Odczytanie prozy Wiesława Myśliwskiego poprzez kategorie związane ze zmysłem słuchu pozwala nie tylko dostrzec istotną rolę, jaką odgrywa w niej fokalizacja słuchowa (Rembowska-Płuciennik 2006), lecz także zauważyć dokonujące się w świecie przedstawionym kolejnych powieści znamienne przejście od percepcji ciszy do percepcji dźwięków. Mówiąc w największym skrócie, spośród elementów składających się […]
Cisza
19 artykułów
Wartościowana dodatnio, mająca znaczenie wręcz mistyczne cisza jest ważnym i stałym motywem całej poezji Tetmajera. W niezliczonych jego wierszach opisywane jest doznawanie ciszy jako przeżycie zmysłowe a zarazem doświadczenie duchowe. Najczęściej to góry, Ciche, mistyczne Tatry…, wołają w swoją głąb ludzką duszę: Kazimierz Tetmajer : Ciche, mistyczne Tatry: [brak strony] […]
Znalazłszy się w Afryce, Ameryce Południowej lub w krajach Orientu (Iran, Indie, Japonia, Chiny, Korea), a więc – w regionach dla ówczesnego Polaka egzotycznych, podróżnik przełomu XIX i XX wieku rozpoczyna słuchową eksplorację przestrzeni. Pierwszy etap słuchowego poznawania egzotyki nie ma charakteru intencjonalnego; ucho podróżnika w sposób automatyczny reaguje na […]
Mówienie i milczenie Usta w społecznościach tradycyjnych postrzegano nie tylko jako otwór cielesny, dzięki któremu dostarczano do organizmu pożywienie zaspokajające głód i uzupełniające rezerwuar życiowej energii. Tę zmysłową część ciała, kojarzoną z wargami, z pocałunkiem, a nawet aktem seksualnym, utożsamiano także z organem odpowiedzialnym za artykulację ludzkiej mowy, niezbędnej do […]
Miron Białoszewski to poeta „ucha”, notujący zasłyszane strzępki rozmów, wsłuchujący się w odgłosy hałaśliwych sąsiadów i swoiste „szumy” miejskiego życia, wrażliwy na muzykę. Stale podkreślając w swojej twórczości rolę dźwięku, niosącego bodziec do twórczości, pisarz wysoką wartość nadawał też ciszy, zapewniającej skupienie konieczne do przemiany myśli w słowa. Nie omijał […]
Gabriela Zapolska w swojej twórczości pyta o kobietę, stąd też jej bohaterkom odebrana zostaje kategoria oczywistości. Poszukując nowego wzoru kobiecości, pisarka każe im porzucić role akceptowane społecznie i poszukiwać własnej tożsamości. Jednym z aspektów tych poszukiwań staje się język, jakim mówią bohaterki. Ich słowom Zapolska przygląda się ze szczególną uwagą, […]
W pismach Cypriana Norwida słuch jest zmysłem, który – w odróżnieniu od twórczości innych dziewiętnastowiecznych twórców – służy w sposób szczególny docenianiu rozmaitych aspektów ciszy oraz milczenia. Cisza została utożsamiona z najpewniejszym sposobem poznawania wiedzy o tajemnicach ludzkiej egzystencji. Pozbawione dźwięków uniwersum poezji Norwida redefiniuje znaczenie zmysłu słuchu, który został powiązany z […]
Brzmienie miasta i jego funkcje Utrwalone w piśmiennictwie oświecenia dźwięki – ukazywane z odmiennych perspektyw i doznawane w różnorodny sposób – charakteryzują społeczność urbanistyczną i odzwierciedlają istniejące między jej członkami relacje. Ukazane są jako nośnik intencji, odczuć i emocji („[król] słuchających do płaczu pobudził” (Naruszewicz 2008: 64)), narzędzie służące formowaniu […]
Miron Białoszewski, zapisując swoje utwory, „opowiada, nieustannie opowiada” (Głowiński 1997: 159). Dla jego twórczości charakterystyczne jest łączenie właściwości języka mówionego, potocznego i dziecięcego oraz rytmizacja i fonetyczne nacechowanie wypowiedzi (Barańczak 1974), a także patrzenie na świat „z tekstem”, podglądanie mowy „in statu scribendi” (Gleń 2004: 25–27). Na dostrzeżenie przez Białoszewskiego […]
W takich utworach Jacka Dukaja, jak Extensa, Lód, Wroniec czy Król Bólu (zbiór 8 opowiadań i powieści, zawierający m.in. Linię oporu, Oko potwora, Szkołę oraz Króla Bólu i pasikonika) znaleźć można całe spektrum odniesień do ciszy i milczenia. W twórczości tej, niesłychanie odkrywczej lingwistycznie, język intensywnie zwraca sam na siebie […]