Mirosława Ampel-Rudolf definiuje kolor jako „cechę percypowaną wyłącznie za pomocą zmysłu wzroku” (Ampel-Rudolf 1994: 24) i stwierdza, że choć w większości kontekstów rzeczowniki barwa i kolor są stosowane wymiennie bez wprowadzania istotnej różnicy znaczeniowej, to nie można ich traktować jako synonimów absolutnych. Badaczka proponuje następujące definicje metajęzykowe dla obu terminów:. […]
język
153 wpisy
Rekonstrukcja struktury semantycznej nazwy barwy wymaga uwzględnienia wielu różnych czynników, m.in. stabilnego jądra pojęciowego nazwy, związanego z referencją prototypową danego koloru; rozmaitych znaczeń powstałych wskutek przesunięć o charakterze metonimicznym i metaforycznym; wreszcie – utrwalonej językowo i ujawniającej się w użyciach tekstowych symboliki kulturowej. W tym miejscu chciałabym pokrótce przedstawić dwie […]
Ważny element konceptualny, wpisany w strukturę semantyczną leksemu Noga, dotyczy zasadniczej funkcji, wiązanej z opisywaną częścią ciała. Obserwacja zachowania człowieka, jego doświadczeń i codziennego życia, jest źródłem wielu sądów utrwalonych w różnych jednostkach języka; leksem noga/nogi występuje w wielu z nich. Leksykalnym wykładnikiem podstawowej funkcji nóg jest m.in. czasownik stać […]
Według definicji słownikowej, tułów to ’ciałoludzkie lub zwierzęce prócz głowy i kończyn; główny odcinek ciała’. Uwagę zwraca”negatywny”charakter pierwszej części tej definicji, równoznaczny ze”stwierdzeniem braku”innych części ciała: głowy i kończyn. Definicja ta prawdopodobnie odpowiada potocznemu, typowemu wyobrażeniu tułowia, pojęciowo wyodrębnianego poprzez”oddzielenie”odeń innych części ciała.”Tułów”jest postrzegany jako element łączący anatomicznie odrębne części […]
Plecy to według słowników języka polskiego 'tylna strona tułowia, część ciała od barków do pasa’. Definicja ta jest prosta i styczna z potocznym doświadczeniem. Dokładniejsza analiza definicji słownikowych sprawia jednak, że powstają wątpliwości, jaka jest relacja między nazwami plecy — kark — barki — grzbiet. Definicja leksykalna grzbietu (Sjp.Dor.; Sjp.Szym.) […]
Zakres kontaktu człowieka ze światem wyznaczony jest w dużej mierze granicami ludzkich możliwości poznawczych. Jednym ze sposobów „ogarniania” otaczającego świata jest poznawanie go poprzez dotyk. Uwagę zwraca w związku z tym pewna szczególna grupa jednostek (np. dotknąć czegoś ręką, pomacać coś i in.), w których został utrwalony obraz ręki jako […]
Na podstawie obserwacji rąk możemy przypisać człowiekowi, któremu się przyglądamy, pewne cechy fizyczne: duże, ogromne, silne, muskularne ręce świadczą o dużej sile i dobrej kondycji fizycznej. Ręce wychudłe, wychudzone mogą zaś kojarzyć się ze złym stanem zdrowia lub ze starością. Ręce czarne czy zniszczone od pracy, spracowane, chropowate, kanciaste, spękane, […]
Językowo-kulturowy obraz rąk ludzkich jest wyjątkowo złożony, bogaty w treści społeczno-kulturowe, ale też determinowany uniwersalnymi prawami biologii człowieka. Rękom przypisujemy doniosłą, kulturotwórczą rolę w kształtowaniu relacji między człowiekiem a jego otoczeniem; ręce ludzkie to również wyjątkowo „czuły instrument” sensualny. Językowy obraz somatycznej sfery człowieka zawiera kilka podstawowych elementów (wyróżnianych w […]
Piękno – także fizyczne piękno człowieka – jest niewątpliwie kategorią odczuwaną indywidualnie. Możemy jednak odnaleźć w języku wykładniki potocznej (utrwalonej jako pewien stereotyp) kategoryzacji estetycznej, odnoszonej do ludzkich cech fizycznych. W językowej konwencji odnajdujemy np. pewną grupę wyrażeń, oceniających wygląd rąk: ręce piękne, zadbane, subtelne; białe, alabastrowe, delikatne, wypielęgnowane dłonie […]
Pięta to 'tylna część stopy’. Leksem ten jest związany przede wszystkim ze”sceną chodzenia”, co podkreśla etymologia słowa: nazwa pięta pochodzi od 'stąpania, kroczenia’, zawiera ten sam rdzeń co wyrazy pąć (’droga’), pątnik (’pielgrzym’). Podobnie jak w wypadku większości nazw części ciała, mamy tu do czynienia z sytuacją przenoszenia obserwacji dotyczących […]