Labirynt jako figura literacka jest typem symbolicznego uporządkowania przestrzeni i angażuje przede wszystkim ten zmysł, który jest najlepiej przystosowany do postrzegania relacji przestrzennych – wzrok. Jednak tak jak w wypadku rzeczywistej percepcji przestrzeni, w jej narracyjnych wyobrażeniach ważną rolę pełnią zmysły pozostałe. W wypadku reprezentacji przestrzeni labiryntowej ten udział jest […]
Lem Stanisław
8 artykułów
Zgodnie z tendencją XX-wiecznej prozy pierwszoosobowej do rekonstruowania prawidłowości funkcjonowania ludzkiej psychiki wzrok jest w tej odmianie opowiadania zmysłem statystycznie dominującym. Istnieją jednak utwory, w których przewagę zdobywają reprezentacje innych zmysłów, jak i takie, w których pojawiają się ujęcia kontrastowe (wzrok – inny zmysł / inne zmysły), a wreszcie takie, […]
W swojej Summa technologiae (1964) Stanisław Lem, mając doskonałe rozeznanie w zakresie dokonań dwudziestowiecznej nauki oraz (czego nie każdy jest świadom) wykazując się gruntowną znajomością natury ludzkiej, postawił ważne hipotezy dotyczące perspektyw Zachodu jako cywilizacji naukowo-technicznej. Najważniejsza jest przepowiednia eksplozji biotechnologii, z forpocztą inżynierii genowej; najpopularniejsza – prognoza obrócenia się […]
Według Stanisława Lema, „świat dopuszcza dwa typy Rozumu” (Lem 2009: 238): pierwszej i następnych generacji albo, inaczej je nazywając, naturalne i technologicznie samopotęgujące się. Ponadto może zawierać byty quasi-rozumne: choćby biomorfy (sztuczne instynkty – jak chmura z Niezwyciężonego) oraz technobionty (jak gdyby żywe tylko inteligentne maszyny). Ogromna część refleksji tego […]
Trzy tytułowe zagadnienia splatają się w prozie Stanisława Lemaw skomplikowaną i tajemniczą erotykę. Pierwszym, niejako sztandarowym, sposobem patrzenia tego pisarza na ludzki erotyzm jest groteska i elefantiaza – obie gatunkowo-fizjologiczne. Jest to metoda pisarska absolutnie dominująca u niego w tej dziedzinie. To dzięki niej – a w opozycji do moralistycznej […]
Dotyk nie należy do zmysłów szczególnie mocno eksponowanych przez pisarzy. Wynika to zarówno z siły oddziaływania kultury europejskiej, która preferowała wzrok jako podstawowy sposób docierania do prawdy o otaczającym nas świecie, jak i z fizjologicznych uwarunkowań: dotyk jest zmysłem wymagającym kontaktu z tym, co odmienne i w tej relacji, powodując […]
Hałas okazuje się zazwyczaj domeną kulturowego nieuporządkowania. Ogłusza, paraliżuje zmysły, wzbudza poznawczy niepokój brakiem czytelnego źródła, przewidywalnego celu i wyobrażalnego sensu, w konsekwencji zaś rodzi strach. Zarazem jednak staje się także symptomem współczesnej cywilizacji, nieuniknioną – choć kosztowną – ceną postępu naukowo-technicznego, produktem mechanizacji życia oraz industrializacji społeczeństwa. Towarzyszy on […]
Szum oznacza chaos. Wedle ustaleń semiologii i teorii informacji bowiem szum „jest to zakłócenie powstające w kanale i mogące przeinaczyć fizyczną strukturę sygnału” (Eco 1972: 34). Jego obecność w komunikacie artystycznym jest postrzegana jako brak uporządkowania, błąd lub pozostające poza kontrolą autora wtargnięcie przypadku, nierzadko traktowane jako świadectwo warsztatowych niedostatków […]