W wypowiedziach o sztuce tłumaczenia, zwłaszcza dawniejszych, nierzadkie jest szukanie analogii ze sztukami plastycznymi. Źródłem takich porównań stało się utrwalone w kulturze mimetyczne rozumienie natury przekładu jako naśladowania oryginału lub nawet „naśladowania z naśladowania” (obrazu rzeczywistości w oryginale). Seria tradycyjnych metafor, których wspólny mianownik stanowi koncept tłumacza jako kopisty („Tłumaczenie […]
wzrok
228 wpisów
W poezji kształt wersu, rozplanowanie wersów różnej długości, ich wcięcia w obrębie strof wskazują, że twórcy przywiązują wagę do formy, jaką ich utwory przybierają w druku. Pozwala to traktować wizualny kształt poezji jako nieobojętny również w wypadku przekładów. Sama typografia może sugerować, że mamy do czynienia z przekładem poetyckim, co […]
Wzrokocentryzm oznacza uprzywilejowanie wzroku w stosunku do pozostałych zmysłów, wyrażające się także w ujmowaniu rzeczywistości i w wytworach kultury. Wielu badaczy uważa za wzrokocentryczną całą cywilizację zachodnią, często zresztą łączą ten fenomen z prymarną rolą wzroku w systemie percepcji ludzkiej: jak pisze Wolfgang Welsch, „nie można stworzyć kultury wbrew naturze” […]
W twórczości Adama Mickiewicza możemy obserwować splot sensualności ze spirytualizmem, doświadczenia zmysłowego z doświadczeniem o charakterze duchowym, od lat 30. XIX wieku coraz wyraźniej powiązanym z religią. Poeta zarówno w tym, co zmysłowe, jak i w tym, co duchowe, w różnych okresach swojej twórczości w różnym stopniu, odnajduje remedium na […]
Ilustrowanie tekstów literackich bywa zaliczane do przejawów tłumaczenia intersemiotycznego, polega ono bowiem na przełożeniu jednego rodzaju znaków (werbalnych) na inny kod (wizualny). W istocie jednak – ponieważ ilustracja z założenia współwystępuje ze słowem, nie zastępuje go, jak przekład zastępuje oryginał – słuszniej byłoby ją nazwać intersemiotycznym wzbogaceniem tekstu, dzięki któremu […]
Jednymi z najoryginalniejszych prac powstałych w kręgu formistów były obrazy wielopłaszczyznoweTytusa Czyżewskiego, świadczące o poszukiwaniu nowych środków wyrazu silnie dezautomatyzujących percepcję wzrokową dzieł plastycznych. Wszystkie te prace zaginęły, a jedyną ich dokumentację stanowią fotografie i recenzje zamieszczone w prasie przedwojennej oraz spisy katalogowe. Czyżewski nad koncepcją obrazów wielopłaszczyznowych pracował co […]
Światło to jedno z głównych i najbardziej interesujących z punktu widzenia semantycznego wyrażeń języka naturalnego związanych z pojęciem‘widzenia’. Stanowi bazę dla bardziej złożonych wyrażeń określających i denotujących zjawiska świetlne (z wyrażeniami jasny i świecić na czele), które z kolei są podstawą dalszych semantycznych przesunięć metonimicznych i metaforycznych, ze szczególnym upodobaniem […]
Najbardziej podstawowym czasownikiem emisji światła w języku polskim jest świecić (się). Poza tym istnieje cała grupa czasowników semantycznie ze świecić (i światłem)powiązanych, takich jak błyszczeć, lśnić, połyskiwać, błyskać, iskrzyć, promieniować i innych, o których można powiedzieć, że odnoszą się do zjawisk mających cechę wspólną, a tą cechą wspólną jest właśnie […]
Ujrzeć to czasownik stanowy percepcji wzrokowej traktowany często jako nacechowany stylistycznie synonim zobaczyć. Nie posiada odpowiednika niedokonanego. Czasownik ten jest pod wieloma względami podobny do zobaczyć, a do uznania obu za synonimy (Bańko 2000, Dubisz 2004) skłania możliwość wstawienia odpowiedniej formy czasownika zobaczyć zamiast ujrzeć we wszystkich kontekstach wystąpienia tego […]
W związku z tym, że nazwy barw są jednostkami leksykalnymi, dla których trudno jest zbudować adekwatne eksplikacje znaczenia, a zakresy poszczególnych nazw są nieostre, wielu badaczy leksykonu kolorystycznego posługuje się pojęciem prototypu. Anna Wierzbicka, choć sprzeciwia się stanowczo nadużywaniu terminu prototyp w badaniach […]