Metaforze w teoriach barokowych przysługuje zaszczytne miano figura ingegnosa – figury ingenialnej. Ta nobilitująca nazwa bezpośrednio wskazuje na ingenialną – intelektualną proweniencję zjawiska, będącego dziełem ponadprzeciętnych dyspozycji ingenium – umysłu i geniusza twórcy. Według teoretyków XVII wieku, tych samych, którzy zalecają i wysławiają koncept, przenośnia (podobnie zresztą jak argucja, niejednokrotnie […]
Marinizm
6 wpisów
Kategoria cudowności (wł. meraviglia/maraviglia, łac. admirabilitas) u schyłku renesansu jest jednym z istotniejszych pojęć teoretycznoliterackich i jednocześnie jednym z fundamentalnych dążeń literatury (Platt 1992: 387-394; Platt 1999: 15-16; Sarnowska-Temeriusz 1995: 366-369). Koncepcje cudowności i dyrektywy zaskakiwania odbiorcy (nierozłącznie z cudownością związane, bowiem zaskoczenie jest skutkiem meraviglia) ze szczególną siłą wybrzmiewają […]
Adon – polski anonimowy przekład poematu Giambattisty Marina L’Adone, powstały najprawdopodobniej w latach 1625-1647 (Marinelli, Mrowcewicz 1993: 31). Poemat L’Adone był najwybitniejszym dziełem Giambattisty Marina i summą jego poetyki. Powstał pod koniec ośmioletniego pobytu poety w Paryżu, gdzie też został po raz pierwszy wydany in folio w latach 1621-23 i […]
Mianem marinizmu określa się nurt obecny w wielu literaturach europejskich wieku XVII i XVIII, polegający na naśladowaniu maniery twórczości włoskiego poety barokowego Giambattisty Marina (1569-1625), rozpoznawalny na poziomie poetyki, gustu, tematyki, zasobów inwencyjnych, gatunków i sytuacji lirycznych, motywów metaforycznych i obrazowych, konceptów, a wyrażający się również w przekładach, przeróbkach i […]
Marinizm polski jest fenomenem nieco późniejszym niż włoski. W rozwoju polskiej poezji odegrał on poważną rolę jako szkoła gatunków lirycznych i konceptu, a przede wszystkim jako literacka przestrzeń kształtowania się języka erotycznego, jego leksyki i metaforyki. Wczesnym świadectwem polskiej recepcji autora L’Adone jest pochlebna wzmianka o włoskim poecie w Characteres […]
„Ginie przez własne oczy” (Metamorphoses III 440) – pisze Owidiusz o Narcyzie, opowiadając jego dzieje w trzeciej księdze Metamorfoz (I w. n.e.), obok historii innych postaci, których cierpienie wiąże się ze zmysłem wzroku (Akteona, Semele, Tejrezjasza, Penteusza). Urodziwy młodzieniec ukarany za nieczułość zakochuje się we własnym odbiciu, w którym nie […]