Charakterystyka postaci w prozie Michała Choromańskiego to literacki przejaw aktualizacji podstawowych założeń fizjonomiki (zakładającej istnienie związku pomiędzy wyglądem bohaterów a ich psychiką i zachowaniem) będącej wcześniej przedmiotem zainteresowania zarówno filozofów starożytnych, jak i OBJAŚNIENEI nowożytnych, lekarzy, a przede wszystkim dziewiętnastowiecznych pisarzy, zwolenników tej koncepcji. W prozie Michała Choromańskiego związki pomiędzy […]
Deformacja
9 artykułów
Ciało w tekstach pozytywistycznych, generalnie zorientowanych na egzystencjalną doczesność, jest wartością pozytywną. Człowiek jako jedyny byt naturalny ma ciało. Odcieleśnienie jest więc postrzegane jako znak choroby: w rozumieniu medycznym i spencerowsko-społecznym. [ K] Ciała biednych dzieci bywają wątłe, zdeformowane, kalekie na skutek chorób lub nędznych warunków życia. Józio z Grzechów […]
W prozie nurtu chłopskiego, będącej literackim świadectwem życia polskiej wsi w dobie powojennych przemian gospodarczych, społecznych i kulturowych, ważne miejsce zajmuje problematyka ludzkiej cielesności i seksualności, która – podobnie jak inne elementy składające się na ludową wizję świata i człowieka – przeszła proces światopoglądowej transformacji, świetnie zresztą udokumentowany w utworach […]
Jednymi z najoryginalniejszych prac powstałych w kręgu formistów były obrazy wielopłaszczyznoweTytusa Czyżewskiego, świadczące o poszukiwaniu nowych środków wyrazu silnie dezautomatyzujących percepcję wzrokową dzieł plastycznych. Wszystkie te prace zaginęły, a jedyną ich dokumentację stanowią fotografie i recenzje zamieszczone w prasie przedwojennej oraz spisy katalogowe. Czyżewski nad koncepcją obrazów wielopłaszczyznowych pracował co […]
Prace formistów atakować miały zmysł wzroku świadomie stosowaną deformacją formy, koloru i przestrzeni. Artyści dążyli do stworzenia polskiej formuły sztuki nowoczesnej, opierając się na doświadczeniach ekspresjonistów, kubistów i futurystów. Łączyli je z elementami sztuki dawnej i ludowej, głównie regionu Podhala (najbliższego im „prymitywu”), co wiązało się między innymi z problemem […]
Średniowieczne poglądy na temat optyki i uwarunkowań percepcji wzrokowej kształtowały się głównie pod wpływem traktatu Kitab al-Manazir (Księga Optyki) autorstwa działającego na przełomie X i XI wieku arabskiego uczonego Alhazena. Księga Optyki została przetłumaczona na łacinę w XII wieku i stała się podstawą najważniejszych średniowiecznych rozpraw z tej dziedziny. Należy […]
Wśród wykreowanych przez Leśmiana bohaterów wyróżnia się grupa istot z różnego rodzaju cielesnymi deformacjami, stworzeń nie mieszczących się w świecie Normy. Samą swoją obecnością szpecą one „przystojność przestworza”, jak ów Dusiołek z Łąki z roku 1920 – z pyskiem „z żabia ślimaczym”, z „zadem tylim, co kwoka, kiedy znosi jajo”, […]
Choroba w świecie wykreowanym przez Leśmiana jest nieodstępnym towarzyszem większości bohaterów, czy są to istoty ludzkie – kulawy Żołnierz, nędzarz na wózku, bohaterowie Pieśni kalekujących z Łąki 1920 (Leśmian 2000: 251-253, 243-244), dwoje ludzieńków, co „zachorzeli tak bardzo, jak nikt dotąd na świecie” (Leśmian 2000: 270), czy byty baśniowe z […]
Zmysł wzroku odgrywa podstawową rolę w Witkacowskiej teorii sztuki, zwanej przez autora teorią Czystej Formy. W teorii widzenia Witkacy odwoływał się nie tylko do własnej praktyki artystycznej oraz do wiedzy z zakresu estetyki i historii sztuki, ale także do badań psychologicznych, głównie do pracy Hermanna Ebbinghausa Grundzüge der Psychologii (Leipzig […]