Wśród sensualnych metafor ekwiwalencji przekładowej w retoryce krytycznotranslacyjnej najbardziej zaskakujące mogą wydać się te, które eksponują zapachowe właściwości oryginału. Przekład nieuchronnie pozbawia oryginał wartości metaforyzowanych jako woń, barwa, świeżość. Romantyczny poeta, tłumacz Irydiona Zygmunta Krasińskiego na język francuski, Konstanty Gaszyński, pisał: „Poezja jest tym cudownym zapachem, który ginie w czasie […]
Archiwum miesiąca: kwiecień 2024
949 wpisów
Niemal we wszystkich utworach urodzonego w Kowenicach koło perwersyjny pisarza opisy ciała erotycznego prowadzą do uprzedmiotowienia człowieka. Doznania zmysłowe, związane z erotyką mają w utworach autora Króla Obojga Sycylii przeważnie charakter modernistycznej demonologii, kazirodczy, sadystyczny lub masochistyczny (Jarzębski 1984: 250). Ciało budzi pożądanie, ale także jest źródłem upokorzenia. Ze względu […]
Jak wiadomo, węch u człowieka nie jest tak rozwinięty jak zmysł wzroku czy słuchu. Część znanych zapachów to tzw. percepcje jednostkowe, czyli takie, które są natychmiastowo rozpoznawane, za pomocą jednego rzutu uwagi. Jak zauważa M. Bugajski (Bugajski 2004: 38-39), istnieje jednak wiele zapachów, których do tej klasy nie sposób zaliczyć, […]
Marian Bugajski w swym lingwistycznym studium zapachów zwraca uwagę na niską frekwencję ich nazw w tekstach mówionych (Bugajski 2004: 82) oraz na swoistą „nieautonomiczność” leksyki z tej domeny. Mówiąc „nieautonomiczność”, mam na myśli dwie charakterystyczne właściwości. Po pierwsze tę, że nazwy niektórych jakości zapachowych są „pożyczone” z domeny smaków, jak […]
Czasowniki percepcji wzrokowej , takie jak zobaczyć, ujrzeć, dostrzec, spostrzec są często wykorzystywane do opisu zjawisk bardziej abstrakcyjnych, rozgrywających się przede wszystkim w psychice człowieka. Taki zabieg, polegający na przeniesieniu materiału leksykalnego, związanego z postrzeganiem wzrokowym, na zupełnie inną sytuację, można opisać w kategoriach metafory lub metonimii. Metaforę definiuję tu […]
W obrębie semantyki języka nie jest możliwe sensowne analizowanie znaczenia ciszy i milczenia (przy czym założyć można, że milczenie jest pojęciem węższym), ponieważ znaczenie jako takie przypisane jest do formy (dźwiękowej, graficznej), a nie jej braku. Tak o znaczeniu milczenia pisał Jacek Juliusz Jadacki: Jacek Jadacki : O pojęciu milczenia: […]
O doniosłej roli wzroku w językowym obrazie relacji międzyludzkich dowodzą takie m.in. formuły pożegnalne, jak do widzenia, do zobaczenia, w które wpisana jest prognoza spotkania, utożsamionego z ponownym kontaktem wzrokowym (tak jakby inny rodzaj kontaktu nie miał znaczenia). Podobny wniosek o prymacie wzroku wyciągnąć można z analizy zwrotów stosowanych w […]
Doniosłą rolę urody we wzbudzaniu miłości erotycznej podkreślają psychologowie, podając kilka przyczyn takiego stanu rzeczy. Najbardziej podstawową spośród nich jest poznawcza rola zmysłu wzroku – znaczne obszary naszego mózgu zajmują się przetwarzaniem bodźców wizualnych, dlatego są one dla nas najbardziej stymulujące (Fisher 2004: 77). Znalazło to odzwierciedlenie w językowym obrazie […]
W świetle wiedzy przyrodniczej, za odbieranie wrażeń termicznych odpowiedzialne są specjalne receptory ciepła i zimna w skórze, jakościowo różne od tych reagujących na dotyk. Wiedza językowa „nie nadąża” jednak za ustaleniami nauki i nie wyróżnia zmysłu temperatury (Pajdzińska 2000: 201-202). Jej percepcja jest w polszczyźnie nazywana czasownikiem czuć, który ma […]
Na bliski semantyczny związek słodyczy z miłością wskazywała już Anna Wierzbicka, która pisała: Anna Wierzbicka : Kocha, lubi, szanuje: 127-129 ’Słodkie chwile’ chyba (…) zawdzięczamy najczęściej innym ludziom. Mówi się też co prawda o 'słodyczy’ jakiegoś cichego letniego wieczoru – tzn. o jakiejś sytuacji w przyrodzie, która powoduje przeżycie słodyczy […]