Dotykiem w utworach Witkacego rządzi leptofobia, czyli niechęć do dotyku. Z leptofobii wynika ambiwalencja wszelkich odczuć dotykowych, przedstawianych dosłownie i metaforycznie. Najwyższy wstręt wywołuje dotyk, w którym intensywnie odczuć można obcą, wywołującą wstręt cielesność i – przeciwnie – również najwyższą rozkosz sprawia intensywny dotyk obcego – innej jednostki i obcości […]
proza
135 wpisów
W dziełach Przybyszewskiego zagadnienie synestezji tylko częściowo łączy się z rozumieniem tej kategorii, jakie ugruntował symbolizm, daleko jej bowiem chociażby do koncepcji barwnego słyszenia1Barwne słyszenie – W psychologii odmiana synestezji określana jako barwne słyszenie nazywana jest także: chromestezją lub synopsją (Rogowska 2007: 19). Jest to najbardziej rozpowszechniona forma synestezji. Termin […]
Doświadczenie sensualne stanowi jeden z istotnych tematów w twórczości Przybyszewskiego. Problematyka ta wiąże się bezpośrednio z koncepcjami autora Nagiej duszy dotyczącymi funkcjonowania – czy raczej zawieszenia – człowieka pomiędzy światem zewnętrznym a wewnętrznym i pojawia się zazwyczaj w rozważaniach Przybyszewskiego w ramach innych podejmowanych przez artystę zagadnień. Najczęściej też zmysły […]
W twórczości Witkacego można zauważyć walkę z zapachami i fascynację zapachami. Zapachy odstręczają i przyciągają, gdyż najlepiej oddają inność: osoby, nacji, potrawy, kraju. Nad zapachami nie można zapanować, dlatego zapach i zdradza osobę, i zniewala. Ludzkość przedstawia Witkacy jako zbieraninę cuchnących osobników, gdyż człowiek zawsze wydziela nieprzyjemne zapachy. Tylko w […]
Warunkiem odczuć głębszych jest przezwyciężenie pierwszych smakowych wrażeń. Smak podobnie jak inne zmysły traktuje Witkacy głównie jako elementy odczuć duchowych. Najlepiej smakowe odczucia uzmysławiają fantastyczne potrawy wymienione w powieściach i opisy zażywania peyotlu. Peyotl ma smak odrzucający, dlatego być może przynosi intensywne odczucia wewnętrzne: „ekstrakt peyotlowy jest czarno-brunatno-zielony jak asfalt […]
Do piątego roku życia muzyka Witkacego drażniła, gdyż słyszał ją jako chaos brzmieniowy. Przeszkadzał swojej matce w lekcjach muzyki. Dopiero choroba, która zagroziła jego życiu i namaszczenie olejami świętymi obudziły w nim żywe zainteresowanie sztuką dźwięku: Stanisław Ignacy Witkiewicz : Listy do Hansa Corneliusa: 90 […] byłem pozbawiony zdolności muzycznych, […]
Ważną rolę w budowaniu sensualnych pejzaży Ukrainy odgrywa zmysł wzroku. Sposoby organizowania całości doświadczeń wzrokowych tego miejsca zależą od medium narracyjnego i zastosowanych rozwiązań narracyjnych Decyduje tu wybór narratora neutralnego – trzeciosobowego, relacja narrator-bohater kształtowana w ramach fokalizacji zmysłowej czy techniki punktu widzenia. Katalog charakterystycznych dla tej przestrzeni ujęć – […]
O ile perspektywa optyczna w przedstawieniach Ukrainy wiąże się z doznaniami uogólnionymi (w pewnym sensie nawet obiektywnymi, przybierając postać rozpoznawalnych, schematycznych przedstawień), o tyle określenie jej smaków i zapachów odnosi się bardziej do wrażeń poszczególnych postaci, ma charakter zapisu wrażeń bezpośrednich – „jak tylko bezpośredni może być smak i zapach”. […]
Odojewski nie ogranicza się do eksplorowania skomplikowanych relacji między kobietą i mężczyzną tylko z perspektywy męskich bohaterów własnej prozy. Jest jednym z tych autorów, którzy szczególnie często (i z sukcesem) posługują się narracyjnym medium kobiecym – zarówno w formie spersonalizowanej narracji, jak i strumienia świadomości. Pozwala to na ukazanie kobiecego […]
Dramatyczne doznawanie własnej cielesności przez bohaterów Odojewskiego warunkowane jest w dużym stopniu ich ograniczonymi możliwościami percepcyjnymi. Poznanie drugiego człowieka i otoczenia za pomocą wzroku, dotyku czy słuchu nie jest dla nich łatwe, jeśli w ogóle okazuje się możliwe. Wyraźne deprywacje percepcji wpływają na sposób, w jaki postaci te odbierają siebie […]