Każdemu, kto zna poezję Józefa Czechowicza, pamięć lektury oraz intuicja podpowiadają, że w wierszach tego poety jakości sensualne znalazły specjalny wyraz. Nie przypadkiem krytycy wskazywali od zawsze na „muzyczność” i „wizyjność” tej twórczości. Okazuje się jednak, że doświadczeniu zmysłowemu przydzielił Czechowicz rolę szczególną i nieoczywistą. Mimo iż nasycał swoje utwory […]
Roczne Archiwa: R
949 wpisów
Zasadniczą cechą secesji było zacieranie granic między poszczególnymi rodzajami działań artystycznych, dążenie do ich syntezy oraz oddziaływanie na zmysły odbiorcy (głównie wzrok, ale też dotyk) za pomocą różnych bodźców plastycznych. Przykłady realizacji utrzymanych w stylistyce secesyjnej można wskazać w różnorodnych dziedzinach sztuki (architektura, malarstwo, grafika, rzeźba) oraz rzemiosła (witraż, meble, […]
Zgodnie z koncepcją Franciszka A. Mesmera (1734 – 1815) w świecie, oprócz magnetyzmu mineralnego, działa magnetyzm zwierzęcy, polegający na oddziaływaniu na siebie organizmów żywych, dokonującym się zarówno na zmysły zewnętrzne, jak i zwłaszcza na zmysł wewnętrzny. Mesmer przyjął założenie istnienia, jak to nazwał, fluidu, specyficznego płynu – magnetycznego, w związku […]
Młodopolska ekfraza poetycka należała do popularnych na przełomie XIX i XX wieku wierszy o sztuce, których zasadniczą cechą było wykorzystanie opisu unaoczniającego, oddziałującego na wyobraźnię i zmysł wzroku potencjalnego odbiorcy. W latach 1890-1918 powstawały utwory odsyłające czytelnika do różnych dziedzin sztuki (malarstwo, rzeźba, architektura, rzemiosło, ogrodnictwo) dawnej i współczesnej, przedstawień […]
Zasadniczą przesłanką francuskiego malarstwa impresjonistycznego była zmysłowa – wzrokowa – percepcja rzeczywistości i rejestracja na płótnie zmienności wrażeń optycznych odbieranych w trakcie subiektywnego, biernego oglądu. Sytuując impresjonizm w perspektywie zmysłocentrycznej, wśród przyjętych przez artystów (m.in. Claude Monet, Edgar Degas, Auguste Renoir) założeń, należy podkreślić znaczenie subiektywnej percepcji współczesnej rzeczywistości, wzrokowego […]
Inicjał (łac. initium – początek) to litera rozpoczynająca pierwsze zdanie tekstu (prozą lub wierszem) bądź jego wybranego fragmentu (części, rozdziału, akapitu, kolumny tekstu), różniąca się od pozostałego pisma wielkością (zajmuje kilka wierszy, występuje ponad tekst, wybiega na margines), krojem czcionki, kolorem i ozdobnością. Ostatnia cecha wiąże się z możliwością wprowadzenia […]
Jednym z ważnych przeżyć związanych z romantycznym doświadczeniem ciała jest łącząca się z nim trauma, uraz psychiczny, który wynika z cierpienia ciała czy też poczucia łączącego się z nim ograniczenia. O takim urazie świadczyć będzie bądź częste powracanie związanych z nim tematów korporalnych w twórczości pisarza, bądź specyficzne fantazmatyczne opracowanie […]
Jednym z wariantów horacjańskiego toposu ut pictura poesis jest dążenie do szeroko rozumianej literackości malarstwa (ut poesis pictura). Zagadnienie to obejmuje kwestie narracyjności sztuk plastycznych, zastosowania do nich kategorii opowiadania czy opisu (Poprzęcka 1986), ale także pytanie o alegorię, symbol i metaforę, które, utożsamiane ze zjawiskiem wyłącznie językowym, stały się […]
Opusculum de arte memorativa Jana Szklarka to traktat mnemotechniczny napisany w roku 1503 i wydany drukiem rok później w oficynie Kaspra Hochfedera w Krakowie. Druk posiada dwa warianty (A i B), różniące się innym położeniem drzeworytowej ilustracji z wyobrażeniem kosy na k. a8r (Wójcik 2006: 97-98). Jest to pierwszy wydany […]
Wizerunek kobiety w literaturze i sztuce polskiej końca XIX stulecia jest niejednolity i pełen sprzeczności. Z jednej strony wiąże się z lękami i znużeniem epoki schyłkowej, z drugiej – odzwierciedla tempo przemian i nowy porządek w intymnych sferach życia kobiety. Sensualność, erotyzm, kobiece ciało poznawane dzięki wszystkim zmysłom – to […]