Kopalnia w tradycyjnym pejzażu śląskim stanowi punkt centralny, wokół niej powstawały osady górnicze, usypywano hałdy, pojawiały się zapadliska wypełnione wodą. Dawna kopalnia Wilhelm Szewczyk wspomina, że dla wychowanych w familokach (Familoki – Budynki wielorodzinne, budowane na Śląsku w XIX i XX wieku dla pracowników kopalń, hut, najczęściej z czerwonej cegły, […]
Dutka, Elżbieta
8 wpisów
W doświadczeniu bólu zazwyczaj jest przezwyciężana antynomia pomiędzy psyche i somą (Zińczuk 2005, por. Olejniczak 1999, por. Rembowska-Płuciennik 2004: 244), jednak w pisarstwie Andrzeja Kuśniewicza do pełnego zjednoczenia tych dwóch sfer raczej nie dochodzi. Opisy ciała cierpiącego (Patryn, Sak, Marczewski 2005), nękanego chorobą odnaleźć można już w jednej z pierwszych […]
Śląsk został „odkryty” w literaturze polskiej na szerszą skalę dopiero w dwudziestoleciu międzywojennym. Twórców interesowała specyfika przemysłowego regionu, a wraz z tym coraz częściej można było odnaleźć w licznych utworach także zapisy doświadczeń sensualnych charakterystycznych dla tych stron. Genius loci regionu tworzyła z jednej strony nowoczesność (maszyny, fabryczne budynki) z […]
Zofia Kossak w Nieznanym kraju ukazuje spojrzenie jakby z lotu ptaka na przedwojenny Śląsk: Zofia Kossak : Nieznany kraj: 288-289 Ogromna dolina, równa jak rozesłane radno, ściele się przed wzrokiem. Zamykają ją Beskid i Jura Krakowska. Widać niby na dłoni wieże Piekar, prosto jak strzelił, poszła droga do Jaworzna i […]
Somatyczność w prozie Andrzeja Kuśniewicza odgrywa znaczącą rolę, stanowi istotne uzupełnienie prezentowanych w niej przekonań na temat człowieka, historii i kultury. Jednak twórczość autora Korupcji ma przede wszystkim charakter intelektualny, opiera się bardziej na refleksji, niż doświadczeniach sensualnych. Dramaty bohaterów książek Kuśniewicza rozgrywają się w znacznej mierze w obrębie świadomości […]
Niemal we wszystkich utworach urodzonego w Kowenicach koło perwersyjny pisarza opisy ciała erotycznego prowadzą do uprzedmiotowienia człowieka. Doznania zmysłowe, związane z erotyką mają w utworach autora Króla Obojga Sycylii przeważnie charakter modernistycznej demonologii, kazirodczy, sadystyczny lub masochistyczny (Jarzębski 1984: 250). Ciało budzi pożądanie, ale także jest źródłem upokorzenia. Ze względu […]
Ważną rolę w budowaniu sensualnych pejzaży Ukrainy odgrywa zmysł wzroku. Sposoby organizowania całości doświadczeń wzrokowych tego miejsca zależą od medium narracyjnego i zastosowanych rozwiązań narracyjnych Decyduje tu wybór narratora neutralnego – trzeciosobowego, relacja narrator-bohater kształtowana w ramach fokalizacji zmysłowej czy techniki punktu widzenia. Katalog charakterystycznych dla tej przestrzeni ujęć – […]
O ile perspektywa optyczna w przedstawieniach Ukrainy wiąże się z doznaniami uogólnionymi (w pewnym sensie nawet obiektywnymi, przybierając postać rozpoznawalnych, schematycznych przedstawień), o tyle określenie jej smaków i zapachów odnosi się bardziej do wrażeń poszczególnych postaci, ma charakter zapisu wrażeń bezpośrednich – „jak tylko bezpośredni może być smak i zapach”. […]