Zarówno psychologia eksperymentalna, jak i psychoanaliza (której głębokie wpływy na humanistykę rozwinęły się w 2. poł. XX wieku), przekonują że zmysły intensywnie oddziałują na świat wewnętrzny człowieka oraz że żadna roszcząca sobie prawa akademickie estetyka nie może opierać się na kartezjańskim dualizmie ciała i duszy – jak przyjmowała wówczas szkoła […]
Estetyka
9 wpisów
Wiedza zmysłowa zdobyta na drodze postrzegania za pomocą zmysłów stanowi czystą formę percepcyjnego rozumienia. W myśli estetycznej Baumgartena zmysłowość traktowana jest jako doświadczenie niedoskonałe, będące jego zdaniem intuicyjne i subiektywne. Przeciwstawiona ona zostaje poznaniu racjonalnemu i logicznemu (Bieszczad 2007: 474). W utworach literackich stanowiących dzieła sztuki na wskroś nastawione na […]
Percepcja estetyczna jest w estetyce związana ze zmysłem smaku, władzą pozwalającą na doznanie przyjemności wyższego rzędu. Immanuel Kant oddziela smak wyłącznie zmysłowy od smaku refleksyjnego. Warunkiem zaistnienia tego drugiego jest bezinteresowność dająca upodobanie w tym, co piękne, wzniosłe, harmonijne. Nie każde zmysłowe doznanie jest estetyczne – jedynie to niezależne od […]
Światło stanowi warunek widzenia i widzialności wystawy, inicjuje aktywność intelektualną, emocjonalną i estetyczną, dokonuje podziałów przestrzeni ekspozycyjnej dostarczając efektów przestrzennych, umożliwiamotorykę. Z tych względów oświetlenie – techniczny parametr wystawy – jest bardzo staranie dobierane. W muzealnictwie natomiast stanowi przedmiot osobnych analiz {{ cite (’10599′) }}, gdyż jest nośnikiem znaczeń, kreuje […]
Wśród bohaterów pozytywistycznej literatury postacie artystów występują rzadko, a jeżeli sytuacja taka się pojawia, wówczas dominującą dziedziną okazuje się malarstwo. Wynika to nie tylko ze wzrastającej w XIX-wieku rangi, jaką sztuka ta była obdarzana, ale również z powodu egalitarnego charakteru jej metod. Działalność plastyczna wykorzystująca percepcję wizualną mogła bowiem być […]
Hipotypoza w ujęciu retorycznym wiązana jest często z inną figurą makrostrukturalną – ekfrazą, czasami figury te są ze sobą utożsamiane. Te dwie kategorie opisu różnią się jednak od siebie w znaczący sposób i są traktowane odrębnie (Louvel 1998: 81). Hipotypoza, podobnie jak ekfraza, również oznacza opis, ale tak silnie sugestywny, […]
Pochodzenie ekfrazy (gr. ékphrasis) wiąże się ściśle z retoryką i z formami epideiktycznymi. Punktem wyjścia jest w tym zakresie Retoryka Arystotelesa i pojęcie evidentia opracowywane i omawiane później przez takich autorów, jak: Longin, Cyceron i Kwintylian. Dla tych ostatnich funkcją evidentia było unaocznienie faktów, wywołanie w słuchaczu żywych emocji. Zgodnie […]
Generalnie rzecz ujmując, warunkiem dezautomatyzacji w odbiorze estetycznym jest restytucja dynamicznego współoddziaływania elementów (tematycznych, kompozycyjnych lub stylistycznych) wypowiedzi artystycznej. Konieczną zmianę bodźca sensorycznego zapewnia m. in. dehierarchizacja elementów, redefinicja ich wzajemnych powiązań, nadanie elementom nowych cech, wprowadzenie nowych elementów lub nieoczekiwana dekontekstualizacja całości artystycznej, która zmienia jej status i funkcję […]
Anestetyka to termin przyjęty przez Wolfganga Welscha na określenie stanu bezczucia (zamrożenia doznań, znieczulenia) towarzyszącego wszelkiej percepcji estetycznej. Welsch pisze: „[…] widzimy dlatego, że jesteśmy ślepi na większość rzeczy; coś uwidocznić oznacza zarazem uniewidocznić coś innego. […] w samo postrzeganie wpisany jest pewien rodzaj anestetyki.” (Welsch 1997: 521). Nierozdzielny związek […]