Czerń jest jedną z trzech barw achromatycznych. Kojarzona jest z nocą, ciemnością, węglem, a także ze złem i rozpaczą, nierzadko bywa kontrastowana z bielą. W cyklu ewolucyjnym Brenta Berlina i Paula Kaya ( (Berlin, Kay1969)) nazwa czerni – wraz z nazwą bieli – pojawia się w leksykonie barw jako pierwsza.

Barwą czarną w polszczyźnie i innych językach zajmowali się m.in. zajmowali się m.in. Mirosława Ampel-Rudolf ( (Ampel-Rudolf 1994: 117-121)), Ewa Badyda ( (Badyda 2006)), Halina Chodurska ( (Chodurska 2010)), Dominika Janus ( (Janus 2011)), Roman Kalisz ( (Kalisz 1993)), Ewa Komorowska ( (Komorowska 2010: 83-115, 2011)), Jolanta Maćkiewicz ( (Maćkiewicz 2007)), Grzegorz Mielcarek ( (Mielcarek 2003)), Oksana Segeda ( (Segeda 2011)), Irena Seiffert ( (Seiffert 2005)), Elżbieta Skorupska-Raczyńska ( (Skorupska-Raczyńska 2003)), Ryszard Tokarski ( (Tokarski 2004: 35-56)) i Alfred Zaręba ( (Zaręba 1954)).

Podstawowa nazwa barwy czarnej i jej definicje

Leksem czarny definiowany jest przede wszystkim jako „mający kolor węgla i sadzy”. Tak na przykład w Słowniku języka polskiego pod redakcją Mieczysława Szymczaka czarny uzyskał następującą eksplikację: „mający barwę właściwą węglowi, sadzy” ( (Szymczak 2009: 328)). Podobnie w Innym słowniku języka polskiego pod redakcją Mirosława Bańko czarny definiowany jest jako „coś jest czarne […] ma kolor węgla”i dalej: „jeśli coś jest czarne jak smoła lub jak węgiel, to jest całkiem czarne” ( (Bańko 2000, I: 215)), a także w Słowniku 100 tysięcy potrzebnych słów pod redakcją Jerzego Bralczyka: „mający barwę najciemniejszą ze wszystkich, właściwą węglowi i sadzy” ( (Bralczyk 2005: 100)).

W Słowniku języka polskiego pod redakcją Witolda Doroszewskiego leksem czarny definiowany jest jako: „mający barwę przeciwną do białej, właściwą węglowi, sadzy” ( (Doroszewski 1997)). Podobnie w Słowniku współczesnego języka polskiego pod redakcją Bogusława Dunaja, gdzie akcent postawiony został na przeciwstawność kolorystyczną bieli i czerni – czarny definiowany jest jako „kolor przeciwstawny do białego, taki jak barwa sadzy” ( (Dunaj 1996: 140)).

Prototypowe odniesienia nazwy czarny

Podstawę prototypową stanowią węgiel, sadza i smoła. Potwierdzeniem eksplikacji semantycznych koloru czarnego są wyrażenia porównawcze czarny jak węgiel, czarny jak smoła, czarny jak sadza. Anna Wierzbicka ( (Wierzbicka 1999: 420)) poszerza konotacje czerni o ciemną noc: „‘czarny’ ma swój uniwersalny prototyp w‘smolistej czerni’ (bardzo ciemnej) nocy” ( (zob. także: Tokarski 2004 i Waszakowa 2000)).

Polski słownik asocjacyjny ( (Gawarkiewicz, Pietrzyk i Rodziewicz 2008)) nieco rozszerzakonotacje leksemu czarny, gdzie częstym skojarzeniem z tym kolorem był kolor biały, a nadto, jak pisze Izabela Pietrzyk, „w przypadku koloru czarnego najliczniejszym okazało się skojarzenie: czarny – kot” ( (Pietrzyk 2008: 274)).

Związki czerni z nocą i ciemnością, jak i z węglem, potwierdzają wyniki badań prototypowych odniesień nazw barw. W ankiecie badającej skojarzenia z nazwami barw, noc lub ciemność jest najczęściej podaną konkretną reakcją (zob. tabela 1).

