W języku polskim nie ma pełnej symetrii w zakresie przekazywania informacji o płci, między nazwami mężczyzn i kobiet, samców i samic. Jako dowód można podać wiele faktów językowych. Istnieje w języku grupa męskich nazw osobowych nie posiadających równoległych znaczeniowo żeńskich odpowiedników, np. bawidamek, pantoflarz, kobieciarz, niewieściuch, impotent, gach, gbur, ramol, […]
ciało
223 wpisy
W większości prac językoznawczych ostatniego półwiecza pojęcia‘rodzaj’ nie odnoszono do właściwości semantycznych rzeczownika. Rodzaj gramatyczny wyraźnie przeciwstawiano rodzajowi naturalnemu, podkreślano konwencjonalny charakteru rodzaju i brak związku z właściwościami semantycznymi leksemów. Badania nad semantyką rodzaju nie były tak szeroko zakrojone jak badania nad jego gramatycznością, ale w pewnym zakresie były prowadzone […]
Odczuwanie przestrzeni w poezji Przybosia przypisane jest nie tylko zmysłowi wzroku, często zwodzonemu przez złudzenia i skróty perspektywy. Poczucie bezkresu, przepaści czy wyniosłości sygnalizowane jest też przez słuch rejestrujący milknące w oddali echo czy odgłos kamyków spadających w przepaść, poprzez propriocepcję oraz kinestezję (obejmujących też poczucie równowagi), umożliwiające konstruowanie mapy […]
Poeta awangardowy – choć wielbiciel urbanizacji i techniki – niejednokrotnie ukazuje złowrogie i ciemne aspekty miejskiego życia. Poetycki obraz miejskiej biedoty i niesprawiedliwości społecznej, bohaterowie zepchnięci na margines społeczeństwa, byty przypominające larwę Norwida (z wiersza Larwa) czy kalekujące postaci z poezji Leśmiana (Łapiński 1994: 79-87), budują obraz ludzkiej kondycji zakłócający […]
Tadeusza Peipera nazywano „poetą pojęć” (Przyboś 1959: 33) i „okrutnym racjonalistą” (Błoński 1959: 116), podkreślano „skrajny intelektualizm” jego liryków (Jaworski 1980: 74), zwracając jednocześnie uwagę na niewyobrażalność i abstrakcyjność tekstów, zebranych w wydane w 1935 r. Poematy. Wiersze te, ujmowane zwykle w kategoriach racjonalizmu i konstruktywizmu, w interpretacyjnym zbliżeniu okazują […]
Badania nad zjawiskiem rytmu powiązane z wersologią upowszechniły się w Polsce już w dwudziestoleciu międzywojennym. Roman Ingarden wskazywał na wielowarstwowe ukształtowanie tekstu literackiego i podkreślał ważność „warstwy językowo-brzmieniowej”: „Warstwa językowo-brzmieniowa – pisał – pozostaje w pamięci raczej pod postacią pogłosu charakterystycznych rytmów lub innych tworów brzmieniowych wyższego rzędu” (Ingarden 1936: […]
W literaturze podróżniczej XIX wieku spojrzenie na Innego, kogoś spoza europejskiej cywilizacji, skażone było paneuropejską megalomanią, przekonaniem o naturalnej, niejako koniecznej politycznej i biologicznej (czyli rasowej) dominacji białego człowieka. Spojrzenie to było wypadkową, mówiąc językiem Michela Foucault, dyskursu władzy i wiedzy (Foucault 2009: 190-220). Przewaga cywilizacyjna i militarna Europy nad […]
We współczesnych intersycyplinarnych badaniach nad ucieleśnieniem radykalnie kwestionuje się tradycyjną opozycję między ciałem przypisywanym naturze i świadomością przynależną rzekomo kulturze (Weiss, Haber 1999). Na gruncie antropologii nastąpiło przesunięcie akcentów ze studiów nad obyczajami, strukturami społecznymi, systemami symbolicznymi danych społeczności w kierunku rozpoznawania ich codziennych praktyk cielesnych – ekspresji emocji, komunikacji […]
Odojewski nie ogranicza się do eksplorowania skomplikowanych relacji między kobietą i mężczyzną tylko z perspektywy męskich bohaterów własnej prozy. Jest jednym z tych autorów, którzy szczególnie często (i z sukcesem) posługują się narracyjnym medium kobiecym – zarówno w formie spersonalizowanej narracji, jak i strumienia świadomości. Pozwala to na ukazanie kobiecego […]
Termin „marker somatyczny” utworzył neurolog Antonio R. Damasio dla wyjaśnienia ścisłego biologiczno-funkcjonalnego powiązania ludzkich procesów poznawczych, emocjonalnych i reakcji somatycznych (Damasio 1999: 199-228). Działanie systemu markerów somatycznych w jego interpretacji jest empirycznym dowodem na fałszywość dualistycznego pojmowania relacji ciała i umysłu. Oznaczył on tym mianem automatycznie pojawiające się u człowieka […]