Dla specyfiki literackich reprezentacji percepcyjnego doświadczenia nowoczesnego miasta decydujące znaczenie miało kilka czynników. Po pierwsze, rewolucja technologiczna, a więc rozwój kinematografii, fotografii, fonografii, upowszechnienie telefonu, elektryczności, nowych środków komunikacyjnych, która wywołała radykalne natężenie bodźców zmysłowych i wpłynęła zarówno na zmianę ludzkiego sensorium, jak i sposoby doświadczania miasta (Singer 2009: 143-186). […]
XX wiek
246 wpisów
Bronisław Świderski w Słowach obcego zapisał koszty translacji. Obcy, przybysz z innego świata – z kosmosu czy z kolonii – traci poczucie własnego ciała i staje się jedynie słowami, które są nieprzetłumaczalne. Ciało obcego zamienia się w słowa pod wpływem presji. Obcy pragnie pojąć niezrozumiały język kraju, do którego trafił, […]
Wacław Bojarski, jeden z „dwudziestoletnich poetów Warszawy”, autor wierszy i poematów prozą (ale i prozaik-nowelista) w liście do Anny Schnirstein zawarł następujące wyznanie: Wacław Bojarski : List do Anny Schnirstein: 18 Pisze mi się bardzo ciężko. Co za męka, co za męka cholerna! Jak ja jeszcze nic nie umiem! Zdarza […]
Podstawowe założenia literackiej geografii sensorycznej kładą nacisk na kilka czynników, przede wszystkim na fakt, że ramy percepcji uwarunkowane są nie tylko kulturowo i historycznie, ale też geograficznie. Specyficzne formacje krajobrazowe (góry, morza, pustynie, doliny, itd.) oraz regiony i miejsca wiążą się bowiem ze swoistymi i rozpoznawalnymi wrażeniami sensorycznymi, które tworzą […]
Sensualność, tak żywo obecna w całej twórczości reporterskiej Ryszarda Kapuścińskiego, znajduje szczególnie interesującą reprezentację w jego dwóch najważniejszych książkach – Cesarzu i Szachinszachu. Zmysły pełnią tu podwójną rolę: głównych narzędzi poznania i koncepcji twórczej organizującej styl całości. Innowacyjność dyptyku o władzy polega nie tyle na wzajemnym skontrastowaniu obu utworów, gdzie […]
Literatura po 1989 roku zainicjowała proces rewidowania stereotypów na temat macierzyństwa i ojcostwa, zaczynając od zmiany społecznego postrzegania ciąży i porodu (Budrowska 2000). Kwestie opieki, podziału obowiązków domowych znalazły się po 1989 roku w centrum dyskusji o rolach matek i ojców. Rewolucja w odczuwaniu i praktykowaniu tych ról odsłoniła ich […]
Historia zwierząt jako postaci literackich posiada dwie kluczowe tradycje: ezopową i naturalistyczną. Ta pierwsza sięga czasów starożytnych, a w literaturze nowoczesnej przejawia się głównie na gruncie twórczości dla dzieci i młodzieży (Waksmund 2012). Ta druga zaistniała w wieku XIX jako składnik doktryny wypracowanej przez Emila Zolę i jest głównym punktem […]
Zmysłowość stanowi istotny składnik sztuki pisarskiej Melchiora Wańkowicza. Jego śmiałe korzystanie z literackich dóbr, a więc także z artystycznie przetworzonych obserwacji sensualnych, wyzwolą w kształtującym się w dwudziestoleciu międzywojennym gatunku potrzebę docierania pod podszewkę historii, odnajdywania w jednostkowych zdarzeniach zuniwersalizowanych modeli, przyczynią się także do opisu percypowanej rzeczywistości w sposób […]
Funkcję milczenia w dramacie Młodej Polski można badać w powiązaniu z otaczającym je słowem (przemilczenie, niedomówienie, pauza, milczenie przejawiające się w mowie niespójnej i gadatliwej), z drugiej strony – w powiązaniu z kodem pozawerbalnym, na przykład ruchem, gestem, dźwiękiem, obrazem. Trzeba przy tym odróżnić artystyczne wyeksponowanie milczenia, od, naturalnego dla […]
Szkoła naturalistyczna, z której wyszła Gabriela Zapolska, dawała prymat zmysłom przed dyskursywnie rozumianym słowem. Jan Michalik : Teatr w sejmie: 328 […] jeżeliby dokonać prymitywnego podziału wydarzeń na dwa rodzaje, określone jako „zmysłowy przebieg” oraz „dyskusja” (prymitywnego, bo wszystko, co dzieje się na scenie, jest zmysłowe […]), jeśliby więc dokonać […]