[ K] Przedstawienie ciała Żyda w literaturze doby romantyzmu odzwierciedlało w wielu przypadkach negatywne stereotypy dotyczące społecznej, religijnej, ekonomicznej i kulturowej roli tej narodowości, niejednokrotnie jednak znacząco od nich odbiegało. Podstawowym wyróżnikiem decydującym o sposobie ukazywania postaci żydowskich w literaturze XIX wieku nie była przynależność do określonego prądu literackiego, lecz […]
Dziecko
9 artykułów
Romantyzm był nurtem, który w dzieciństwie dostrzegł szczególnie istotny etap życia ludzkiego (Piwińska 2005: 16). Głośna formuła Williama Wordswortha mówiąca o tym, że „dziecko jest ojcem człowieka”, poprzedzona popularnymi tezami Jana Jakuba Rousseau oraz Fryderyka Schillera o dziecku jako istocie naturalnej i naiwnej (Piwińska 2005: 15; Kubale 1984: 5-31), podkreślała […]
Metafory związane z rodzeniem, porodem oraz macierzyństwem należą do najczęstszych w poezji Anny Świrszczyńskiej i często wykraczają poza fizjologiczną dosłowność. W tomie Wiatr z 1970 roku poetka zawarła osobny cykl wierszy Matka i córka, w którym opisuje rozmaite aspekty doświadczenia macierzyńskiego. Ustanawia także zasadę matrylinearną: aby móc opowiedzieć o własnym […]
Przekład, pamięć i wrażenia zmysłowe W dzisiejszej humanistyce przekład i pamięć awansowały – równocześnie, choć niezależnie od siebie – do rangi centralnych kategorii kulturoznawstwa oraz kulturowo zorientowanych badań nad literaturą. Upatruje się w nich źródeł paradygmatycznych zmian (rzeczywistych bądź potencjalnie możliwych) w postrzeganiu zjawisk kultury (Ześrodkowanie studiów kulturowych wokół pojęcia […]
Ekwiwalencja translatorska w zakresie fokalizacji zmysłowej (związana z zagadnieniami perspektywy narracyjnej, punktu widzenia, sytuacji narracyjnej) oznacza relację tożsamości strategii służących literackiej reprezentacji percepcjisensorycznej w oryginale i przekładzie. Tożsamość ta ma zagwarantować zbliżone reakcje somatyczne oraz podobne mentalne reprezentacje świata przedstawionego odbiorców tekstów źródłowego i docelowego. Problematyka wzajemnej odpowiedniości narracyjnej perspektywy […]
W poezji XX wieku (między innymi w twórczości Bolesława Leśmiana, Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej, Krzysztofa Kamila Baczyńskiego, Andrzeja Bursy i Wisławy Szymborskiej) człowiek (wraz z roślinami i zwierzętami) wpisany jest w szeroko pojęty ekosystem i – aby zachować harmonię – musi podjąć komunikację międzygatunkową. Szczególnie istotnym jej aspektem wydaje się porozumienie wzrokowe, […]
Poezja Kazimiery Iłłakowiczówny jest niesłychanie zmysłowa. Widać to już w tomie Śmierć Feniksa (1922), który wymyka się poetyce skamandryckiej, ukazując nie tylko warszawską codzienność i szereg banalnych sytuacji, ale przede wszystkim – przyjaźń bohaterki z lwem, interpretowanym (m. in. przez Jerzego Kwiatkowskiego) jako „żartobliwy symbol libido” (Kwiatkowski 2011: 80). Poetycki […]
Fakt narodzin dziecka postrzegany z perspektywy współczesnej stanowi radosny moment pojawienia się nowej istoty na świecie. W kulturze tradycyjnej chwila opuszczenia matczynego łona kojarzona była raczej z traumatycznym doświadczeniem przekraczania granicy chaosu i kosmosu. Koniecznym stawało się wykonanie odpowiednich czynności, gwarantujących jednoznaczne określenie kategorii i przynależności taksonomicznej. W tym kontekście […]
Kreacjonizm w poezji Przybosia w dużej mierze wynika z obserwacji rzeczywistości, postrzeganej w sposób subiektywny i awangardowy oraz opisywanej przy użyciu technik nowatorskich, lecz nie wolnych od uwarunkowań tradycji. Wykorzystanie typowych elementów impresjonizmu i ekspresjonizmu dla podkreślenie indywidualnej perspektywy, ulotnego charakteru obserwacji oraz wyeksponowanie emocji „ja” lirycznego odsyła nie tylko […]