Niemal we wszystkich utworach urodzonego w Kowenicach koło perwersyjny pisarza opisy ciała erotycznego prowadzą do uprzedmiotowienia człowieka. Doznania zmysłowe, związane z erotyką mają w utworach autora Króla Obojga Sycylii przeważnie charakter modernistycznej demonologii, kazirodczy, sadystyczny lub masochistyczny (Jarzębski 1984: 250). Ciało budzi pożądanie, ale także jest źródłem upokorzenia. Ze względu […]
ciało
223 wpisy
W literaturze staropolskiej problematyka erotyczna wiąże się między innymi z pytaniem o odmienność dawnej i współczesnej normy obyczajowej, przy czym dawna nie zawsze wydaje się przejrzysta. Chociaż cenzura Akademii Krakowskiej z Niepróżnującego próżnowania Wespazjana Kochowskiego usunęła niemal jedną trzecią epigramatów, sama z kolei została oskarżona o zbytnią łagodność (ta różnica […]
Architektura jest dyscypliną silnie podporządkowaną charakterystycznemu dla kultury zachodniej okulocentryzmowi. Wielu współczesnych twórców próbuje jednak przełamać ten paradygmat i skupić się na wieloaspektowej cielesności jako głównym problemie projektowanej przez siebie architektury. Jednym z polskich przykładów takich zainteresowań jest twórczość Jarosława Kozakiewicza (ur. 1961). Motyw ciała pojawiał się we wczesnych, rzeźbiarskich […]
W koncepcji Stanisława Mleczki (Mleczko 1901), rytm poetycki warunkowany jest dwoma rytmami fizjologicznymi: rytmem akcji serca i rytmem oddechowym. Fakt, że krew jest pompowana do mózgu w miarowych odstępach, przekłada się na zjawisko nazywane przez autora „metryką okresową myśli”, nadającą sinusoidalny przebieg intelektualnym czynnościom człowieka, nie tylko artystycznym. Jedną z […]
Średniowieczna Europa lubiła śmiać się z przedstawicieli stanu chłopskiego. We francuskich fabliaux, włoskiej nowelistyce czy Opowieściach kanterberyjskich „chłop jest przedstawiony jako głupiec, gotowy oszukać swego pana, brudny i śmierdzący […], a czasami jako priap, zdeformowany, o obrzydliwych genitaliach” (Eco 2007: 137). Chłopi są […]
Bohater (ka) prozy lat 90. to mały chłopiec lub mała dziewczynka, których dojrzewanie staje się metaforą polskiej transformacji, dojrzewania do demokracji (Czapliński 1996), choć znaczenie tak wyeksponowanego okresu adolescencji jest również inne – polega ono na przywróceniu literaturze głęboko wypartego, stłumionego, stabuizowanegodoświadczenia ciała i ludzkiej seksualności. Płeć staje się tu […]
Epoka nowoczesności zmienia relację ciała bohatera do drogi. Można tę zmianę scharakteryzować za pomocą kategorii władzy: w czasach przedkolejowych (przedindustrialnych) podróżny jest panem sytuacji, tj. kształtuje swą drogę wedle własnego uznania, pozostawiając w niej mniej lub bardziej trwałe ślady („droga” znaczyło kiedyś‘rysa’; resztki tego pierwotnego sensu niosą dzisiejsze czasowniki „drążyć” […]
Somatyczna teoria przekładu krystalizuje się jako alternatywa tradycyjnej, mentalistycznej zachodnioeuropejskiej refleksji przekładoznawczej, która uzyskała zwieńczenie w transformacyjno-generatywnej „nauce o przekładzie” Noama Chomsky’ego i Charlesa R. Tabera. Szerokim kontekstem metodologicznym tej propozycji teoretycznej jest zarówno szczególnie intensywny w ostatnim trzydziestoleciu rozwój „studiów nad ciałem” (body studies) w humanistyce i naukach społecznych, […]
Somatyczne metafory tłumaczenia, podobnie jak inne – witalistyczne (organicystyczne), malarskie, muzyczne, kostiumowe, rzemieślnicze, lokomocyjne, katastroficzne, wojenne lub spirytystyczne – metafory translatologiczne, zachowują zdumiewającą ponadepokową, ponadkulturową i ponadjęzykową tożsamość. Metafory tłumaczenia jako transfuzji krwi, transplantacji narządów, ruchów ciała, trawienia, a nawet antropofagii, wpisane od dawna w metodologiczne paradygmaty teorii i krytyki […]
Sôma i sema – zestawienie dwóch greckich słów nie jest żadnym przypadkowym kalamburem, ale w istocie pokazuje fizyczną ekwiwalencję pomiędzy ciałem a znakiem. Słowa te ewokują też cały ciąg skojarzeń: ciało i znak, ciało rzeczywiste i ciało tekstu, somatyzm i semiologia (jako ogólna teoria znaku i w znaczeniu medycznym jako […]