W ostatnim dziesięcioleciu XIX wieku, wraz z objęciem dyrekcji Teatru Miejskiego w Krakowie najpierw przez Tadeusza Pawlikowskiego, a po nim przez Józefa Kotarbińskiego, w żywym dialogu z nowym repertuarem scenicznym, wyłoniły się zręby modernistycznego aktorstwa. Pisał na ten temat Jan Michalik, dostrzegając subtelne procesy przejścia od teatru opartego na dobrze […]
XX wiek
246 wpisów
W książce zatytułowanej Genialna maszyna. Biografia serca czytamy: Stephen i Thomas Amidon : Genialna maszyna. Biografia serca: 174 W drugiej połowie XX wieku nasza zdolność do naprawy i ulepszania mięśnia sercowego rosła w imponującym tempie, serce ikona natomiast spadło do poziomu reklamy, poradników motywacyjnych, stylu życia i tanich cukierków. Oczywiście […]
Doświadczenie choroby umieszcza w centrum doznań ciało, za sprawą którego definiujemy schorzenie i kształtowaną przez nie tożsamość osoby cierpiącej czy zmagającej się z bólem, często nieodłącznym składnikiem choroby. Pryzmat literatury wikła nas dodatkowo w pośrednictwo języka, który próbuje znaleźć adekwatny odpowiednik dla doświadczenia choroby, i to, co wydaje się pozasłowne, […]
Jak pamiętamy przeszłość? Co może stać się katalizatorem wspomnień? Potrzeba całościowego spojrzenia na minione doświadczenia, reinterpretacji własnego życia, pojawia się szczególnie w okresie starości, co widać we wspomnieniach, spisywanych zazwyczaj pod koniec życia. Starość sprzyja powrotom do przeszłości, co wiąże się z mechanizmami pamięci, jak też jest rodzajem ucieczki przed […]
Jak zauważa Dorota Korwin-Piotrowska, wizualizacja jest „odwiecznym dążeniem podróżopisarstwa” (Korwin-Piotrowska 2001: 161), stanowi potwierdzenie odbycia podróży, jest odpowiednikiem autorskiej naoczności. Badaczka wyróżnia dwa funkcjonujące od końca XVIII wieku typy relacji z podróży: bardziej naukowy, naocznościowy, zawierający szczegółowe opisy oraz „bardziej swobodny, skupiony na ulotnych wrażeniach, doznaniach sensualnych” (Korwin-Piotrowska 2001: 161). […]
Na chorobach nowotworowych ciąży przeświadczenie o ich skrajnej reifikacji. Wyraz temu przekonaniu dała choćby Susan Sontag w swym słynnym eseju Choroba jako metafora, w którym pisała: Susan Sontag : Choroba jako metafora: 21-22 […] umierający na raka, upokorzony przez strach i cierpienie, jest ograbiony z wszelkiej zdolności do autotranscendencji. […] […]
Kobiece relacje więzienne i łagrowe, w przeciwieństwie do męskich, nie poszukują uniwersalnych paraboli, ale bardziej koncentrują się na fizycznych aspektach egzystencji (Czerska 2011: 219). Barbara Skarga w tomie wspomnień Po wyzwoleniu nie pomija tzw. wstydliwych aspektów życia w łagrze. Pokazuje, że sytuacja uwięzienia podważa obowiązujące w naszym kręgu kulturowym kategorie […]
Utwór autotematyczny to taki, który na różne sposoby wskazuje na siebie jako na artefakt. Prezentuje się jako coś „zrobionego”, powstałego w pewnych okolicznościach, według określonych konwencji, drogą takich a nie innych wyborów. On sam, a nie tylko tworzony przezeń świat przedstawiony staje się równoprawnym przedmiotem odbioru. Można wyróżnić trzy szczegółowe […]
Hałas okazuje się zazwyczaj domeną kulturowego nieuporządkowania. Ogłusza, paraliżuje zmysły, wzbudza poznawczy niepokój brakiem czytelnego źródła, przewidywalnego celu i wyobrażalnego sensu, w konsekwencji zaś rodzi strach. Zarazem jednak staje się także symptomem współczesnej cywilizacji, nieuniknioną – choć kosztowną – ceną postępu naukowo-technicznego, produktem mechanizacji życia oraz industrializacji społeczeństwa. Towarzyszy on […]
Rock, a mówiąc poprawniej rock and roll, którego rock jest kulturowym i pojęciowym residuum, okazuje się ostatecznie elektrycznym hałasem. Swą hałaśliwość dziedziczy po jazzie, z którego narodził się w wyniku stopniowych, choć krótkotrwałych, przemian amerykańskiej kultury popularnej. Jego cechą immanentną jest natomiast „elektryczność” – a dokładniej elektryczna amplifikacja instrumentów muzycznych, […]