poł. IV w.). Uprawiali tę formę wierszową także Wenancjusz Fortunat, Hraban Maur czy Erhard Cellius (zob. przykład poniżej). Wśród polskich twórców wiersz kratkowanego można wskazać Stanisława Niegoszewskiego, Jana Rackiego, Maurycego Kiełkowskiego, Wawrzyńca Jana Będzińskiego oraz […]
Versus quadratus w dosłownym tłumaczeniu to „wiersz kwadratowy”, Julian Tuwim nazywa go „wierszem w kratkę” (Tuwim 2008: 396). Zasada konstrukcyjna tego typu tekstów jest bardzo prosta: tekst czytany poziomo i pionowo brzmi tak samo. Jest to rodzaj literackiej zabawy opartej na wielokrotnym i zróżnicowanym przestrzennie powtórzeniu. Sprawia to, że w […]
Wiersz labiryntowy zaliczany jest do poezji wizualnej, a jego początki sięgają starożytności, szczególną popularnością cieszył się w czasach baroku. Występuje on w wielu różnych odmianach: labirynt z centrum, labirynt progresywny, labirynty w kształcie krzyża Pseudo-Wenancjusza, labirynty literowe romboidalne (Rypson 2002: 173-176). Jednym z ciekawszych przykładów wiersza labiryntowego jest utwór Jana […]
Studium wraz z punctum jest najważniejszą kategorią w koncepcji „trzeciego sensu” Rolanda Barthes’a, powstałą w odniesieniu do lektur obrazów (fotografia, film, ale też malarstwo). Autor Światła obrazu postuluje wyróżnienie w obrębie semiologii trzech zasadniczych pól: w pierwszej kolejności lektura winna rozpoczynać się na poziomie informacji, jakie niesie ze sobą tekst. […]
Odmiana wiersza zaliczana do poezji wizualnej. Nazwa pochodzi od greckich wyrazów techne (rzemiosło, sztuka)i paegnion (gra, zabawa). Początki tej formy wierszowej, na co wskazuje Piotr Rypson (Rypson 2002: 12), sięgają 300 roku p. n. e. i wiązane są z Simiasem Rhodiusem (Simiaszem z Rodos), Teokrytem z Syrakuz oraz Dosiadasem z […]
Tautogram to wyraz powstały od połączenia greckich słów tautós, oznaczającego „ten sam” lub „taki sam”oraz grámma, oznaczającego „litera”. Jest to taki rodzaj tekstu, w którym wszystkie słowa zaczynają się od tej samej litery. Autorem jednego z najsłynniejszych tautogramów jest dominikanin Johannes Leo Placentius, który w 1546 roku pod pseudonimem Publius […]
Nazwa tego utworu literackiego, najczęściej wierszowanego, pochodzi od greckich wyrazów lógos (słowo)i grḯphos (zagadka). W różnych źródłach stosuje się też nazwy „enigmat”, „gryf” lub po prostu „zagadka”, choć nie do końca znaczą one dokładnie to samo. Logogryf zawierał w sobie imię i nazwisko lub nazwę jakiegoś przedmiotu, którą czytelnik miał […]
Stemmata czy też inaczej stemma to nazwa wywodząca się od greckiego wyrazu stémma, czyli wstęga. Pierwotnie był to zwój z zapisem genealogii rodów rzymskich. Z upływem czasu stał się odmianą emblematu powiązaną ściśle z heraldyką. Forma ta łączy w sobie obraz, którym jest herb i tekst w postaci krótkiego epigramu […]
Emblemat jest słowem utworzonym od greckiego wyrazu émblēma oznaczającego „wstawkę” lub „wkładkę”. Początki gatunku łączą się ze słynnym dziełem Andrea Alciatusa Emblematum libellus z 1531 roku, które było zbiorem epigramatów o charakterze ekfrastycznym (opisy różnorodnych dzieł sztuki). Pierwszy wydawca dzieła Alciatusa zadecydował – wbrew zresztą intencji autora – o wydaniu […]