Widzeniu przypada w europejskiej kulturze XVIII w. szczególne miejsce. Percepcja wzrokowa – uważana za dominującą formę sensorycznego kontaktu ze światem – stanowi w powszechnej świadomości fundamentalne narzędzie poznania. Istotnym komponentem osiemnastowiecznej kultury oka jest literatura libertyńska, która w krajach zachodnioeuropejskich pojawia się pod koniec XVI w., na gruncie polskim natomiast […]
wzrok
228 wpisów
Symbolika oka w liryce Młodej Polski oscyluje od znaku możliwości objawienia, poznania, wewnętrznej głębi, przez epistemologiczny potencjał ukryty w ślepocie, po ekwiwalent uwikłania w cielesność, niemożność wykroczenia poza samego siebie i wreszcie po martwotę. Oko jako element ciała służy budowaniu wyrazistych metafor; powiązane jest wtedy bowiem nie tylko z obarczoną […]
Przez całe wieki źródłem sztucznego światła w domostwach było palenisko, na którym przygotowywano posiłki oraz przy którym się ogrzewano. Najczęściej jednak palenisko było jedno, położone w jednym miejscu, nieprzenośne. Dlatego drogą rozwoju oświetlenia domu było mnożenie źródeł światła i ich miniaturyzacja. Źródłem światła było – oprócz paleniska – łuczywo. Łuczywem […]
Oko: podstawowe informacje Oko – jako narząd wzroku uważanego powszechnie za dominujący i najlepiej wykształcony zmysł człowieka – stanowi organ szczególnie interesujący osiemnastowiecznych uczonych. Obszerne artykuły hasłowe (ogólne i szczegółowe) dotyczące budowy i fizjologii oka znajdują się w europejskich encyklopediach cieszących się wówczas wyjątkowym uznaniem: w brytyjskiej Cyclopaedii1ankiecie – Ankietę […]
To, w jaki sposób wrażenia wzrokowe zostały utrwalone w pamiętnikach, zależne jest od dwóch czynników. Pierwszym jest zasób środków, związany z czasem powstania konkretnych utworów. Ponieważ jedynym sposobem literackiej prezentacji doznań zmysłowych jest opis, autorzy spisujący swoje wspomnienia wcześniej nie mają do dyspozycji środków, które w osiemnastym stuleciu proza dopiero […]
Biel jest jedną z trzech barw achromatycznych. Kojarzona jest ze śniegiem, czystością i niewinnością, często kontrastowana z czernią. W cyklu ewolucyjnym Brenta Berlina i Paula Kaya (1969) nazwy bieli i czerni pojawiają się w leksykonie barw jako pierwsze. Barwą białą w polszczyźnie i innych językach zajmowali się liczni badacze, np. […]
Wzrok to zdecydowanie dominujący zmysł w zapisach doświadczenia Zagłady Żydów sporządzanych tam i wtedy, czyli w gettach lub w ukryciu po stronie aryjskiej. Wiąże się to z pojęciem świadka oraz z aktem świadczenia – kategoriami fundamentalnymi dla literatury Holokaustu i czyniącymi z niej szczególną postać literatury świadectwa, rozgrywającej się w […]
Czasownik obejrzeć (taka forma podana w Słowniku Staropolskim w artykule hasłowym) był już w dobie staropolskiej znacznie bogatszy semantycznie od wyrazu podstawowego, miał też od niego nieporównanie wyższą frekwencję: 68 poświadczeń (co warto zestawić z liczbą notacji wyrazów ględać : oględać w SXVI). Była dlań charakterystyczna przede wszystkim treść percepcyjna […]
Analizując pojęcie podróży Krzysztof Podemski pisze: „podróż czy turystyka w naszej epoce są używane (…) jako metafory jednego tylko typu doświadczenia, doświadczenia w i z u a l n e g o” [wyróżnienie K. P.] (Podemski 2003: 110). Słowa Podemskiego akcentują z jednej strony dominującą funkcję wzroku jako tego spośród […]
Wyraz wzrok kontynuuje psł. postać *zor–kъ (< *zărkŭ) z dodanym do rdzenia formantem –kъ; pierwotnie oznaczał on nazwę czynności‘patrzenie, widzenie, wzrok’ (por. Machek 1969: 718 i SEJPB 723). Według większości etymologów został on utworzony od psł. czasownika *zьrěti (por. Machek 1968: 718; SEK V 303), mimo istnienia już w scs. […]