Badanie języka używanego w ogólnopolskiej wysokonakładowej prasie, przeprowadzone pod kątem stosowanych sposobów kodowania informacji o płci ujawniło, że w różnych typach czasopism płeć jest swoiście konceptualizowana i językowo wyrażana. W zależności od wagi kategorii płci w przedstawianym w danym czasopiśmie obrazie rzeczywistości opozycja płeć męska – płeć żeńska jest językowo […]
semantyka
103 artykuły
Odniesienie płciowe niektórych rzeczowników precyzuje kontekst ich użycia. Dotyczy to większości osobowych rzeczowników rodzaju męskiego w liczbie pojedynczej i mnogiej (także ich tekstowych ekwiwalentów). Porównajmy znaczenia słowa student w poniższych zdaniach: [1]Spotkałem studenta pierwszego roku. [2] Student ma prawo do egzaminu poprawkowego. [3] Na wykład przyszło pięćdziesięciu studentów, w tym […]
Czasownik wąchać, rekonstruowany do czasów psł. w postaci ǫšǫ: ǫchajǫ (oboczność w 1. os. lp), ǫchati ‘wciągać woń, wąchać’ (SP I 51), został najprawdopodobniej utworzony za pomocą morfemu intensyfikującego –ch (a)- (por. SEJPB 681; Holub 1952: 426) i pierwotnie oznaczał‘mocno, intensywnie oddychać’ (por. Snoj 1997: 724). Tak utworzony typ czasowników […]
Odziedziczony z języka prasłowiańskiego wyraz język rekonstruuje się do postaci * (j)ęzy̏kъ, wtórnej w stosunku do wcześniejszego * (j)ęzy. Sufiks –kъ spełnił w tym wypadku funkcję strukturalną – przeniósł omawiany wyraz z archaicznej (niezaświadczonej w słowiańszczyźnie) kategorii słowotwórczej (masculinum na –ū-; (SP VI 114)) do żywej, czyli psł. deklinacji na […]
Największą grupę stanowią ogłoszenia, w których zastosowane środki językowe ( morfologiczne i leksykalne) są tak dobrane, by objąć nimi zarówno mężczyzn, jak i kobiety. Nadawca poszukujący osób do pracy niejako abstrahuje od ich płci. Ogłoszenia z tej grupy są adresowane do kobiet i/lub mężczyzn. Wśród nich można wyodrębnić kilka podgrup: […]
Różna proweniencja analizowanych przysłów (Przysłowia stanowiące podstawę prezentowanych analiz zostały wyekscerpowane z Nowej księgi przysłów i wyrażeń przysłowiowych polskich pod red. Juliana Krzyżanowskiego.)– ludowa i literacka sprawia, że oddają poglądy na temat kobiet zawarte w literaturze i folklorze. Obraz kobiety utrwalony w przysłowiach zawiera pewien zestaw cech przypisywanych kobiecie i […]
Do ustalenia pełnego zespołu cech przypisywanych potocznie kobiecie, wchodzących do kognitywnej definicji leksemu kobieta, zmierzała ankieta przeprowadzona przeze mnie w 1997 r. wśród 100 studentów (50 kobiet i 50 mężczyzn). Pytania brzmiały (Pytania miały charakter swoiście ukierunkowany, dotyczyły cech kobiety „typowej” i „prawdziwej”. Celem było sprawdzenie czy zmiana modyfikatora przy […]
Założenie, że kobieta i mężczyzna to dwa różne podmioty różnie wyposażone biologicznie (W najnowszych badaniach dotyczących różnic między kobietami a mężczyznami powraca się do starej tezy (popartej nowymi dowodami), że wszelkie różnice między osobami różnej płci mają podłoże biologiczne (Moir, Jessel 1993). ) i kulturowo, posiadające inną tożsamość płciową, w […]
Czasowniki oznaczające sytuację postrzegania wzrokowego były zwykle analizowane w ramach większej grupy predykatów percepcyjnych, odnoszących się do zmysłu słuchu, czucia, czy smaku. Według J. Apresjana, który podjął próbę wyróżnienia klas systemów składających się na obraz człowieka w języku, percepcja jest najbardziej autonomiczna, ponieważ „[…] zachodzi sama z siebie, niezależnie od […]
Jak wiadomo, węch u człowieka nie jest tak rozwinięty jak zmysł wzroku czy słuchu. Część znanych zapachów to tzw. percepcje jednostkowe, czyli takie, które są natychmiastowo rozpoznawane, za pomocą jednego rzutu uwagi. Jak zauważa M. Bugajski (Bugajski 2004: 38-39), istnieje jednak wiele zapachów, których do tej klasy nie sposób zaliczyć, […]