Tabela 1.Skojarzenia z leksemem czarny podane przez 400 osób ( (na podst.: Stanulewicz 2006: 204, Stanulewicz 2009: 292; por. Teodorowicz-Hellman 1998: 89))

Symbolika barwy czarnej i jej skojarzenia z emocjami

Barwa czarna, jak podaje Władysław Kopaliński w jednym ze swoich słowników, jest symbolem:

Studiując powyższą listę, nie sposób nie zauważyć, iż czerń ma bardzo negatywną recepcję. Wyraźnie pozytywnie kojarzona jest jedynie z czarnoziemem, który nie tylko jest urodzajną glebą, również z niego mają zmartwychwstać pochowani w grobach ( (Kopaliński 2007: 48)).

Pozostając przy pozytywnych konotacjach barwy czarnej, w chrześcijaństwie czarne odzienie symbolizuje pokorę, skromność i pogardę dla dóbr doczesnych ( (Kopaliński 2007 [1990]: 49)). Należy również tu przypomnieć Czarną Madonnę, która – jak zauważa Ewa Komorowska ( (2010: 97)) – nie jest kojarzona ze złem. Madonna nazywana jest czarną ze względu na śniadą cerę i podobnie jak Biała Madonna, uosabia dobro i świętość.

Negatywne oblicze czerni ujawnia się w badaniach skojarzeń barw z emocjami, przeprowadzonych przez Annę Mozolewską ( (Mozolewska 2010: 82-83)) – 36% ankietowanych osób kojarzy tę barwę ze smutkiem, żalem i przygnębieniem, 12% ze śmiercią i żałobą, 8% ze strachem i także 8% z pustką.

Związki frazeologiczne z przymiotnikiem czarny i spokrewnionymi słowami

Negatywna symbolika czerni znajduje odzwierciedlenie w licznych związkach frazeologicznych zawierających przymiotnik czarny i w spokrewnionych z nim słowach, używanych w odniesieniu do osób, cech, stanów i działań:

– smutek i pesymizm, np.

czarna rozpacz, czarna melancholia, mieć czarne myśli, ktoś ponury jak czarna noc, czarno widzieć przyszłość, malować coś w czarnych barwach (kolorach), czarny scenariusz;

(1) Można rozróżnić dwa typy hippisowskich utopii: pesymistyczne, czarne, oraz optymistyczne, białe. Najbardziej znane są czarne wizje miasta jako „betonowej dżungli” oraz asfaltowej czy betonowej nawierzchni, pod którą tęsknią do zazielenienia się rośliny, trawa. ( (Gołaszewska 1997, Korpus Języka Polskiego PWN))

(2) by się wprawić do dalekiej podróży,
trzeba takiej nocy jak ta noc,
ta noc czarna,
którą ja dzisiaj przeżywam… ( (Pawlikowska-Jasnorzewska 1996 [1941], Korpus Języka Polskiego PWN))

– inne negatywne emocje, np.

czarna nienawiść, czarna niewdzięczność;

– niekorzystne położenie i niepomyślne zdarzenia, np.

czarne chmury (gromadzące się nad kimś), czarna godzina (odłożyć coś na czarną godzinę), czarna seria, czarny poniedziałek, czarny czwartek, czarna lista (być/znaleźć się na czarnej liście), czarna śmierć;

(3) Europejska prasa poranna donosiła we wtorek na pierwszych stronach o tysiącach ofiar trzęsienia ziemi. Wielkie nagłówki krzyczały: „Czarna niedziela w Peru!” ( (Jania 1996, Korpus Języka Polskiego PWN))

– podli, źle postępujący ludzie, np.

czarny charakter, czarna owca, czarna dusza (w znaczeniu „podła dusza”);

– złe intencje:

mieć czarne zamiary;

– nielegalne działania, np.

czarny rynek, czarny handel, czarna giełda, pracować na czarno, zatrudniać kogoś na czarno, czarna bandera („flaga piracka”), lecz czarna robota to „ciężka praca”;

– działania okultystyczne i satanistyczne, np.

czarna magia, czarna msza, czarnoksiężnik;

– obmowa, np.

oczerniać kogoś, czarna potwarz, czarny PR;

– odmowa:

podać komuś czarną polewkę;

– pech:

czarny kot przeszedł/przejdzie komuś drogę;

(4) Za chwilę wszyscy zaczną się spierać na temat czarnego kota, który spokojnych i zadowolonych z życia księgowych popycha samą swoją obecnością do zbrodni, do zadawania siekierą prędkich, niezdarnych ciosów prosto w czaszkę.

