Ludowy światopogląd zakładał tożsamość budowy ciała ludzkiego z organizacją kosmosu. Liczne opowieści o powstaniu świata podkreślały wzajemną przekładalność poszczególnych elementów kodu antropologicznego i kosmologicznego, np. ciało – ziemia, kości – kamienie, woda – krew, włosy – rośliny, oczy – słońce, słuch – strony świata, głowa – niebo, odbyt – piekło […]
Oko
15 artykułów
Szał uniesień Władysława Podkowińskiego (1894, olej na płótnie, 310 x 270 cm, Muzeum Narodowe w Krakowie) to jeden z najbardziej znanych polskich obrazów, uznawany za pierwsze dzieło symbolistyczne w naszym malarstwie, a równocześnie płótno oddziałujące na odbiorcę niekonwencjonalnym w epoce Młodej Polski ujęciem erotycznego tematu. Dzieło wpisuje się w „zmysłocentryczną” […]
Średniowieczne poglądy na temat optyki i uwarunkowań percepcji wzrokowej kształtowały się głównie pod wpływem traktatu Kitab al-Manazir (Księga Optyki) autorstwa działającego na przełomie X i XI wieku arabskiego uczonego Alhazena. Księga Optyki została przetłumaczona na łacinę w XII wieku i stała się podstawą najważniejszych średniowiecznych rozpraw z tej dziedziny. Należy […]
Teksty Stanisława Przybyszewskiego nasycone są somatycznością, fizjologią i zmysłowością, ale szczególną rolę odgrywa zwłaszcza „wgryzające się” spojrzenie oraz dotyk – cielesna agresja. Z części ludzkiego ciała najczęściej eksponowane są oczy oraz ręce, które pełnią funkcję komunikatorów uczuć. Niejednokrotnie ich przekaz tworzony jest przez eksponowanie objawów somatycznych: „Serce biło prawie spokojnie. […]
Wrażenia wzrokowe w poezji Macieja Kazimierza Sarbiewskiego można rozpatrywać biorąc pod uwagę zarówno refleksję nad wzrokowym postrzeganiem rzeczywistości, nad działaniem zmysłu wzroku oraz nad funkcjami oka, jak i swego rodzaju „malowanie słowem” czyli świat kształtów, barw i świateł dostrzegalny w tej poezji. Osobne zagadnienie stanowi emblematyczność poezji Sarbiewskiego, nierozważana tu […]
Oko w koncepcjach ludowej fizjonomiki Wygląd oczu, uważanych za zwierciadło duszy, zdradzał charakter ich właściciela. Według najprostszej klasyfikacji posiadaczom jasnych oczu przypisywano uczciwość, spokojne usposobienie i marzycielstwo, właścicielom ciemnych natomiast – nieszczerość i złe intencje. Bardziej złożone koncepcje brały pod uwagę również takie kryteria jak kolor tęczówki i kształt oka. […]
Mirona Białoszewskiego przyjęło się uważać za słuchowca, wyłapującego wrażliwym uchem miejskie „szumy, zlepy, ciągi” (Białoszewski 1989b). Nie łączono go z recepcją kultury wysokiej, a jeżeli już, to widziano w nim odbiorcę muzyki, nie konesera sztuki. Począwszy od debiutanckich Obrotów rzeczy, miano największego „artysty” przyznawał Białoszewski życiu, rzeczywistości, a nie któremuś […]
Symbolika oka w liryce Młodej Polski oscyluje od znaku możliwości objawienia, poznania, wewnętrznej głębi, przez epistemologiczny potencjał ukryty w ślepocie, po ekwiwalent uwikłania w cielesność, niemożność wykroczenia poza samego siebie i wreszcie po martwotę. Oko jako element ciała służy budowaniu wyrazistych metafor; powiązane jest wtedy bowiem nie tylko z obarczoną […]
Oko: podstawowe informacje Oko – jako narząd wzroku uważanego powszechnie za dominujący i najlepiej wykształcony zmysł człowieka – stanowi organ szczególnie interesujący osiemnastowiecznych uczonych. Obszerne artykuły hasłowe (ogólne i szczegółowe) dotyczące budowy i fizjologii oka znajdują się w europejskich encyklopediach cieszących się wówczas wyjątkowym uznaniem: w brytyjskiej Cyclopaedii1ankiecie – Ankietę […]
Temat cielesności w literaturze podróżniczej przełomu XIX i XX wieku obejmuje wątki cielesności „Innego” oraz cielesności samego podróżnika. Temat cielesności przyjmuje zatem postać binarnej pary, której obydwa człony pozostają często wobec siebie w opozycji. Trasa podróży wiedzie przez obszary poddane kolonizacji europejskiej (Indie, Chiny, Afryka). Obszary te zamieszkuje ludność tubylcza, […]