Karol Hiller, podobnie jak liczni inni twórcy związani z modernizmem okresu międzywojennego (między innymi Władysław Strzemiński), podjął się analizy budowy i funkcji dzieła sztuki. Zasadniczym elementem tej analizy było badanie konsekwencji procesu widzenia dla tworzenia dzieł plastycznych. Przyjęcie tej perspektywy płynęło z przeświadczenia, że to natura widzenia decydowała o wyglądzie […]
Wizja
8 artykułów
Wizja i widzenie Terminem „wizja” zwykło się określać nadnaturalne spostrzeżenia zmysłowe związane z intensywnym przeżyciem duchowym o podłożu religijnym. Są to zwykle doznania wzrokowe, którym mogą towarzyszyć bodźce dotykowe, smakowe i węchowe oraz wrażenia słuchowe. W wielu kulturach i wierzeniach wizje postrzegane są jako efekt boskiej interwencji. Jako takie, w […]
Twórczość Czesława Miłosza postrzegana jest zwykle w kategoriach intelektualnych i filozoficznych, jako poesis docta, jak pisał Jan Błoński o autorzePieska przydrożnego (Błoński 1985: 373), który zresztą sam wyznawał: „Jakże chciałbym, żeby kiedyś nazwano mnie człowiekiem rozumnym” (Miłosz 1997: 162). Również Szymborską uważa się za poetkę „intelektualnie wyrafinowaną”, a jej wiersze […]
W literaturze pozytywistów zjawiska, które pozwalają mówić o widzeniu wewnętrznym – marzenia, zwidy, halucynacje, wizje, sny, wspomnienia, „widziadła” – są ważnym elementem realistycznego przedstawienia, podlegając jego regułom, a zarazem (zwłaszcza w późniejszej twórczości) stając się stymulatorem przekraczania jego ograniczeń ku ujęciom parabolicznym czy fantastycznym. Pokazywane są one jako codzienne doświadczenia […]
W „Dziadów” części III dyskurs o ciele i duszy osnuł Mickiewicz wokół głównego bohatera – Konrada, ukazywanego w wyrazistych reakcjach somatycznych. W scenie więziennej i w monologu Adolfa ze sceny VII („Salon warszawski”) pojawią się ponadto opisy ciała więźniów – poddanego represjom, niszczonego warunkami uwięzienia (zła strawa, złe powietrze). Tomasz […]
Zbigniew Warpechowski uczynił wzrok i widzenie tematami kilku wypowiedzi o charakterze programowym, są to: Pożegnanie ze zmysłem wzroku (1983), Podejrzliwość w stosunku do zmysłu wzroku (1983), Dramatyczność widzenia i niewidzenia (niedatowany), Samoocena – projekcja (1983) (Warpechowski 1990: 111-113) oraz Projekcja (widzenie wewnętrzne), który jest kompilacją tekstu Samoocena – projekcja i […]
Poezja Kaspra Miaskowskiego, szczególnie reprezentatywna dla barokowej estetyki sensualnej, odzwierciedla symptomatyczne dla niej nasycenie języka artystycznego siłą zmysłowej ewokacji. Staje się to wyraźnie widoczne zwłaszcza w utworach religijnych gdzie to, co zarazem nieskończone i ograniczone ciałem, poddane zostaje konwencjom zdolnym wyrażać dramatyzm historii wcielonego Słowa oraz intensywność napięcia między sanctitas […]
W Dziadach. Widowisku Guślarz wypowiada znamienne słowa, będące świadectwem epistemologicznych pretensji romantyków: „Kto marzeń tknięty chorobą, / Sam własnej sprawca katuszy, / Darmo chciał znaleźć przed sobą, / Co miał tylko w swojej duszy”. Zaskakujące odwrócenie tej deklaracji pojawia się w IV części Dziadów: Adam Mickiewicz : Dziady, cz. IV: […]