– makabryczność, przewrotność:

czarny humor, czarna komedia, czarny kryminał;

– brak, deficyt, niebyt:

czarna dziura.

Przymiotnik czarny we frazeologizmach podkreśla ciemność nocy, np. czarna noc; noc czarna jak diabeł; noc tak czarna, że (aż) oko wykol; najczarniejsza z nocy, jak również związki tej barwy z brudem, np. czarny jak święta ziemia. W innych wyrażeniach porównawczych czarny niekoniecznie konotuje brud, np. w takich jak czarny jak węgiel, czarny jak atrament, czarny jak kruk, czarny jak noc, czarny jak sadza, czarny jak smoła, czarny jak heban, towarzyszące mu leksemy, będące punktem odniesienia, podkreślają intensywność barwy.

(5) Jak okiem sięgnąć, pod rozpalonym sklepieniem nieba roztaczało się bezkresne, czarne jak atrament morze o żałobnym blasku […] ( (Saramonowicz 1996, Korpus Języka Polskiego PWN))

Związki czerni z tym, co nieznane, ukryte, widoczne są w takich frazeologizmach i derywatach jak czarna skrzynka, czy też wspomniana wcześniej czarna dziura, będąca terminem pochodzącym z astrofizyki:

(6) Co to jest czarna dziura? Gdy odpowiednio masywna gwiazda wyczerpie swoje jądrowe paliwo, narusza się jej wewnętrzna równowaga i gwiazda zaczyna się gwałtownie kurczyć pod wpływem własnego pola grawitacyjnego. ( (Heller 1995, Korpus Języka Polskiego PWN))

(7) Czarna dziura jest obiektem typowo relatywistycznym występującym tylko w teorii grawitacji w sformułowaniu Einsteina. Czy jednak obiekty takie rzeczywiście istnieją?
Fakt, że z czarnej dziury nie może do obserwatora zewnętrznego dotrzeć żaden sygnał, z pewnością uniemożliwia jej bezpośrednią obserwację. ( (Strzałkowski 1996, Korpus Języka Polskiego PWN))

Leksem czarny, podobnie jak biały czy żółty, używany bywa w funkcji kategoryzującej: czarny chleb (w odróżnieniu od białego chleba), czarna kawa (w odróżnieniu od białej kawy), czarna herbata (w odróżnieniu od herbaty białej, zielonej i czerwonej), czarna czekolada (także ciemna czekolada, w odróżnieniu od czekolady białej lub mlecznej), czarna rasa i czarny człowiek (w odróżnieniu od białego i żółtego człowieka, żółtej i białej rasy).

(8) Zawsze miała ambicje związane z aktorstwem dramatycznym, na dowód czego reżyser przytacza jej dbałość o dialogi. Te w scenie rozmowy ze „swą” czarną kuzynką, z filmu Kochaj albo rzuć, układała sama, ku zaskoczeniu kolegów. ( (Dymna, Baniewicz 1997, Korpus Języka Polskiego PWN))

W przypadku czarnego człowieka i czarnej rasy odnotować też należy przeniesienie znaczenia i utworzenie nowych wyrażeń: Czarny Kontynent, Czarny Ląd, czarne kino. Przymiotnik czarny także spotykany jest w nazwach roślin i zwierząt, np. czarna porzeczka, czarna borówka, czarny bez, czarna pantera, czarna wdowa, jak również w nazwach chorób, np. czarna ospa. Trzeba tu zauważyć, że niekiedy także w tych nazwach ma funkcję klasyfikującą, np. czarna porzeczka – w odróżnieniu od białej i czerwonej porzeczki.

Powracając do czarnej kawy, wyrażenie mała czarna nie tylko odnosi się do małej filiżanki tego napoju, ale również do czarnej sukienki. Czerń uważana jest – oprócz żałoby – za kolor elegancji i dobrego gustu.

