Od razu na początku trzeba zaznaczyć, że – mimo iż problematyka empatyczności rozpościera się na obszary pozaosobowe: dotyczy przedmiotów czy świata natury – niniejsze hasło zostało jednak ograniczone do przyjętych w tekstach literackich perspektyw antropocentrycznych. Pojęcie „narracja empatyczna” może być stosowane w różnych znaczeniach wynikających zarówno z przekształceń w obrębie […]
Dzienne Archiwa: 2024-04-15
949 wpisów
W Buszu po polsku, debiutanckim zbiorze reportaży Ryszarda Kapuścińskiego wydanym w 1962 rokuaktywnośćsłuchowa reportera jest ważną częścią poznawania i interpretowania świata, którego doświadcza reporter podróżujący po Polsce. Wrażenia audialne zapisywane są na kilka sposobów i funkcjonują na różnych poziomach literackiej komunikacji (narrator – bohater – czytelnik). Po pierwsze narrator jawi […]
Spośród trzech zasadniczych, komunikacyjnych funkcji dotyku: wspierającej, afiliacyjnej (kojarzonej z potwierdzaniem przynależności jednostki do określonej grupy społecznej) oraz funkcji związanej z władzą (także poznawczą) w utworach Witolda Gombrowicza eksponowane są najczęściej dwie ostatnie. Twórca skupia się na problematyzowaniu ich negatywnych aspektów pozostających w związku z wyrażaniem agresji, doświadczaniem i stosowaniem […]
Literacka, ukształtowana w stylu groteskowym reprezentacja czucia wewnętrznego propriocepcji (łac. proprio – własny), nazywanej szóstym zmysłem lub zmysłem pozycji ciała, ma w twórczości Witolda Gombrowicza związek z konstrukcją podmiotu narratora i podmiotu bohaterów powieściowych, stanowi ważny aspekt autocharakterystyki i/lub postaci literackiej, staje się także punktem wyjścia do sproblematyzowania zagadnienia tożsamości […]
W nowelach, opowiadaniach i powieściach Witolda Gombrowicz kategoria bólu tworzy płaszczyznę leksykalną tych utworów. Wiąże się ona nie tylko z reprezentacją zmysłu dotyku, lecz także wynika z dążenia do przedstawienia polisensoryczności odbioru wrażeń bólowych wywołanych u bohaterów na skutek kontaktu z otoczeniem. W tekstach tego pisarza do rzadkości nie należą […]
Na przykładzie Buszu po polsku (1962) Ryszarda Kapuścińskiego zaobserwować można, jaką rolę pełni wzrok w reportażu (funkcja naoczności), czym kieruje się reporter, wybierając do swego tekstu spośród licznych wrażeń wizualnych tylko niektóre (problem selekcji), wreszcie – jak zmiana przestrzeni, wędrowanie do innych kultur wpływa na postrzeganie (problem transkulturowości reportażu). Kapuściński […]
Podstawowa konwencja odbioru audialnego, właściwa dla teatru dramatycznego (odróżnianego od opery), czyli teatru, w którym głównym nośnikiem sensu jest słowo literackie wypowiadane przez aktora, ukształtowała się w kręgu zachodnioeuropejskim w wieku siedemnastym. Konwencja ta, polegająca na emisji i słuchaniu scenicznej deklamacji tekstu dramatu (z wszelkimi konsekwencjami niedoskonałości, które ten typ […]
Konwencja sceniczna oparta na dominacji obrazu nad słowem w europejskim teatrze dramatycznym (odróżnianym od teatru tańca i pantomimy), a zatem odwołująca się w pierwszym rzędzie do zmysłu wzroku publiczności (widzów), powstaje i utrwala się w dobie kultury rokoka. Nurt rokokowy, którego początki przypadają na lata dwudzieste XVIII wieku (por. Kostkiewiczowa […]
W schyłkowej fazie XVIII w. nastąpił przełom w zakresie rozumienia, widzenia i przeżywania śmierci w wymiarze indywidualnym i społecznym. Dotyczy to zarówno doświadczenia śmierci własnej (oczekiwanej), jak też śmierci cudzej (śmierci drugiego). Szereg zjawisk społecznych, kulturowych i literackich, ściśle związanych z kształtowaniem się nowoczesnej kulturowej postawy wobec śmierci miało wówczas […]
Bronisław Świderski w Słowach obcego zapisał koszty translacji. Obcy, przybysz z innego świata – z kosmosu czy z kolonii – traci poczucie własnego ciała i staje się jedynie słowami, które są nieprzetłumaczalne. Ciało obcego zamienia się w słowa pod wpływem presji. Obcy pragnie pojąć niezrozumiały język kraju, do którego trafił, […]