Głód jest doznaniem codziennym, pojawiającym się jako odczuwany fizycznie efekt procesów metabolicznych, których prawidłowość świadczy o stanie zdrowia organizmu (zob. Russel 2011: 5). W fizjologii patologicznej wyróżnia się dwie główne postacie głodu: zupełny i niezupełny, różniący się od pierwszego niedoborem, a nie całkowitym brakiem pokarmu. W głodzie zupełnym dochodzi do […]
smak
40 wpisów
Wigilia w kulturze ludowej uchodziła nie tylko za ujmowane symbolicznie, ale i sensualistycznie święto obfitości, płodności, można by rzec – wszelkich sił życiowych. Jak wskazuje Józef Smosarski, dzień poprzedzający Boże Narodzenie był „powtórzeniem rajskiej sytuacji”, tak więc według tradycyjnych wierzeń „w noc wigilijną zakwitają drzewa w sadach, woda w rzekach […]
Twórcy prozy nurtu chłopskiego (o kontrowersjach terminologicznych zob. Bereza 1972: 5-17; Lichański 1976: 12-13; Zawada 1983: 11-69) wywodzący się ze wsi i świetnie znający jej realia, w swoich utworach zarejestrowali szereg problemów chłopskiej codzienności, w tym kwestię jedzenia (w rozumieniu przedmiotowym i czynnościowym), którą ukazali w całym jej historyczno-kulturowym skomplikowaniu. […]
Usta w koncepcjach ludowej fizjonomiki Ludowa fizjonomika pozwalała na podstawie kształtu ust poznać cechy ich właściciela, w przypadku kobiet natomiast – czynić analogie między wargami ust a wargami sromowymi. Żywiono przekonanie, że usta duże, o pełnych wargach znamionują człowieka szczerego i namiętnego, a także rozmownego („wielka gęba” – osoba gadatliwa, […]
Zmysł smaku w polszczyźnie Pole leksykalne zmysłu smaku w polszczyźnie nie jest rozbudowane – zwłaszcza jeśli porówna się je z polami percepcji wzrokowej lub słuchowej. Nadawca dysponuje zaledwie kilkoma czasownikami opisującymi aktywną lub bierną percepcję smakową: smakować coś (językiem), smakować (jakoś), czuć, próbować, kosztować. Do pola percepcji smakowej można ponadto […]
W języku staropolskim wyrazy takie jak barbar, barbarus czy barbarzyniec (barbarzyńca wchodzi do obiegu dopiero w XVIII w.) konotowały prymitywizm, dzikość, pogaństwo, okrucieństwo i wyłączenie z kultury. Za najwyższy stopień barbarzyństwa uważano spożywanie ludzkiego ciała, praktyka ta bowiem stawiała pod znakiem zapytania nie tylko przynależność do cywilizacji, ale także do […]
Polskie zamówienie ludowe – rodzimy odpowiednik znanych różnym społecznościom tradycyjnym magicznych praktyk, wyrosłych z wiary w sprawczą moc słowa i gestu – zajmowało poczesne miejsce w wiejskim lecznictwie i było nierozerwalnie związane z synkretycznym, magiczno-religijnym systemem chłopskich wierzeń. Stanowiło jeden z rodzajów rytuałów słownych (obok zaklinania i zażegnania), polegający na […]
Na mapie polskiego pozytywizmu to właśnie Bolesław Prus zajmuje absolutnie wyjątkowe miejsce, jeśli idzie o powiązanie przedstawień zmysłu smaku z postulatami dietetyki oraz higieny i racjonalności odżywiania. Szczególnie tam, gdzie pisarz mógł przemawiać bezpośrednio własnym głosem – a więc w kronikach i felietonach – po wielokroć dawał do zrozumienia, że […]
Proza Henryka Sienkiewicza jest bodaj najlepszym unaocznieniem powiązania zmysłu smaku z odczuciami odrazy i abominacji. Podczas gdy u Elizy Orzeszkowej i Bolesława Prusa pojawiają się one głównie jako odprysk rozpowszechnionych w drugiej połowie XIX wieku dyskursów higienistycznych, to u autora Quo vadis wydają się znamionować szczególny kulturowy lęk przed obcością […]
Spośród wszystkich zmysłów smak wydaje się najtrudniejszym i najmniej uchwytnym przedmiotem analizy – przede wszystkim ze względu na swoje głębokie zakorzenienie w estetyce filozoficznej, głównie XVIII i XIX wieku. Jako władza osądu piękna, a w dalszej kolejności synonim gustu, wyrafinowania, wykwintności czy ogłady, smak ma często niewiele wspólnego z fizjologicznym […]