W niektórych związkach frazeologicznych czerń kontrastuje z bielą, np. albo białe, albo czarne; czarno na białym, widzieć coś czarno na białym, ani czarne ani białe, z białego robić czarne, z czarnego robić białe. Takie kontrastowanie wyraża albo uproszczoną wizję świata – dla kogoś, coś jest albo białe, albo czarne, z pominięciem odcieni szarości dzielących skrajne punkty kontinuum ( (zob. Kalisz 1993)); wyrazistość (czarno na białym) albo ukazywanie zła jako dobra (z czarnego robić białe). Nie zawsze jednak biel i czerń są przeciwieństwami – zwrot oczernić kogoś nie jest antonimem zwrotu wybielić kogoś, który ma również negatywne konotacje.

Należy też odnotować występowanie leksemu czarny w nazwach geograficznych, np. Czarna Woda, Czarna Dąbrówka, Czarna Hańcza, Morze Czarne.

Opisywane przez przymiotnik czarny klasy przedmiotów i zjawisk

Przymiotnik czarny służy do opisu całego spektrum obiektów i zjawisk, zarówno naturalnych jak i sztucznych:

– rośliny i zwierzęta, np.

(9) K. [kora] na pniach i konarach ciemna, prawie czarna, już kilkuletnia – łuszcząca się i spękana ( (Seneta, Dolatowski 1997, Korpus Języka Polskiego PWN))

(10) Czarna wrona usadowiona przemyślnie między gałęziami jednak miała mokre pióra […] ( (Kofta 1995, Korpus Języka Polskiego PWN))

– ludzkie ciało (oczy i włosy, zmiany chorobowe, oznaki zmęczenia i brud):

(11) Czarne oczy Rity były pełne smutku. ( (Rudniańska1999, Korpus Języka Polskiego PWN))

(12) No więc w takim miasteczku rzecz się dzieje i poprosił porucznik piechoty ładną dziewczynę w takiej niebieściutkiej sukieneczce, powodzenie miała, piękne, długie włosy, czarne, niebieskie oczy, zgrabna dziewczyna. I poprosił ją do tańca. ( (Rozmowa o rodzinie, opowiadanie dowcipów, 2001, Korpus Języka Polskiego PWN))

(13) Wyglądam jak zwłoki wyłowione po tygodniu z wody. Włosy mi wypadają, zęby się ruszają, skóra na całym ciele pęka, cera na twarzy zielona, sińce pod oczami czarne. Ale mam swoją przyjemność, swoją fanaberię – zrobiłam spektakl teatralny. ( (Janicka, Janda 1998, Korpus Języka Polskiego PWN))

(14) Od dwóch tygodni już się nie myje,
Czarne ma ręce, nogi i szyję,
Twarz ma od ucha brudną do ucha,
Czy kto takiego widział smolucha? ( (Brzechwa 2000, Korpus Języka Polskiego PWN))

– niebo i chmury, np.

(15) […] obrócił się na wznak i patrzył spod przymkniętych powiek na czarne głębokie niebo, pełne poszarpanych chmur […] ( (Chwin 1996, Korpus Języka Polskiego PWN))

(16) Przez niebo przewalał się szaro-czarny wał chmur, oświetlony czerwonym odblaskiem zachodu. ( (Rudniańska 1999, Korpus Języka Polskiego PWN))

– artefakty, np.

(17) Zanim zdecydował się czatować w tym miejscu, zajrzał przez okno do klasy i stwierdził, że na czarnej tablicy jeszcze nie widniał żaden napis. ( (Żurakowska 1995 [1928], Korpus Języka Polskiego PWN))

(18) Są dwie jakieś takie, które się ubierają rzeczywiście jakoś tak… nawet właśnie nie elegancko, ale jakoś tak beznadziejnie. Na przykład czarna koronkowa bluzka w trzydziestostopniowy upał! ( (Rozmowa o pracy, o wykładach, o książkach 1999, Korpus Języka Polskiego PWN))

(19) Rozwiewały się na wietrze nici peruki i czarne skrzydła togi. ( (Miciński 1994, Korpus Języka Polskiego PWN))

Niepodstawowe nazwy barwy czarnej

Wśród niepodstawowych nazw barwy czarnej odnotować należy leksem ciemny i spokrewnione z nim słowa (szatan bywa nazywany Księciem Ciemności), a także nazwy metonimiczne: atramentowy, hebanowy, grafitowy, kruczy, smolisty.

