Relacje między opisywanymi w opowiadaniach i powieściach Jarosława Iwaszkiewicza wrażeniami słuchowymi związanymi z różnorodnymi zjawiskami dźwiękowymi, brzmieniowymi i szmerowymi, które składają się na typowe dla świata przedstawionego tej prozy audiosfery, są złożone, a wrażenia te często się przenikają. Szczególnie interesujące w kontekście sposobów werbalizowania doznań związanych z percepcją różnorodnych zjawisk […]
Iwaszkiewicz Jarosław
32 wpisy
Obszerne fragmenty Dziennika Zygmunta Mycielskiego stanowią wyjątkowy przykład zapisu percepcji muzyki, nie tylko w skali polskiej powojennej literatury diarystycznej, lecz także na tle dzienników współczesnych mu piszących kompozytorów. Zapis ten ujawnia kolejne oblicze Mycielskiego – kompozytora i pisarza – jako uważnego słuchacza. Punktem wyjścia wielu rozważań o muzyce staje się […]
Najbardziej typowe dla opowiadań i powieści Jarosława Iwaszkiewicza aspekty opisów percepcji muzyki są konsekwencją faktu, że ich bohaterowie, zarówno muzycy, jak i amatorzy doświadczeni w obcowaniu ze sztuką dźwięków, są świadomi rządzących nią zasad, czego świadectwem jest znaczny udział terminologii muzycznej w opisach tego rodzaju wrażeń słuchowych. Do aspektów tych […]
Urządzenia mechaniczne służące do zapisu i transmisji dźwięku, które pojawiają się w świecie przedstawionym polskiej prozy dwudziestowiecznej, są wykorzystywane w różnych celach, zarówno przez jej bohaterów, jak i narratorów. Przy dźwiękach muzyki z gramofonu, adaptera czy radia jedni bohaterowie tańczą, inni jej wyłącznie słuchają. Narratorom często służą one do charakterystyki […]
Do najbardziej typowych elementów opisu odbioru muzyki wokalnej należy interpretacja sposobu wykonania danej kompozycji i opis wywołanych tym odbiorem przeżyć podmiotu, a najpopularniejszym jego przedmiotem w poezji nowoczesnej pozostają arie operowe. W odnoszących się do nich wierszach często rozbrzmiewa głos ich słynnych wykonawców, nierzadko odtwarzany z urządzeń mechanicznych, takich jak […]
Wśród literackich, w tym poetyckich reprezentacji doświadczeń związanych z odbiorem muzyki można wyodrębnić dwa zasadnicze typy: pierwszy, będący opisem przeżyć muzycznych (estetycznych) podmiotu percepcji, drugi, odnoszący się do wywoływanych przez muzykę doznań pozamuzycznych, do których należą najczęściej wspomnienia podmiotu bądź symboliczne odniesienia do treści kulturowo przypisywanych danej formie muzycznej (np. […]
Bez większego ryzyka można powiedzieć, że trudno byłoby wskazać w dwudziestoleciu międzywojennym poetę, który nie przywołałby w swoich wierszach jakiegoś ptasiego głosu w najbardziej typowym dla tego motywu związku wyrazowym opartym na połączeniu rzeczownika, nazywającego określony gatunek ptaka, i czasownika, odnoszącego się do rodzaju i specyfiki jego głosu. Różnice dotyczą […]
Literacki wizerunek gruźlicy ma swój awers i rewers: z jednej strony cechuje ją silna somatyzacja, z drugiej – za sprawą sugestywnych metafor o romantycznej proweniencji – postrzegana bywa jako choroba duszy. Transgresja ciała wypływa z kilku czynników. Po pierwsze przywykło się sądzić, że gruźlica dotyczy przede wszystkim płuc i właśnie […]
W świecie dwudziestowiecznej poezji polskiej idea postrzegania sensualnego jako tego sposobu percepcji świata, jaki najbliższy jest człowiekowi żyjącemu w zgodzie z przyrodą, człowiekowi wsi, „cyganowi”, człowiekowi-włóczędze, człowiekowi zakorzenionemu w naturze – wpisana została w pewnego rodzaju utopijne myślenie, dzięki któremu zyskała przede wszystkim znaczenie gwarancji życia pełniejszego i prawdziwszego. Uaktywnienie […]
Granica między opisywanymi w literaturze zjawiskami muzycznymi a innymi zjawiskami należącymi do szeroko pojętej sfery audialnej, na przykład audiosfery lasu czy przestrzeni zurbanizowanej, nie zawsze jest wyraźnie wytyczana, zarówno przez samych pisarzy, jak i przez badaczy audialności w literaturze. O ile tym pierwszym licentia poetica pozwala mówić o „śpiewie” wiatru […]