W prozie fabularnej Michała Choromańskiego konstrukcyjny charakter percepcji wzrokowej ujawnia się najpełniej w deskrypcjach spacjalnych. Dzieje się tak zarówno wówczas, gdy przestrzeń opisywana jest przez narratora auktorialnego, jak i wtedy, kiedy ukazuje się ją punktu widzenia narratora pierwszoosobowego. Ten ostatni nierzadko problematyzuje w wypowiedziach autotematycznych i zwrotach do czytelnika/ czytelniczki […]
literatura
641 wpisów
Ars memoristarum to traktat z końca XV w. zachowany w jednej kopii w tzw. Kodeksie Pawła z Łomży z Biblioteki Kórnickiej (ms. 1122). Na podstawie inicjałów „P. de S.” został on przez Jerzego Zatheya przypisany bernardynowi, Paulinowi ze Skalbmierza (Zathey 1963: 513; Michałowska 2011: 611). Z życia domniemanego autora traktatu […]
Literacki wizerunek gruźlicy ma swój awers i rewers: z jednej strony cechuje ją silna somatyzacja, z drugiej – za sprawą sugestywnych metafor o romantycznej proweniencji – postrzegana bywa jako choroba duszy. Transgresja ciała wypływa z kilku czynników. Po pierwsze przywykło się sądzić, że gruźlica dotyczy przede wszystkim płuc i właśnie […]
Bez większego ryzyka można powiedzieć, że trudno byłoby wskazać w dwudziestoleciu międzywojennym poetę, który nie przywołałby w swoich wierszach jakiegoś ptasiego głosu w najbardziej typowym dla tego motywu związku wyrazowym opartym na połączeniu rzeczownika, nazywającego określony gatunek ptaka, i czasownika, odnoszącego się do rodzaju i specyfiki jego głosu. Różnice dotyczą […]
W prozie Michała Choromańskiego mamy do czynienia z charakterystyczną konstrukcją postaci literackiej: bytuje ona w przestrzeni świata przedstawionego utworów nie tylko jako esse percipi, lecz przede wszystkim jako esse audiri i esse audientis. Choromańskibardzo często stosował narracyjne chwyty związane z reprezentacją percepcji wrażeń słuchowych. Wśród nich najważniejsze są: Antycypacja audialna […]
Kategorie związane z widzeniem dominują w poezji Tetmajera niezależnie od tego, czy utwory te to poetyckie opisy krajobrazów, ekfrazy dzieł sztuki czy wiersze miłosne. Znaczenie wzroku w jego poezji dostrzegali już pierwsi czytelnicy, podobnie jak podkreślali niespotykaną wcześniej na taką skalę dominantę „zmysłowości”. Krytyk i historyk literatury Antoni Potocki akcentował […]
Kwiaty były tematem niezliczonych wierszy, cykli poetyckich i poematów młodopolskich, jednak wiersze o kwiatach z przełomu XIX i XX wieku nie zawsze są wierszami o ich zapachach. O wiele częściej przywoływane były wówczas skojarzenia związane z ich wyglądem, zwłaszcza barwą i kształtem, niż wrażenia węchowe. Wiele utworów poetyckich ukazuje kwiaty […]
Jak zauważyła Grażyna Borkowska, w epoce pozytywizmu nastąpiło osłabienie zainteresowania erotyką i jej egzystencjalnym wymiarem. Autorzy tego okresu „wobec żywiołów natury, a szczególnie siły Erosa, odczuwali lęk i zakłopotanie” (Borkowska 1996: 53). Według Tadeusza Budrewicza, to „społeczne posłannictwo literatury nakazywało podporządkować tę sferę społeczeństwa wartościom patriotyzmu, solidaryzmu klasowego czy purytańskiej […]
Spośród twórców epoki pozytywizmu Eliza Orzeszkowa wydaje się pisarką najbardziej pruderyjną. Jak pisał Stanisław Brzozowski, „nie ufa ona temu, co jest w człowieku naturą, nie ufa temu, co przemawia jako pociąg i popęd. Hasło jej jest: nie ja, nie moje, nie mnie” (Brzozowski 1971: 95). Dla autorki Australczyka erotyka wiązała […]
Zainteresowania myślicieli przełomu XIX i XX wieku pamięcią skierowały także uwagę artystów na pamięć zmysłów i na zapisane – w ciele czy w umyśle? (co do tego, toczyła się dyskusja) – doznania sensualne z przeszłości. Dzieło Henri Bergsona Materia i pamięć (Matière et mémoire) traktujące, jak mówił podtytuł, o „stosunku […]