Kognitywistyczne badania literackie wywodzą się z inspiracji wieloma nurtami współczesnej kognitywistyki i nie pozostają nawzajem kompatybilne nawet jeśli chodzi o podstawowe założenia na temat modelu umysłu i przebiegu kognicji (Hart 2001). Literaturoznawcze badania kognitywistyczne można podzielić na kilka powiązanych subdyscyplin: kognitywną retorykę, poetykę, narratologię, kognitywne badania nad odbiorem literackim, ewolucjonizm, […]
Rembowska-Płuciennik, Magdalena
15 wpisów
Propriocepcja zaliczana jest do tych modalności zmysłowych, które często nie mieszczą się w tradycyjnie wyznaczanej, umownej i historycznie oraz kulturowo zmiennej liczbie zmysłów. Rzadko funkcjonuje również w potocznej świadomości jako modalność zmysłowa. Bywa utożsamiana lub mylona z kinestezją, gdyż oba terminy stosuje się dla określenia specyfiki percepcji w odniesieniu do […]
We współczesnych intersycyplinarnych badaniach nad ucieleśnieniem radykalnie kwestionuje się tradycyjną opozycję między ciałem przypisywanym naturze i świadomością przynależną rzekomo kulturze (Weiss, Haber 1999). Na gruncie antropologii nastąpiło przesunięcie akcentów ze studiów nad obyczajami, strukturami społecznymi, systemami symbolicznymi danych społeczności w kierunku rozpoznawania ich codziennych praktyk cielesnych – ekspresji emocji, komunikacji […]
Zmysły ludzkie (wzrok, słuch, dotyk, smak, węch, propriocepcja) dostarczają informacji o świecie zewnętrznym i środowisku wewnętrznym człowieka. Pobudzone przez bodźce ze środowiska receptory zmysłowe i organy zmysłowe wytwarzają neuronalną odpowiedź na stymulację, czyli wrażenia sensoryczne. Ich odbiór, przetwarzanie i rozpoznawanie przez mózg i umysł ludzki to właśnie percepcja (Brookes, Wilson […]
Z wrażeń zmysłowych nieustannie odbieranych poprzez wszystkie zmysłowe modalności ludzka świadomość rejestruje tylko niewielki procent. Choć zdecydowana większość spostrzeżeń oraz mechanizmów ich przetwarzania pozostaje dla nas nieświadoma, odbiór i mózgowa transpozycja bodźców angażuje wiele skomplikowanych procesów (Hickman Brynie 2010). Mimo to postrzeganie obiektów wydaje się przebiegać łatwo i szybko. Dzieje […]
Wizualizacje zajmują szczególną pozycję wśród obrazów mentalnych innych modalności zmysłowych, gdyż wzrok pełni uprzywilejowaną funkcję w procesach ludzkiej kognicji. Wizualizacje jako obrazy mentalne dostarczają informacji o obiektach (ich wymiarach, kształcie, fakturze, kolorze, pozycji w przestrzeni, cechach jakościowych) oraz o relacjach przestrzennych – informacja ta kodowana jest i przetwarzana niezależnie od […]
Fokalizację zmysłową można wyodrębnić z pola zagadnień, które pierwotnie były nazywane przez takie kategorie narratologiczne, jak perspektywa narracyjna i punkt widzenia (Łebkowska 2004). Obejmuje ona jednak te strategie literackie, które służą głównie tematyzacji, selekcji oraz regulacji danych narracyjnych dotyczących przebiegu i efektów percepcji zmysłowej. Jest środkiem literackiej reprezentacji różnorodnych doświadczeń […]
Termin „marker somatyczny” utworzył neurolog Antonio R. Damasio dla wyjaśnienia ścisłego biologiczno-funkcjonalnego powiązania ludzkich procesów poznawczych, emocjonalnych i reakcji somatycznych (Damasio 1999: 199-228). Działanie systemu markerów somatycznych w jego interpretacji jest empirycznym dowodem na fałszywość dualistycznego pojmowania relacji ciała i umysłu. Oznaczył on tym mianem automatycznie pojawiające się u człowieka […]
Kontrowersje wokół pojęcia obrazowania mentalnego mają swą długą tradycję i obejmują różne kręgi problemowe oraz dziedziny nauki (Kaufmann, Cornoldi 1996). Na gruncie epistemologii dotyczą potencjalnego udziału obrazowania w myśleniu i statusu samych obrazów mentalnych. Refleksje na ten temat pojawiały się u Arystotelesa, Platona, brytyjskich empirystów. We współczesnych badaniach W XIX […]
Odojewski nie ogranicza się do eksplorowania skomplikowanych relacji między kobietą i mężczyzną tylko z perspektywy męskich bohaterów własnej prozy. Jest jednym z tych autorów, którzy szczególnie często (i z sukcesem) posługują się narracyjnym medium kobiecym – zarówno w formie spersonalizowanej narracji, jak i strumienia świadomości. Pozwala to na ukazanie kobiecego […]