Zapachy dotyczą dwóch aspektów istnienia świata przedstawionego prozy socrealistycznej: postaci i przestrzeni. W wypadku przestrzeni mogą one – współkonstytuować płaszczyznę scenerii i płaszczyznę sensów naddanych (Sławiński 2000: 198 i nast.]. W wypadku postaci mogą stanowić element charakterystyki bezpośredniej, względnie pośredniej, gdy zapach – w sposób zmetaforyzowany – odsyła do jakichś […]
Miasto
24 wpisy
Pamięć to „właściwość żywych organizmów, wskutek której doświadczenia tych organizmów pozostawiają ślady, modyfikując ich przyszłe doświadczenia i zachowanie się. Dzięki owej właściwości historia tych organizmów jest w nich w pewien sposób utrwalona” (Wierszyłowski 1981: 66). Pamięć definiowana jest także jako „akt psychiczny, którego istotą jest rozpoznawanie jako znanych (wspomnienie, reprodukcja, […]
Sposoby doświadczania dźwięku Bodźce i zdarzenia dźwiękowe przywołane w piśmiennictwie oświecenia pozwalają wyróżnić kilka sposobów odbioru urbanistycznej fonosfery (statyczny, aktywny, indywidualny i zbiorowy) oraz wskazać na perspektywę przybysza i mieszkańca jako na dwie strategie mówienia o mieście za pomocą reprezentacji jakości słuchowej. Tylko nieliczne źródła prezentują opisy doznań zmysłowych dowodzących […]
Specyfika nasłuchiwania polega na wzmożonym wysiłku percepcyjnym, który wynika z braku odpowiednio silnych bodźców audytywnych. Źródło dźwięku jest albo jeszcze zupełnie nieobecne, albo jego rozpoznawalność okazuje się – z powodu odległości czy swojej istoty – minimalna. Literatura pozytywizmu prezentując tego typu percepcję, czyni jej przedmiotem przede wszystkim odgłosy związane z […]
Wśród fizjologów i neurologów nie ma zgody co do tego, czy głód potraktować jako osobny zmysł lub doznanie zmysłowe. Vitus B. Dröscher zalicza go wprawdzie do zmysłów (zob. Dröscher 1971: 237-241), ale większość opracowań uznaje głód po prostu za szczególny stan fizjologiczny wywołany brakiem lub niedoborem pożywienia albo „stan psychiczny […]
Pamięć zbiorowa utrzymuje bliski związek z przestrzenią, ma swoją własnątopografię, która zmienia się w czasie. Znaczenia przeszłości należy odczytywać w kontekście przestrzeni, wpisania historii w konkretne miejsca, zabytki i relikty przeszłości, krajobrazy, a także w nas samych. Miejsca naznaczone przeszłością silnie oddziałują na różne zmysły: wzrok, słuch, węch, ale oddziałują […]
W otwartych (W tekście wykorzystane zostały fragmenty pracy magisterskiej „Gry uliczne. Studium muzyki ulicy na przykładzie wybranych polskich miast” napisanej i obronionej w 2011 roku w Instytucie Etnologii i Antropologii Kulturowej UAM pod kierunkiem prof. UAM dr hab. W. Kuligowskiego.) muzykę usłyszeć można przede wszystkim podczas plenerowych koncertów i festiwali […]
Warszawska Praga w okresie ostatnich 70 lat, a więc w ciągu życia jednego pokolenia, ulegała znaczącym przemianom. Zmieniał się nie tylko jej wygląd zewnętrzny, ale także struktura społeczna oraz pejzaż dźwiękowy. Zmiany w dawnej fonosferze Pragi są obecnie dość trudne do zbadania, a chyba jedyną metodą umożliwiającą choć częściowe jej […]
Antyestetyzm połączony z zainteresowaniem kulturą peryferyjną wpisuje się w programowe założenia pokolenia „Współczesności” i jest wyraźnie obecny w poezji Andrzeja Bursy, Stanisława Grochowiaka i nieco od nich młodszego Rafała Wojaczka. „Zmianie warty” – jak o przełomie ’56 napisał Jan Błoński (Błoński 1978: 15) – towarzyszyło nie tylko przekształcenie zasad sztuki […]
Formuła poezji kabaretowej, którą Konstanty Ildefons Gałczyński podejmował także w subtelnych lirykach i wierszach o poważnej tematyce, prowokuje ukazywanie świata z wielu perspektyw, sięganie do różnorodnych tradycji, sprzyja zestawieniu pozornie odległych elementów i konstruowaniu bodźców, oddziałujących na różnorodne zmysły. Polisensoryczność, wyraźnie obecna w przedwojennej twórczości poety, po wojnie zyskała jeszcze […]