Przyczyn tego stanu rzeczy jest wiele i mają one między innymi podłoże psychofizjologiczne i kulturowe nie bez znaczenia są tu także fizyczne i chemiczne właściwości substancji zapachowych. Rozważania o lingwistycznych aspektach zjawisk olfaktorycznych trudno usytuować w jakimś określonym nurcie badawczym, trudno też w badaniu tych zjawisk stosować jakąś ściśle sprecyzowaną […]
synchronia
112 wpisów
Pojęcie ‘dźwięk’ intuicyjnie wydaje się proste do zdefiniowania, jednak okazuje się, że w praktyce leksykograficznej to definiowanie (definiowanie jednostki języka, która nazywa pojęcie ‘dźwięk’) sprawiało autorom haseł słownikowych poważne trudności. W literaturze lingwistycznej nie zajmowano się szczegółowo tym problemem, choć bardzo wiele uwagi poświęcano zagadnieniom o wiele bardziej szczegółowym, takim […]
Dźwięk jako zjawisko fizyczne ma trzy podstawowe cechy: natężenie (głośność), częstotliwość (wysokość) i widmo (barwę) (Dąbkowski 1991: 23). Tylko pierwsza z nich jest parametrem, którego nazywanie w języku odbywa się przy użyciu jednostek leksykalnych prymarnie odnoszących się do tej właśnie cechy. W parach przymiotników takich jak wysoki : niski (określających […]
Obok wykładników leksykalnych, słowotwórczych, fleksyjnych, kontekstowych i konsytuacyjnych płeć może mieć też eksponenty składniowe. Przyjmuję, że wykładnikami składniowymi płci są zróżnicowane rodzajowo końcówki fleksyjne wyrazów składniowo podrzędnych wobec nazwy osoby, skorelowane z jej płcią. Np. [1] Furman poinformowała jedynie, że NFZ poda tę informację „jak najszybciej się da”. GW 143/2003, […]
Płeć to wedle definicji słownikowej‘ogół cech charakteryzujących i odróżniających osobniki żeńskie i męskie; także: ogół osobników wyróżniających się tymi cechami’ (Zgółkowa 1994-2003: 116-17). Pojęcie płci zakłada przeciwstawianie męskości i żeńskości, organizmów męskich i żeńskich, o czym świadczy między innymi istnienie takich wyrażeń językowych, jak płeć odmienna, przeciwna, różnice płci. Jest […]
W większości prac językoznawczych ostatniego półwiecza pojęcia‘rodzaj’ nie odnoszono do właściwości semantycznych rzeczownika. Rodzaj gramatyczny wyraźnie przeciwstawiano rodzajowi naturalnemu, podkreślano konwencjonalny charakteru rodzaju i brak związku z właściwościami semantycznymi leksemów. Badania nad semantyką rodzaju nie były tak szeroko zakrojone jak badania nad jego gramatycznością, ale w pewnym zakresie były prowadzone […]
W języku polskim nie ma pełnej symetrii w zakresie przekazywania informacji o płci, między nazwami mężczyzn i kobiet, samców i samic. Jako dowód można podać wiele faktów językowych. Istnieje w języku grupa męskich nazw osobowych nie posiadających równoległych znaczeniowo żeńskich odpowiedników, np. bawidamek, pantoflarz, kobieciarz, niewieściuch, impotent, gach, gbur, ramol, […]
Jakkolwiek mechanizm percepcji barw można uznać za uniwersalny, wspólny wszystkim ludziom obdarzonym zdrowym aparatem wzroku, nie ulega wątpliwości, że w różnych językach i kulturach spektrum kolorystyczne jest opisywane za pomocą repertuarów nazw różniących się od siebie tak pod względem ilościowym, jak i jakościowym. Por. Anna Wierzbicka : Język – umysł […]
Zestawy barw podstawowych różnią się w zależności od języka. W dotychczasowych badaniach nad semantyką nazw barw wypracowane zostały jednak pewne zestawy kryteriów, za pomocą których można określić zbiór podstawowych nazw barw (zob. Waszakowa 2000, Tokarski 2004). Por. Podstawowe nazwy barw to „leksemy pozostające w najwyraźniejszej relacji wobec wzorców prototypowych w […]
Pole semantyczne nazw cech odbieranych dotykiem jest częścią pola semantycznego przymiotników oznaczających cechy fizyczne obiektów. To, jakie leksemy wchodzą w jego skład, było już niejednokrotnie przedmiotem refleksji językoznawców, przy czym można zauważyć znaczne różnice pomiędzy polami wyznaczonymi przez poszczególnych badaczy (por. Pisarkowa 1975: 132-133, Nagórko 1987: 103, Pajdzińska 1996: 125). […]