Bez większego ryzyka można powiedzieć, że trudno byłoby wskazać w dwudziestoleciu międzywojennym poetę, który nie przywołałby w swoich wierszach jakiegoś ptasiego głosu w najbardziej typowym dla tego motywu związku wyrazowym opartym na połączeniu rzeczownika, nazywającego określony gatunek ptaka, i czasownika, odnoszącego się do rodzaju i specyfiki jego głosu. Różnice dotyczą […]
Fonosfera
30 wpisów
W prozie Michała Choromańskiego mamy do czynienia z charakterystyczną konstrukcją postaci literackiej: bytuje ona w przestrzeni świata przedstawionego utworów nie tylko jako esse percipi, lecz przede wszystkim jako esse audiri i esse audientis. Choromańskibardzo często stosował narracyjne chwyty związane z reprezentacją percepcji wrażeń słuchowych. Wśród nich najważniejsze są: Antycypacja audialna […]
Pamięć to „właściwość żywych organizmów, wskutek której doświadczenia tych organizmów pozostawiają ślady, modyfikując ich przyszłe doświadczenia i zachowanie się. Dzięki owej właściwości historia tych organizmów jest w nich w pewien sposób utrwalona” (Wierszyłowski 1981: 66). Pamięć definiowana jest także jako „akt psychiczny, którego istotą jest rozpoznawanie jako znanych (wspomnienie, reprodukcja, […]
Ważnym terminem służącym opisowi zjawisk audialnych w literaturze jest pejzaż dźwiękowy lub akustyczny (soundscape) stworzony na bazie pejzażu przestrzennego (landscape). Podobnie dźwiękowy punkt orientacyjny (soundmark) to pochodna przestrzennego punktu orientacyjnego (landmark). Nieodłącznym elementem rzeczywistości przedstawionej każdego niemal dzieła prozatorskiego jest właśnie pejzaż dźwiękowy, czyli szeroko rozumiane środowisko akustyczne, którego zakres […]
Sposoby doświadczania dźwięku Bodźce i zdarzenia dźwiękowe przywołane w piśmiennictwie oświecenia pozwalają wyróżnić kilka sposobów odbioru urbanistycznej fonosfery (statyczny, aktywny, indywidualny i zbiorowy) oraz wskazać na perspektywę przybysza i mieszkańca jako na dwie strategie mówienia o mieście za pomocą reprezentacji jakości słuchowej. Tylko nieliczne źródła prezentują opisy doznań zmysłowych dowodzących […]
Granica między opisywanymi w literaturze zjawiskami muzycznymi a innymi zjawiskami należącymi do szeroko pojętej sfery audialnej, na przykład audiosfery lasu czy przestrzeni zurbanizowanej, nie zawsze jest wyraźnie wytyczana, zarówno przez samych pisarzy, jak i przez badaczy audialności w literaturze. O ile tym pierwszym licentia poetica pozwala mówić o „śpiewie” wiatru […]
Dźwięk w literaturze, rozumiany jako element świata przedstawionego, pełni rozmaite funkcje. Jedna z nich związana jest z relacjami, jakie zachodzą między zjawiskiem percepcji słuchowej a przestrzenią w literaturze. Dwiema kategoriami, które w pierwszej kolejności należy wziąć pod uwagę, rozpatrując audialną charakterystykę literackich przestrzeni, są kategorie: podmiotu i przedmiotu percepcji słuchowej. […]
Poetyckie obrazy przyrody w poezji Młodej Polski ukazywane były nie tylko za pośrednictwem opisu krajobrazu, postrzeganego za pomocą wzroku, choć oczywiście to wzrok dominował w percepcji natury. Pisarze tej epoki tworzyli również pejzaże foniczne, zarówno rejestrując wrażenia słuchowe doznawane w konkretnych przestrzeniach, zwłaszcza górskich, jak i kreując symboliczne wizje dźwięków […]
Termin „akuzja” został wprowadzony do badań nad percepcją słuchową przez polskiego fenomenologa Leopolda Blausteina w artykule O percepcji słuchowiska radiowego opublikowanym po raz pierwszy w roku 1938. Sam autor używa go w odniesieniu do doświadczeń audialnych odbiorcy słuchowiska radiowego. Warto dodać, że rozważania nad percepcją słuchowiska wpisują się w szerszy […]
Wartościowana dodatnio, mająca znaczenie wręcz mistyczne cisza jest ważnym i stałym motywem całej poezji Tetmajera. W niezliczonych jego wierszach opisywane jest doznawanie ciszy jako przeżycie zmysłowe a zarazem doświadczenie duchowe. Najczęściej to góry, Ciche, mistyczne Tatry…, wołają w swoją głąb ludzką duszę: Kazimierz Tetmajer : Ciche, mistyczne Tatry: [brak strony] […]