Rekonstrukcja struktury semantycznej nazwy barwy wymaga uwzględnienia wielu różnych czynników, m.in. stabilnego jądra pojęciowego nazwy, związanego z referencją prototypową danego koloru; rozmaitych znaczeń powstałych wskutek przesunięć o charakterze metonimicznym i metaforycznym; wreszcie – utrwalonej językowo i ujawniającej się w użyciach tekstowych symboliki kulturowej. W tym miejscu chciałabym pokrótce przedstawić dwie […]
wzrok
228 wpisów
Poetycki obraz odbicia i podwojenia pełnił w literaturze przełomu XIX i XX wieku wielorakie funkcje, odnosił się między innymi do introspekcji, kontemplacji, twórczości, zagadek poznania, tajemnicy bytu. Dal opisu tematu literackiego rozróżnienie między światem natury z jednej strony a światem stworzonym przez człowieka z drugiej strony, wydawałoby się istotne. Ważne […]
W najważniejszych powieściach polskiego pozytywizmu – Nad Niemnem Elizy Orzeszkowej, trylogii Henryka Sienkiewicza oraz Lalce Bolesława Prusa – zasadniczy kontekst, w jakim funkcjonuje wizualna percepcja, jest tworzony przez międzyludzkie interakcje. Obecność trzech z nich okazuje się nie tylko powtarzalna, ale i kluczowa dla psychologicznej zawartości wspomnianych arcydzieł. Na owe więzi […]
We wczesnej poezji i komentarzach metapoetyckich Adama Ważyka utrwalona została idea przedmiotowego, któremu poeta przypisywał właściwość ustanawiania bezpośredniej obecności rzeczy, pojmowanej jako zmysłowo doświadczany, najczęściej widziany, konkret. W koncepcji Ważyka dostrzec należy oryginalną wersję, a zarazem najbardziej radykalną interpretację ogólniejszego dążenia, obowiązującego w poezji po I wojnie światowej, które Tadeusz […]
W liryce Marii Konopnickiej opis świata natury (zarówno rodzimej, jak i obcej) jest jednym z dominujących elementów artystycznej ekspresji. Niemniej procesy percepcyjne ulegają w niej wyraźnemu ograniczeniu, gdyż – standardowo – stanowią zaledwie implikowany aspekt sytuacji lirycznej, dzięki czemu prezentacja przyrody nabiera całościowego i obiektywizującego wymiaru. Niejednokrotnie również postrzeganie wydaje […]
Oglądanie rozmaitych obiektów przyrody, jakie pojawia się w Trylogii Henryka Sienkiewicza, jest w sposób zamierzony ograniczane. Standardowo bowiem prezentacji świata natury dokonuje narrator, który nie zdradza własnych procesów percepcyjnych, dbając o obiektywny i prawdopodobny efekt swoich dokonań. Dlatego personalizacja (a zarazem subiektywizacja) tego typu doznań występuje rzadko i wprowadzona zostaje […]
Związki między literaturą (prozą zaś w szczególności) a fotografią w XIX wieku okazały się silne i wielowymiarowe. Przyczyną był już sam fakt pojawienia się nowego medium, które wzbudzało powszechne zainteresowanie. Wzajemne relacje obu dziedzin dają się sprowadzić albo do prób włączenia zdjęcia w obręb fikcyjnej reprezentacji albo do przenoszenia w […]
Status percepcji wizualnej w liryce Adama Asnyka okazuje się wysoce niesamodzielny. Wynika to z faktu, że – po pierwsze – standardowo patrzenie jest w niej jedynie presuponowanym składnikiem sytuacji lirycznej, dlatego jego przebieg oraz funkcja nie podlegają samoistnej prezentacji. Natomiast w tych przypadkach, w których wrażenia wzrokowe zostają jednak wykorzystane […]
Spośród wielu rzeczy, które romantycy odziedziczyli po oświeceniowych poprzednikach, jedną z najbardziej intrygujących wydaje się pasja podróżowania. Dość wspomnieć osiemnastowieczną tradycję Grand Tour, wyrosłą z niej powieść Laurence’a Sterne’a A Sentimental Journey Through France and Italy (1768), czy wreszcie znaczenie, jakie dla upowszechnienia malowniczych regionów Szwajcarii miało dzieło Williama Coxe’a […]
Zmysł wzroku odgrywa podstawową rolę w Witkacowskiej teorii sztuki, zwanej przez autora teorią Czystej Formy. W teorii widzenia Witkacy odwoływał się nie tylko do własnej praktyki artystycznej oraz do wiedzy z zakresu estetyki i historii sztuki, ale także do badań psychologicznych, głównie do pracy Hermanna Ebbinghausa Grundzüge der Psychologii (Leipzig […]