Dotyk nie należy do zmysłów szczególnie mocno eksponowanych przez pisarzy. Wynika to zarówno z siły oddziaływania kultury europejskiej, która preferowała wzrok jako podstawowy sposób docierania do prawdy o otaczającym nas świecie, jak i z fizjologicznych uwarunkowań: dotyk jest zmysłem wymagającym kontaktu z tym, co odmienne i w tej relacji, powodując […]
Ręce
9 artykułów
Myśliwski jest autorem powieści, które zwracały uwagę swoją artystyczną i myślową odkrywczością, prowokowały do poszukiwania dla siebie nowych określeń, gdyż nazwanie ich wyłącznie powieściami wydawało się zbyt mało mówiące” – pisała przed laty Bogumiła Kaniewska (Kaniewska: 17). Szczególną postać – w powyższym kontekście – przybiera Traktat o łuskaniu fasoli Wiesława […]
Dotyk prezentowany jako zmysł pojawia się w poezji Tadeusza Różewicza niemal od samego jej początku, ale nie jest to temat stały i mocno eksponowany. Wprost przeciwnie. Tadeusz Drewnowski podkreśla ogólnie fizjologiczność jego powojennych utworów (Drewnowski 1990: 75). Interesuje mnie jednak dostrzegalna, chociaż bardzo wolna, przemiana jego ujęć. W utworach publikowanych […]
Z poezją ciągle jeszcze obcujemy najczęściej za pośrednictwem książki, a więc czytamy, co tam zostało wydrukowane. Ale książkę ponadto oglądamy, niekiedy wąchamy, przede wszystkim zaś dotykamy. Zwykle czynimy to mechanicznie, czasem jednak uważnie oceniamy jej ciężar, fakturę okładki, gładkość lub szorstkość papieru itd. Są to tylko przygrywki do naszego kontaktu […]
Zakres kontaktu człowieka ze światem wyznaczony jest w dużej mierze granicami ludzkich możliwości poznawczych. Jednym ze sposobów „ogarniania” otaczającego świata jest poznawanie go poprzez dotyk. Uwagę zwraca w związku z tym pewna szczególna grupa jednostek (np. dotknąć czegoś ręką, pomacać coś i in.), w których został utrwalony obraz ręki jako […]
Językowo-kulturowy obraz rąk ludzkich jest wyjątkowo złożony, bogaty w treści społeczno-kulturowe, ale też determinowany uniwersalnymi prawami biologii człowieka. Rękom przypisujemy doniosłą, kulturotwórczą rolę w kształtowaniu relacji między człowiekiem a jego otoczeniem; ręce ludzkie to również wyjątkowo „czuły instrument” sensualny. Językowy obraz somatycznej sfery człowieka zawiera kilka podstawowych elementów (wyróżnianych w […]
Piękno – także fizyczne piękno człowieka – jest niewątpliwie kategorią odczuwaną indywidualnie. Możemy jednak odnaleźć w języku wykładniki potocznej (utrwalonej jako pewien stereotyp) kategoryzacji estetycznej, odnoszonej do ludzkich cech fizycznych. W językowej konwencji odnajdujemy np. pewną grupę wyrażeń, oceniających wygląd rąk: ręce piękne, zadbane, subtelne; białe, alabastrowe, delikatne, wypielęgnowane dłonie […]
Naturalne postrzeganie świata w odniesieniu do części ludzkiego ciała jest jednym z przejawów antropocentycznej interpretacji rzeczywistości, utrwalonej w językowym obrazie świata. Ręce „są pomocne”przede wszystkim przy kategoryzacji przestrzennej – przy najprostszym określaniu prawej i lewej strony świata. Mówimy, że coś znajduje się po prawej lub po lewej ręce, można też […]
Sensualność, cielesność to kategorie, które nie mogą być w odniesieniu do człowieka analizowane jednowymiarowo. Ludzka sfera somatyczna jest w językowym obrazie człowieka odnoszona nie tylko do kategorii fizycznych, do wyłącznie zmysłowego odbioru świata. W doznaniach człowieka cielesność splata się bowiem nierozerwalnie z wymiarem emocjonalno-duchowym. Istnieje zatem ogromny zbiór jednostek języka, […]