W swym wykładzie filozofii genezyjskiej, jakim jest Genezis z Ducha (1844), poeta reinterpretuje dawne wyobrażenia kosmogoniczne, nakłada na nie również nowe, wywodzące się z nowoczesnej nauki. Oto wychodzący z Boga duch globowy, wcielający się w kolejne formy duchowe, powodowany pragnieniem przejścia ku pełnej świadomości (ów duch „z trzech osób, z […]
Bagłajewski, Arkadiusz
10 wpisów
Truizmem byłoby stwierdzenie, że wieloaspektowe rozważania Krasińskiego o ciele, duszy i duchu miały szeroką egzemplifikację literacką tudzież epistolarną. Można niebezzasadnie powiedzieć, iż od połowy lat trzydziestych XX wieku wokół tych pojęć zawęźla się istota refleksji egzystencjalnej i historiozoficznej (w tym politycznej) oraz filozoficznej poety. Krasiński w tym czasie wypracował osobną […]
W swojej wczesnej twórczości Słowacki z jednej strony wpisuje się w charakterystyczną dla modelowego ujęciaromantycznego relację ciało-dusza-duch, w której duchowy wymiar „ja”, przezwyciężającego swoje cielesne ograniczenia wyznacza jego miejsce w świecie, znaczone jakże często klęską. Pojawia się w związku z tym marzenie o przezwyciężeniu cielesnych ograniczeń, o wydobyciu z siebie […]
W Przedświcie, swoistej summie poglądów poety, stara się on, sięgając po wypracowane pojęcia filozoficzne, odnieść je do wykładni politycznej. Krasiński podkreśla, że do Królestwa Bożego narodowości idą przez państwo, mają być więc przyobleczone w szatę państwa. To, co żywe – naród – mocą swego ducha ubiera się w państwo, wtedy, […]
Utworem założycielskim Mickiewiczowskiego dyskursu o ciele i duszy (duchu) mogłaby być Oda do młodości ze słynnym początkiem, będącym wprowadzeniem w krąg już romantycznych wyobrażeń antropologicznych: „Bez serc, bez ducha, to szkieletów ludy; […]” (Mickiewicz 1993: 42). Już w tym miejscu pojawia się też ważny motyw dyskursu antropologicznego poety –oczy,wzrok, spojrzenie. […]
W akcie V Samuela Zborowskiego problematyka ciała i ducha ukazuje się w swoistym zwieńczeniu mesjanistycznym; duch i ciało Zborowskiego/Chrystusa/Polski uzasadniają mesjanistycznie genezyjski wymiar dziejów. W wielkiej perorze przed Bożym trybunałem Adwokat ujawnia finalny sens dziejów, w którym duch wespół z ciałem pełnią kluczową rolę w uzyskanej Jeruzalem Słonecznej: Juliusz Słowacki […]
W kursie drugim prelekcji paryskich Adam Mickiewicz stara się doprecyzować znaczenie terminu „duch”, będącego kluczową kategorią antropologii twórcy. Warto powiedzieć, że w okresie głoszenia swych natchnionych tez z katedry Kolegium Francuskiego poeta-prorok sięga po biblijne uzasadnienie antropologicznej triady: ciała, duszy i ducha, przezwyciężające dualizm duszy i ciała, znany z wcześniejszej […]
W „Dziadów” części III dyskurs o ciele i duszy osnuł Mickiewicz wokół głównego bohatera – Konrada, ukazywanego w wyrazistych reakcjach somatycznych. W scenie więziennej i w monologu Adolfa ze sceny VII („Salon warszawski”) pojawią się ponadto opisy ciała więźniów – poddanego represjom, niszczonego warunkami uwięzienia (zła strawa, złe powietrze). Tomasz […]
W Przypiskach autora do Irydiona Krasiński dał krótki wykład swej historiozofii osnutej wokół kategorii ciała/ duszy/ ducha, myśli będącej zamknięciem epoki arcydzieł i zarazem swoistym otwarciem na nowe ujęcia z przełomu lat trzydziestych i czterdziestych XIX wieku. Oto trzem epokom: starożytności, wczesnej epoce chrześcijańskiej i nadchodzącym wiekom średnim odpowiadają kategorie […]
Krasiński był przekonany, że w następnej, trzeciej epoce będą inne niż teraz ciała – ciała przemienione (corps glorieux), jak u stygmatyczki, o której pisze w liście do Delfiny Potockiej. Jej ciało – to materia „przetworzona” przez ducha „przez ogromną wiarę”. Stygmatyczka – „zwykle leży jakby pozbawiona życia”; jej ciało „lekkie […]