Podsumowanie

Barwa czarna, kojarzona z negatywnymi cechami i niepomyślnymi zdarzeniami, także ma neutralne oblicze (np. czarna kawa, czarna porzeczka) i pozytywne, chociaż nieliczne, akcenty, do których należą Czarna Madonna, skromność, wyrzeczenie się dóbr ziemskich, jak również czarnoziem i elegancja.

Źródła

Opracowania

• Ampel-Rudolf Mirosława; „Kolory. Z badań leksykalnych i semantyczno-składniowych języka polskiego”; Wydawnictwo Wyższej Szkoły Pedagogicznej, Rzeszów 1994.
• Badyda Ewa; „Czy czerń musi być zła? O poetyckim wartościowaniu koloru czarnego w poezji Zbigniewa Herberta”; „Język Polski” 2006, nr 2.
• Bańko Mirosław (red.); „Inny słownik języka polskiego”; t. I, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2000.
• Berlin Brent, Kay Paul; „Basic Color Terms: Their Universality and Evolution”; University of California Press, Berkeley 1969.
• Bralczyk Jerzy (red.); „Słownik 100 tysięcy potrzebnych słów”; Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2005.
• Chodurska Halina; „Odcienie czerni w nazwach roślin na wschodzie Słowiańszczyzny”; [w:] „W kręgu koloru, przestrzeni i czasu”, pod red. Ewy Komorowskiej, Volumina.pl Daniel Krzanowski, Szczecin 2010.
• Doroszewski Witold (red.); „Słownik języka polskiego”; CD-rom, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1997 [1958-1969].
• Dunaj Bogusław (red.); „Słownik współczesnego języka polskiego”; Wilga, Warszawa 1996.
• Gawarkiewicz Roman, Pietrzyk Izabela, Rodziewicz Barbara; „Polski słownik asocjacyjny z suplementem”; Print Group, Szczecin 2008.
• Janus Dominika; „Najstarsze frazeologizmy z nazwami barw achromatycznych w języku polskim i niemieckim”; [w:] „Barwa w języku, kulturze i literaturze” II, pod red. Ewy Komorowskiej, Danuty Stanulewicz, Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowe ZAPOL, Szczecin 2011.
• Kalisz Roman; „White-black spectrum as an image schema and its axiology”; [in:] „Images from the Cognitive Scene”, ed. by Elżbieta Górska, Universitas, Kraków 1993.
• Komorowska Ewa; „Barwa w języku polskim i rosyjskim. Rozważania semantyczne”; Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego, Szczecin 2010.
• Komorowska Ewa; „Barwa czarna w języku polskim i rosyjskim”; [w:] „Barwa w języku, kulturze i literaturze” II, pod red. Ewy Komorowskiej, Danuty Stanulewicz, Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowe ZAPOL, Szczecin 2011.
• Kopaliński Władysław; „Słownik symboli”;HPS, Rzeczpospolita, Warszawa 2007 [1990].
• Maćkiewicz Jolanta; „Biały kruk i czarna owca, czyli o wyrażeniach z przymiotnikami biały i czarny; [w:] „Opuscula linguistica Georgio Treder dedicata”, pod red. Edwarda Brezy, Zenona Licy, Anety Licy, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk 2007.
• Mielcarek Grzegorz; „Semantic aspects of the English basic colour-term black and Polish czarny”; [in:] „Linguistics Across Culture”, ed. by Olga Molchanova, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego, Szczecin 2003.
• Pietrzyk Izabela; „Konotacje nazw barw w języku Rosjan i Polaków”; [w:] Gawarkiewicz Roman, Pietrzyk Izabela, Rodziewicz Barbara, „Polski słownik asocjacyjny z suplementem”, Print Group, Szczecin 2008.
• Segeda Oksana; „Barwa czarna w języku rosyjskim, niemieckim i hiszpańskim”; [w:] „Barwa w języku, kulturze i literaturze” II, pod red. Ewy Komorowskiej, Danuty Stanulewicz, Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowe ZAPOL, Szczecin 2011.
• Seiffert Irena; „Barwy achromatyczne w poezji Wisławy Szymborskiej”; [w:] „Pejzaże kultury. Prace ofiarowane Profesorowi Jackowi Kolbuszewskiemu w 65. rocznicę Jego urodzin”, pod red. Władysława Dynaka, Mariana Urseli, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 2005.
• Skorupska-Raczyńska Elżbieta; „Frazeologizmy z komponentem czarny, biały, szary w polszczyźnie historycznej”; „Studia Językoznawcze: Synchroniczne i diachroniczne aspekty badań polszczyzny” 2003, nr 2.
• Stanulewicz Danuta; „Colour, Culture and Language: Blue in Polish”; Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk 2009.
• Stanulewicz Danuta; „Zróżnicowanie regionalne prototypowych odniesień sześciu podstawowych nazw barw w języku polskim (biały, czarny, czerwony, zielony, żółty, niebieski) – na tle porównawczym wybranych języków słowiańskich i germańskich”; „Biuletyn Polskiego Towarzystwa Językoznawczego” 2006, nr 62.
• Teodorowicz-Hellman Ewa; „Teoria prototypów a nazwy barw w języku polskim i szwedzkim. Obrazy konceptualne nazw barw a ich eksplikacje językowe”; „Polonica” 1998, nr 19.
• Tokarski Ryszard; „Semantyka barw we współczesnej polszczyźnie”; wydanie drugie rozszerzone, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin 2004 [1995].
• Waszakowa Krystyna; „Podstawowe nazwy barw i ich prototypowe odniesienia. Metodologia opisu porównawczego”; [w:] „Studia z semantyki porównawczej. Część I: Nazwy barw, nazwy wymiarów, predykaty mentalne”, pod red. Renaty Grzegorczykowej, Krystyny Waszakowej, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2000.
• Zaręba Alfred; „Nazwy barw w dialektach i historii języka polskiego”; Ossolineum, Wrocław 1954.

