W okresie Młodej Polski w wydawnictwach książkowych często umieszczano ilustracje oraz drobne elementy zdobnictwa ornamentalnego. Pełniły one głównie funkcję uzupełniającą wobec słowa, ale równocześnie, angażując zmysł wzroku, przyczyniały się do kompleksowego odbioru woluminu jako obiektu estetycznego. Tym samym, polska grafika książkowa przełomu XIX i XX wieku wpisywała się w międzynarodowy […]
Archiwum miesiąca: kwiecień 2024
949 wpisów
Nazwa tego utworu literackiego, najczęściej wierszowanego, pochodzi od greckich wyrazów lógos (słowo)i grḯphos (zagadka). W różnych źródłach stosuje się też nazwy „enigmat”, „gryf” lub po prostu „zagadka”, choć nie do końca znaczą one dokładnie to samo. Logogryf zawierał w sobie imię i nazwisko lub nazwę jakiegoś przedmiotu, którą czytelnik miał […]
Stemmata czy też inaczej stemma to nazwa wywodząca się od greckiego wyrazu stémma, czyli wstęga. Pierwotnie był to zwój z zapisem genealogii rodów rzymskich. Z upływem czasu stał się odmianą emblematu powiązaną ściśle z heraldyką. Forma ta łączy w sobie obraz, którym jest herb i tekst w postaci krótkiego epigramu […]
Kaligram to nazwa pochodząca of francuskiego słowa calligramme, to zaś łączy w sobie greckie słowo kállos oznaczające „piękno” oraz grámma czyli „litera” lub „napis”. Jest to jeden z najciekawszych przykładów poezji wizualnej. Twórcą kaligramów był Guillaume Apollinaire, który w 1918 roku wydał słynny zbiór Calligrammes. Poèmes de la paix et […]
Zbigniew Warpechowski uczynił wzrok i widzenie tematami kilku wypowiedzi o charakterze programowym, są to: Pożegnanie ze zmysłem wzroku (1983), Podejrzliwość w stosunku do zmysłu wzroku (1983), Dramatyczność widzenia i niewidzenia (niedatowany), Samoocena – projekcja (1983) (Warpechowski 1990: 111-113) oraz Projekcja (widzenie wewnętrzne), który jest kompilacją tekstu Samoocena – projekcja i […]
Emblemat jest słowem utworzonym od greckiego wyrazu émblēma oznaczającego „wstawkę” lub „wkładkę”. Początki gatunku łączą się ze słynnym dziełem Andrea Alciatusa Emblematum libellus z 1531 roku, które było zbiorem epigramatów o charakterze ekfrastycznym (opisy różnorodnych dzieł sztuki). Pierwszy wydawca dzieła Alciatusa zadecydował – wbrew zresztą intencji autora – o wydaniu […]
Nadawanie walorów muzycznych zjawiskom natury czy cywilizacji jest zabiegiem, który można obserwować w licznych wierszach dwudziestowiecznych. „Umuzyczniane” w ten sposób elementy przyrody ożywionej, nieożywionej i zjawiska przyrody, a także elementy i zjawiska cywilizacji zyskują tym samym nowe, bogate jakości brzmieniowe. Poetyckie reprezentacje zjawisk akustycznych natury i cywilizacji, które opierają się […]
Teoria narracji a kategoria cielesności Współczesne zainteresowanie kategorią cielesności zauważalne na wszystkich obszarach nauk humanistycznych ujawniło się także w studiach nad narracją. Obecna sytuacja jest efektem skomplikowanych przemian, które przeszła zarówno narratologia, jak i refleksja nad kategorią cielesności. Przede wszystkim zmienił się zakres badań nad narracją (Łebkowska 2002), w ich […]
Carmen figuratum, zwany też wierszem obrazkowym, shaped poem, shaped verse czy też po niemiecku Bilderlyrik jest utworem ułożonym na stronicy w kształt przedmiotu, o którym jest mowa w tekście. Pierwowzorem tego typu utworów są greckie technopaegina, które inspirowały wiele rozwiązań pojawiających się później np. w angielskiej poezji metafizycznej czy w […]
Doświadczenia ciałai cielesności w twórczości Aleksandra Wata nie należy wiązać wyłącznie z dręczącą go chorobą bólową. Twórczość Wata odpowiada niemal dokładnie założeniom projektu krytyki somatycznej, jest ona nastawiona zarówno na reprezentację doświadczenia literackiego (chodzi głównie o sam akt pisania, praktyki języka, mowę, która sytuuje się w tej poezji na różnych […]