Światło to jedno z głównych i najbardziej interesujących z punktu widzenia semantycznego wyrażeń języka naturalnego związanych z pojęciem‘widzenia’. Stanowi bazę dla bardziej złożonych wyrażeń określających i denotujących zjawiska świetlne (z wyrażeniami jasny i świecić na czele), które z kolei są podstawą dalszych semantycznych przesunięć metonimicznych i metaforycznych, ze szczególnym upodobaniem […]
semantyka
103 wpisy
Najbardziej podstawowym czasownikiem emisji światła w języku polskim jest świecić (się). Poza tym istnieje cała grupa czasowników semantycznie ze świecić (i światłem)powiązanych, takich jak błyszczeć, lśnić, połyskiwać, błyskać, iskrzyć, promieniować i innych, o których można powiedzieć, że odnoszą się do zjawisk mających cechę wspólną, a tą cechą wspólną jest właśnie […]
Ujrzeć to czasownik stanowy percepcji wzrokowej traktowany często jako nacechowany stylistycznie synonim zobaczyć. Nie posiada odpowiednika niedokonanego. Czasownik ten jest pod wieloma względami podobny do zobaczyć, a do uznania obu za synonimy (Bańko 2000, Dubisz 2004) skłania możliwość wstawienia odpowiedniej formy czasownika zobaczyć zamiast ujrzeć we wszystkich kontekstach wystąpienia tego […]
W związku z tym, że nazwy barw są jednostkami leksykalnymi, dla których trudno jest zbudować adekwatne eksplikacje znaczenia, a zakresy poszczególnych nazw są nieostre, wielu badaczy leksykonu kolorystycznego posługuje się pojęciem prototypu. Anna Wierzbicka, choć sprzeciwia się stanowczo nadużywaniu terminu prototyp w badaniach […]
Mianem tym określa się podzbiór czasowników percepcji wzrokowej, takich jak patrzeć, popatrzeć, spoglądać, spojrzeć, oglądać, obejrzeć i innych. Wspólną ich cechą jest implikowanie pewnej aktywności podmiotu percypującego (są też nazywane czasownikami agentywnymi percepcji wzrokowej), którą najlepiej oddać za pomocą prostszego wyrażenia robić. Przeciwstawiają się pod tym względem stanowym czasownikom percepcji […]
Mianem tym określa się podzbiór czasowników percepcji wzrokowej, takich jak wyglądać, widnieć, jawić się, pojawiać się i innych. Wspólną ich cechą jest wysunięcie na pierwszy plan przedmiotu percepcji (tego, co widziane), który zajmuje przy opisowych czasownikach percepcyjnych pozycję pierwszego argumentu przedmiotowego (jest tzw. podmiotem gramatycznym w zdaniach konstytuowanych przez te […]
Mianem tym określa się podzbiór czasowników percepcji wzrokowej, takich jak widzieć, zobaczyć, ujrzeć, spostrzec, zauważyć i innych. Wspólnym elementem znaczeniowym wszystkich stanowych czasowników percepcyjnych jest informowanie o 1) uzyskaniu przez podmiot wiedzy o otaczającym go świecie na skutek 2) pewnych procesów zachodzących w jego organizmie, czyli prościej: tego, co dzieje […]
W polszczyźnie da się wyróżnić trzy rodzaje konstrukcji gramatycznych wykorzystywanych przy werbalizacji doznań zapachowych. Wrażenia węchowe zasadniczo nie podlegają ujęzykowieniu, są na różne sposoby werbalizowane z zastosowaniem wspomnianych konstrukcji gramatycznych. Krystyna Pisarkowa uważała, że „nie zagnieżdżają się w słownictwie” (Pisarkowa 1972: 208). Wspomniane konstrukcje bywają modyfikowane, przekształcane i rozbudowywane w […]
Bezpośrednie połączenie analizatora gnostycznego z systemem receptorycznym zapachów powoduje, że procesy umysłowe są opóźnione w stosunku do percepcji w sensie fizycznym. Wobec tego świat odbierany przez zmysł powonienia jest bardzo wyrazisty, choć trudny do bezpośredniego symbolizowania w postaci znaków językowych; jest łatwo uchwytny sensorycznie, ale trudny do werbalizacji. „Będąc ofiarą […]
Przymiotniki oznaczające cechy odbierane smakiem podlegają licznym przesunięciom metaforycznym. W dużej mierze wynika to z faktu, że leksemy te przywołują zwykle silne konotacje, zwłaszcza konotacje wartościujące (Danielewiczowa 1993). Silne skojarzenia określeń smaków z przyjemnością bądź przykrością sprawiają, że przymiotniki smakowe są często używane w opisie tych elementów rzeczywistości, które podlegają […]