W związku z tym, że nazwy barw są jednostkami leksykalnymi, dla których trudno jest zbudować adekwatne eksplikacje znaczenia, a zakresy poszczególnych nazw są nieostre, wielu badaczy leksykonu kolorystycznego posługuje się pojęciem prototypu. Anna Wierzbicka, choć sprzeciwia się stanowczo nadużywaniu terminu prototyp w badaniach […]
Falkowska, Marta
10 wpisów
Istnienie prototypowych referencji jest jednym z kryteriów definicyjnych dla podstawowych nazw barw. W przypadku niepodstawowych nazw barw możemy także mówić o pewnych wzorcach motywujących. Inna Bjelajeva, porządkując kryteria analizy niepodstawowych nazw barw, postuluje oddzielenie dwóch pojęć (Bjelajeva 2005: 159-191): a) wzorzec motywujący (tj. nazwa obiektu, która funkcjonuje jako podstawa słowotwórcza […]
Jak pisze Ryszard Tokarski, „[…] nazwy barw stanowią grupę leksykalną bardzo mocno obciążoną kulturowo” (Tokarski 2004: 18). Kwestią dyskusyjną jest natomiast to, do jakiego stopnia informacje na temat funkcjonowania poszczególnych kolorów w kulturze (czyli – de facto – dane stanowiące kontekst pozajęzykowy) powinny być uwzględniane w analizie semantycznej. Przedstawię wybrane […]
Rekonstrukcja struktury semantycznej nazwy barwy wymaga uwzględnienia wielu różnych czynników, m.in. stabilnego jądra pojęciowego nazwy, związanego z referencją prototypową danego koloru; rozmaitych znaczeń powstałych wskutek przesunięć o charakterze metonimicznym i metaforycznym; wreszcie – utrwalonej językowo i ujawniającej się w użyciach tekstowych symboliki kulturowej. W tym miejscu chciałabym pokrótce przedstawić dwie […]
Mirosława Ampel-Rudolf definiuje kolor jako „cechę percypowaną wyłącznie za pomocą zmysłu wzroku” (Ampel-Rudolf 1994: 24) i stwierdza, że choć w większości kontekstów rzeczowniki barwa i kolor są stosowane wymiennie bez wprowadzania istotnej różnicy znaczeniowej, to nie można ich traktować jako synonimów absolutnych. Badaczka proponuje następujące definicje metajęzykowe dla obu terminów:. […]
Nazwy barw są – jak się wydaje – jednostkami leksykalnymi szczególnie trudnymi do precyzyjnego zdefiniowania. Barwa, jako „wrażenie psychofizjologiczne wywołane falami świetlnymi o długości 400–760 nm, a odczuwane za pomocą zmysłu wzroku”, opisywana być może w terminach czysto fizycznych, z wykorzystaniem takich pojęć, jak: długość fali świetlnej, natężenie, nasycenie, energia, […]
W polu semantycznym niepodstawowych nazw barw mieszczą się leksemy nazywające różnorodne „odcienie barw podstawowych” (Bjelajeva 2005: 23). Precyzyjne wyliczenie zasobu tych leksemów w polskim leksykonie kolorystycznym oraz określenie zakresu znaczeniowego poszczególnych nazw jest zadaniem niezwykle skomplikowanym z kilku powodów. Przede wszystkim, słownictwo odnoszące się do barw tworzy system otwarty (Bjelajeva […]
irosława Ampel-Rudolf zauważa, że „kolor to właściwość wszystkich obiektów materialnych (…). W zależności od ich rodzaju i ujęcia tego faktu przez nadawcę ma ona wartość stałą, albo wartość jej ulega zmianom” (Ampel-Rudolf 1994: 8). Nie sposób się jednak do końca zgodzić z tym sądem, ponieważ z pewnością nie dla wszystkich […]
Jakkolwiek mechanizm percepcji barw można uznać za uniwersalny, wspólny wszystkim ludziom obdarzonym zdrowym aparatem wzroku, nie ulega wątpliwości, że w różnych językach i kulturach spektrum kolorystyczne jest opisywane za pomocą repertuarów nazw różniących się od siebie tak pod względem ilościowym, jak i jakościowym. Por. Anna Wierzbicka : Język – umysł […]
Zestawy barw podstawowych różnią się w zależności od języka. W dotychczasowych badaniach nad semantyką nazw barw wypracowane zostały jednak pewne zestawy kryteriów, za pomocą których można określić zbiór podstawowych nazw barw (zob. Waszakowa 2000, Tokarski 2004). Por. Podstawowe nazwy barw to „leksemy pozostające w najwyraźniejszej relacji wobec wzorców prototypowych w […]