Można bez przesady powiedzieć, że kastraci stanowili fundament włoskiej muzyki wokalnej doby baroku, choć w muzyce europejskiej pojawili się już w XVI wieku. Jako że w siedemnastowiecznej Polsce w dworskiej kulturze muzycznej dominował styl włoski, nie powinno nas dziwić, że zjawisko, nazywane niekiedy przez muzykologów mianem fenomenu kastrata, znalazło także […]
tematy
38 wpisów
Twórcy staropolscy chętnie odwoływali się do motywów związanych z instrumentami muzycznymi. Najczęściej występujący w źródłach i najlepiej opisany jest motyw lutni (liry, cytry), który przeważnie funkcjonuje jako topos eksordialny i, jako taki, symbolizuje poezję lub melopezję2Eksordialny – Pojęcie oznaczające pierwsze […]
Antyczna historiografia nie wypracowała ani hierarchii źródeł, ani jednej, powszechnie obowiązującej metody postępowania z nimi, jednak z rozsianych po zachowanych pracach refleksjach można wnosić, że wiedzę o zdarzeniach pozyskiwano z dzieł poprzedników, własnego doświadczenia oraz relacji świadków. Do źródeł niehistoriograficznych (np. dokumentów) sięgano rzadko, mimo że antyczni dziejopisowie dysponowali stosownymi […]
Najczęściej występującym nieporozumieniem, związanym z oralnością, jest mimowolna skłonność do patrzenia na ten system komunikacji społecznej poprzez pryzmat czy to naszego współczesnego pojęcia ustności jako takiej, czy też doświadczeń poszczególnych dziedzin, jak sztuka wymowy (retoryka), czy sztuka deklamacji. Tymczasem dla oralności najważniejsza jest nie sama ustność, jako środek przekazu, co […]
Dziewictwo oraz celibat to pojęcia, które są ze sobą nierozerwalnie związane; obydwa dotyczą seksualnej powściągliwości mężczyzn oraz kobiet, oba też przeważnie łączą się ze stanem bezżeństwa. Warto pamiętać, że ortodoksyjna katolicka doktryna związana z całkowitą abstynencją płciową ma przedchrześcijańskie korzenie. W wielu pogańskich kultach do bezwzględnej czystości zobowiązane były zarówno […]
Kara śmierci to najstarszy sposób uwalniania państwa lub społeczeństwa od niepożądanych jednostek – rękami kata lub za pomocą ognia, wody i ziemi. Była ona zasądzana przede wszystkim wobec buntowników; osób spiskujących przeciw władcy i władzy; planujących lub realizujących zamach na życie monarchy lub urzędników państwowych; dopuszczających się różnorakiej zdrady i […]
Pojęcie tortur obejmuje zespół praktyk procesowo-karnych, które były środkiem pozyskiwania zeznań i przyznania się do winy od podejrzanych lub oskarżonych, niekiedy także – zasądzonym sposobem wymierzenia kary. Tortury z założenia miały prowadzić do skrajnego psychofizycznego udręczenia człowieka poprzez zadawanie mu bólu, najczęściej przy pomocy zaprojektowanych do tego celu – mniej […]
Termin „zmysły duchowe” bądź „zmysły duchowne” pojawia się kilkakrotnie w staropolskiej literaturze religijnej i odsyła do nurtu tradycji teologii mistycznej, który zakorzeniał się w myśli Orygenesa i w swej genezie związany był z alegoryczno-psychologiczną interpretacją fragmentów Biblii opisujących poznanie religijne w kategoriach zmysłowych (np. 2 Kor 2, 15; Ef 1, […]
Ogólny poziom czy też status obrazu… Tadeusz Ulewicz określił tymi słowami: Tadeusz Ulewicz : Literacki portret Sarmatów (gawęda rzeczoznawcza i propozycje dyskusyjne): 14 Wychowanek Akademii Zamojskiej w dobrym skądinąd okresie pierwszym jej rozwoju, nie był – rzecz jasna – ks. Wacław Kunicki osobowością literacką większej klasy ani też umysłowością wyrastającą […]
W literaturze staropolskiej problematyka erotyczna wiąże się między innymi z pytaniem o odmienność dawnej i współczesnej normy obyczajowej, przy czym dawna nie zawsze wydaje się przejrzysta. Chociaż cenzura Akademii Krakowskiej z Niepróżnującego próżnowania Wespazjana Kochowskiego usunęła niemal jedną trzecią epigramatów, sama z kolei została oskarżona o zbytnią łagodność (ta różnica […]