Śląsk został „odkryty” w literaturze polskiej na szerszą skalę dopiero w dwudziestoleciu międzywojennym. Twórców interesowała specyfika przemysłowego regionu, a wraz z tym coraz częściej można było odnaleźć w licznych utworach także zapisy doświadczeń sensualnych charakterystycznych dla tych stron. Genius loci regionu tworzyła z jednej strony nowoczesność (maszyny, fabryczne budynki) z […]
literatura
641 wpisów
Zofia Kossak w Nieznanym kraju ukazuje spojrzenie jakby z lotu ptaka na przedwojenny Śląsk: Zofia Kossak : Nieznany kraj: 288-289 Ogromna dolina, równa jak rozesłane radno, ściele się przed wzrokiem. Zamykają ją Beskid i Jura Krakowska. Widać niby na dłoni wieże Piekar, prosto jak strzelił, poszła droga do Jaworzna i […]
Somatyczność w prozie Andrzeja Kuśniewicza odgrywa znaczącą rolę, stanowi istotne uzupełnienie prezentowanych w niej przekonań na temat człowieka, historii i kultury. Jednak twórczość autora Korupcji ma przede wszystkim charakter intelektualny, opiera się bardziej na refleksji, niż doświadczeniach sensualnych. Dramaty bohaterów książek Kuśniewicza rozgrywają się w znacznej mierze w obrębie świadomości […]
Jazz oznacza hałas. I choć obecnie postrzega się go głównie jako „jeden z podstawowych stylów w wokalno-instrumentalnej muzyce rozrywkowej” (Wolański 2000: 124) , do niedawna zaś jeszcze pisano w polskich słownikach, że jest to „muzyka amerykańska wywodząca się z pieśni religijnych i świeckich, głównie murzyńskich” (Kopaliński 1971: 349), umieszczając go […]
Ekstaza jest postrzegana jako przeciwieństwo ascezy, choć nierzadko bywa jej skutkiem. Jest zatem, by użyć w tym miejscu pojęć zakorzenionych w filozofii nietzscheańskiej, dionizyjska – bakchiczna, splatając się zarazem w nierozerwalny węzeł z innymi „silnymi” czynnikami kulturotwórczymi: erotyzmem, muzyką i winem. Jest przy tym (podobnie jak asceza) domeną doświadczenia religijnego […]
Szum oznacza chaos. Wedle ustaleń semiologii i teorii informacji bowiem szum „jest to zakłócenie powstające w kanale i mogące przeinaczyć fizyczną strukturę sygnału” (Eco 1972: 34). Jego obecność w komunikacie artystycznym jest postrzegana jako brak uporządkowania, błąd lub pozostające poza kontrolą autora wtargnięcie przypadku, nierzadko traktowane jako świadectwo warsztatowych niedostatków […]
Wśród sensualnych metafor ekwiwalencji przekładowej w retoryce krytycznotranslacyjnej najbardziej zaskakujące mogą wydać się te, które eksponują zapachowe właściwości oryginału. Przekład nieuchronnie pozbawia oryginał wartości metaforyzowanych jako woń, barwa, świeżość. Romantyczny poeta, tłumacz Irydiona Zygmunta Krasińskiego na język francuski, Konstanty Gaszyński, pisał: „Poezja jest tym cudownym zapachem, który ginie w czasie […]
Niemal we wszystkich utworach urodzonego w Kowenicach koło perwersyjny pisarza opisy ciała erotycznego prowadzą do uprzedmiotowienia człowieka. Doznania zmysłowe, związane z erotyką mają w utworach autora Króla Obojga Sycylii przeważnie charakter modernistycznej demonologii, kazirodczy, sadystyczny lub masochistyczny (Jarzębski 1984: 250). Ciało budzi pożądanie, ale także jest źródłem upokorzenia. Ze względu […]
W twórczości literackiej Norwida synestezja pojawia się najczęściej w opisach przestrzeni przedstawionej. Najwięcej takich opisów odnaleźć można w poematach. Niemal zawsze jednym z członów synestezyjnych połączeń są opisy barw. W Quidamie synestezjaczęsto jest zespoleniem doznań wzrokowych ( barwnych) i dźwiękowych: Cyprian Norwid : Quidam: 139 I znów fontanny tylko łzy […]
Zmysł wzroku to najistotniejszy spośród sensualnych perceptorów służących poznawaniu świata w twórczości Orzeszkowej. Pisarka uprzywilejowała obrazowe walory literatury, choć zakres jej wiedzy w dziedzinie sztuk plastycznych nie był rozległy, do tego ukształtowany pod wpływem estetycznego tradycjonalizmu (Olkusz 1998). W studium O powieściach T.T. Jeża z rzutem oka na powieść w […]