W tradycyjnej kulturze chłopskiej obcy – jako osoba przybywająca spoza orbis interior – uosabiał wszystkie właściwości świata nieoswojonego, niepodlegającego prawom, jakie rządzić miały kosmosem danej społeczności. Uchodził on zatem za istotę, która nie mieściła się w ramach przyjętej definicji swojskości i której nie sposób było przypisać jednoznacznie określonego statusu. Obcość […]
Demon
8 artykułów
W świecie starożytnym osoby chore psychicznie oraz dotknięte epilepsją uznawano za napiętnowane boską karą. Tajemnicze zachowanie i duchowe cierpienia miały być wynikiem złych uczynków, braku moralności czy aktu zaniedbania wobec bogów. Chrześcijaństwo nie odrzuciło tej koncepcji, jedynie dokonało jej transformacji, w myśl której supranaturalistyczne siły zdolne szafować chorobami przyjmują kostiumdemonów […]
Polskie zamówienie ludowe – rodzimy odpowiednik znanych różnym społecznościom tradycyjnym magicznych praktyk, wyrosłych z wiary w sprawczą moc słowa i gestu – zajmowało poczesne miejsce w wiejskim lecznictwie i było nierozerwalnie związane z synkretycznym, magiczno-religijnym systemem chłopskich wierzeń. Stanowiło jeden z rodzajów rytuałów słownych (obok zaklinania i zażegnania), polegający na […]
Demonologia ludowa to zbiór wierzeń w istoty demoniczne oraz zespół praktyk magiczno-religijnych podejmowanych przez ludzi w celu ochrony i obrony przed tymi istotami. Ludowe wierzenia demoniczne wytyczają granicę wyobraźni społeczności tradycyjnej w zakresie transformacji ciała ludzkiego za życia i po śmierci. Źródła demonologii Demonologia chłopska charakteryzuje się olbrzymim bogactwem i […]
Histeria / szaleństwo Szaleństwo, obłęd, obłąkanie, opętanie, paranoja, wariactwo, pomieszanie lub utrata zmysłów to różne określenia tego samego stanu – odchylenia od norm psychicznych, obowiązujących w danym kręgu kulturowym (Paluch 1995: 71). Mimo powszechności występowania na całym świecie, szaleństwo bywa różnie interpretowane i waloryzowane w zależności od specyfiki kręgu kulturowego, […]
Ciało ludzkie rozpatrywane może być z perspektywy biologicznej, uwzględniając niuanse anatomiczne i fizjologiczne, ale jest też pewnym konstruktem kulturowym, wyposażonym w dodatkowe sensy symboliczne. Ciało ujmowane jako twór kultury, a nie natury, stanowi odwzorowanie świata, a zatem staje się swoistym mikrokosmosem. W tym kontekście rozważać można poszczególne jego organy i […]
W polskiej kulturze ludowej w XIX i na początku XX wieku nie odnotowano wypadków kanibalizmu, potwierdzających, że ludzkie ciało traktowano jako mięso stanowiące składnik potraw rytualnych czy obrzędowych. Jednak spożywanie ciała lub jego części, także wydzielin i wydalin, zarówno osób żywych, jak i zmarłych – w przeszłości stosowano wśród różnego […]
Medycyna polska już w XVIII wieku rozwijała się na zreformowanych uniwersytetach w Krakowie i Wilnie, środowiska te utrzymywały również kontakty z naukowcami europejskimi. Coraz częściej nowinki medyczne i osiągnięcia współczesnego lecznictwa pojawiały się na łamach prasy w postaci popularyzujących rozpraw, np. w Monitorze, Magazynie Warszawskim czy Nowych Wiadomościach Ekonomicznych i […]