Przekład, pamięć i wrażenia zmysłowe W dzisiejszej humanistyce przekład i pamięć awansowały – równocześnie, choć niezależnie od siebie – do rangi centralnych kategorii kulturoznawstwa oraz kulturowo zorientowanych badań nad literaturą. Upatruje się w nich źródeł paradygmatycznych zmian (rzeczywistych bądź potencjalnie możliwych) w postrzeganiu zjawisk kultury (Ześrodkowanie studiów kulturowych wokół pojęcia […]
Holokaust
7 wpisów
Choroby i epidemie stanowiły jedno z ogniw procesu, który Niemcy nazywali „ostatecznym rozwiązaniem kwestii żydowskiej”: od definicji Żydów prowadzącej do pozbawienia ich praw obywatelskich i eliminacji z życia społeczno-gospodarczego; przez grabież mienia, koncentracje i izolacje w gettach oraz pracę niewolniczą w obozach; aż po całkowitą zagładę podczas masowych rozstrzeliwań i […]
Doświadczenie bólu, obejmujące dwie splecione ze sobą nierozerwalnie sfery somatyczności i duchowości, ciała i duszy, wydaje się być jednym z centralnych doświadczeń Holokaustu. Stanowi bowiem nie tylko rdzeń tego, co można nazwać jego realnością jako wydarzenia historycznego, lecz także zdaje się trafnie opisywać to, co można nazwać następstwami Holokaustu, czyli […]
Wzrok to zdecydowanie dominujący zmysł w zapisach doświadczenia Zagłady Żydów sporządzanych tam i wtedy, czyli w gettach lub w ukryciu po stronie aryjskiej. Wiąże się to z pojęciem świadka oraz z aktem świadczenia – kategoriami fundamentalnymi dla literatury Holokaustu i czyniącymi z niej szczególną postać literatury świadectwa, rozgrywającej się w […]
Zestaw zapachowego obrazowania, jaki znajdujemy na kartach dzienników i pamiętników pisanych w warszawskim getcie, jednoznacznie akcentuje przykre doznania. W getcie naturalne ludzkie wonie, związane z fizjologią i schorzeniami, zwykle represjonowane przez kulturę, ulegają uwolnieniu. Zapach wypełniający ulice powstaje także przez administracyjne kłopoty z wywozem nieczystości i z ciągle psującą się […]
Dźwiękowa panorama warszawskiego getta jest pochodną ogromnego stłoczenia jego mieszkańców, ich pauperyzacji i różnych form terroru, jakim było poddawane przez Niemców (Sakowska 1993, Engelking, Leociak 2001). Wydzielona przez okupanta część miasta, w której zamknięto ponad czterystutysięczną społeczność Żydów, przekształca się, a jej nowy obraz dźwiękowy staje się w dla diarystów […]
Jedzenie i jego brak są jednym z tematów przewodnich w literaturze dokumentu osobistego1Literatura dokumentu osobistego – Zbiór tekstów należących do obszaru pisarstwa autobiograficznego we wszystkich jego gatunkowych odmianach. Specyfikę literatury dokumentu osobistego wyznaczają trzy podstawowe właściwości: po pierwsze – płynność granic międzygatunkowych i łatwość ich przekraczania, mająca swe źródło w […]