W wypowiedziach o sztuce tłumaczenia, zwłaszcza dawniejszych, nierzadkie jest szukanie analogii ze sztukami plastycznymi. Źródłem takich porównań stało się utrwalone w kulturze mimetyczne rozumienie natury przekładu jako naśladowania oryginału lub nawet „naśladowania z naśladowania” (obrazu rzeczywistości w oryginale). Seria tradycyjnych metafor, których wspólny mianownik stanowi koncept tłumacza jako kopisty („Tłumaczenie […]
Kaźmierczak, Marta
9 wpisów
W poezji kształt wersu, rozplanowanie wersów różnej długości, ich wcięcia w obrębie strof wskazują, że twórcy przywiązują wagę do formy, jaką ich utwory przybierają w druku. Pozwala to traktować wizualny kształt poezji jako nieobojętny również w wypadku przekładów. Sama typografia może sugerować, że mamy do czynienia z przekładem poetyckim, co […]
Wzrokocentryzm oznacza uprzywilejowanie wzroku w stosunku do pozostałych zmysłów, wyrażające się także w ujmowaniu rzeczywistości i w wytworach kultury. Wielu badaczy uważa za wzrokocentryczną całą cywilizację zachodnią, często zresztą łączą ten fenomen z prymarną rolą wzroku w systemie percepcji ludzkiej: jak pisze Wolfgang Welsch, „nie można stworzyć kultury wbrew naturze” […]
Ilustrowanie tekstów literackich bywa zaliczane do przejawów tłumaczenia intersemiotycznego, polega ono bowiem na przełożeniu jednego rodzaju znaków (werbalnych) na inny kod (wizualny). W istocie jednak – ponieważ ilustracja z założenia współwystępuje ze słowem, nie zastępuje go, jak przekład zastępuje oryginał – słuszniej byłoby ją nazwać intersemiotycznym wzbogaceniem tekstu, dzięki któremu […]
Przekład wobec inter- i polisemiotyczności Intersemiotyczność – relacje i odniesienia pomiędzy różnymi systemami znakowymi i pomiędzy artefaktami (tekstami) utworzonymi z różnych systemów semiotycznych – to stosunkowo nowy termin nazywający znane od wieków zjawiska. Stanisław Balbus wyjaśnia, że jest to po prostu „określenie obszaru, zwanego dotąd »korespondencje sztuk«” (Balbus 2004: 14). […]
Teksty współistniejące z muzyką bywają tłumaczone w sposób, który nadaje im formę wyłącznie pisemną: np. przekład libretta w formie wyświetlanych w teatrze napisów czy amatorskie przekłady dosłowne piosenek pop zamieszczane w Internecie. Jednak z punktu widzenia problematyki sensualności bardziej interesujące jest zagadnienie tłumaczenia melicznego w znaczeniu takiego, które pozwala na […]
Istota, cele, zastosowanie audiodeskrypcji Osoby z dysfunkcją wzroku pozbawione są dostępu do znaczącej części dorobku kultury, w znacznym stopniu zorientowanej wizualnie. Audiodeskrypcja (AD) polega na przekodowaniu elementów graficznych w sposób pozwalający na ich percypowanie audialne. Ma sprawiać, by deprywacja sensoryczna nie oznaczała wykluczenia z kultury obrazu. Cel AD bywa definiowany […]
Dominanta intersemiotyczna przekładu to propozycja terminologiczna Anny Bednarczyk dotycząca wyróżnienia dominanty translatorskiej tłumaczonego tekstu polisemiotycznego (Bednarczyk 2008). Koncepcja ta ma zastosowanie w odniesieniu do gatunków i utworów wielokodowych, np. opery (słowo i muzyka), plakatu, poezji konkretnej (słowo i obraz), teledysku (słowo, muzyka i obraz) i zwraca uwagę na możliwość istnienia […]
Zmysły a typologia przekładu Kategorie sensualne, choć nieuwypuklane przez teoretyków przekładu, są immanentnie obecne w procesie tłumaczenia międzyjęzykowego, a także w odbiorze przekładu-produktu. Udział poszczególnych zmysłów na wejściu i na wyjściu leży u podstaw jednej z zasadniczych typologii przekładu: Rodzaje przekładu a zmysły Schemat przedstawia tradycyjny podział typów przekładu, na […]