Źródła

• Brzechwa Jan; „Sto bajek” (1958); 2000 (Korpus Języka Polskiego PWN, ). Chwin Stefan; „Hanemann” (1996); (Korpus Języka Polskiego PWN, ). Dymna Anna, Baniewicz Elżbieta; „Ona to ja” (1997); (Korpus Języka Polskiego PWN, ).Gołaszewska Maria; „Estetyka pięciu zmysłów” (1997); (Korpus Języka Polskiego PWN, ). Heller Michał; „Usprawiedliwienie wszechświata” (1982); 1995 (Korpus Języka Polskiego PWN, ). Jania Jacek; „Zrozumieć lodowce” (1996); (Korpus Języka Polskiego PWN, ). Janicka Bożena, Janda Krystyna; „Gwiazdy mają czerwone pazury” (1998); (Korpus Języka Polskiego PWN, ). Kofta Krystyna; „Wióry” (1995); (Korpus Języka Polskiego PWN, ). Miciński Bolesław; „Podróże do piekieł” (1937); 1994 (Korpus Języka Polskiego PWN, ). Pawlikowska-Jasnorzewska Maria; „Świat na słomce Bożej” (1941); 1996 (Korpus Języka Polskiego PWN, ). Rudniańska Joanna; „Miejsca” (1999); (Korpus Języka Polskiego PWN, ). Saramonowicz Małgorzata; „Siostra” (1996); (Korpus Języka Polskiego PWN, ). Seneta Włodzimierz, Dolatowski Jakub; „Dendrologia” (1955); 1997 (Korpus Języka Polskiego PWN, ). Siemon Piotr; „Niskie Łąki” (2000); (Korpus Języka Polskiego PWN, ). Strzałkowski Adam; „O siłach rządzących światem” (1996); (Korpus Języka Polskiego PWN, ). Żurakowska Zofia; „Jutro niedziela” (1928); 1995 (Korpus Języka Polskiego PWN, ). Zespół red. a; rozmowa o pracy, o wykładach, o książkach; 1999 (Korpus Języka Polskiego PWN, ). Zespół red. b; rozmowa o rodzinie, opowiadanie dowcipów; 2001 (Korpus Języka Polskiego PWN, ).

Artykuły powiązane

• Falkowska, Marta – Barwa a kolor
• Falkowska, Marta – Konotacje nazw barw w polszczyźnie
• Falkowska, Marta – Podstawowe nazwy barw
• Falkowska, Marta – Barwy a uwarunkowania językowo-kulturowe
• Falkowska, Marta – Symbolika barw w kulturze
• Falkowska, Marta – Niepodstawowe nazwy barw w polszczyźnie
• Komorowska, Ewa – Barwa biała
• Komorowska, Ewa – Barwa żółta
• Komorowska, Ewa – Barwa niebieska