Jedną z opozycji organizujących twórczość poetycką Tadeusza Peipera tworzy zderzona z pojęciowością sensualność. Uznawany za autora poezji abstrakcyjnej, rozumowej, odbierającej konkretom ich fizyczność oraz aktywizującej pojęciową, a nie emocjonalną stronę słów, okazuje się jednocześnie Peiper poetą w szczególny sposób nastawionym na zmysły. Janusz Sławiński, analizując język poetycki Awangardy Krakowskiej, pisał […]
Percepcja
51 wpisów
Generalnie rzecz ujmując, warunkiem dezautomatyzacji w odbiorze estetycznym jest restytucja dynamicznego współoddziaływania elementów (tematycznych, kompozycyjnych lub stylistycznych) wypowiedzi artystycznej. Konieczną zmianę bodźca sensorycznego zapewnia m. in. dehierarchizacja elementów, redefinicja ich wzajemnych powiązań, nadanie elementom nowych cech, wprowadzenie nowych elementów lub nieoczekiwana dekontekstualizacja całości artystycznej, która zmienia jej status i funkcję […]
Anestetyka to termin przyjęty przez Wolfganga Welscha na określenie stanu bezczucia (zamrożenia doznań, znieczulenia) towarzyszącego wszelkiej percepcji estetycznej. Welsch pisze: „[…] widzimy dlatego, że jesteśmy ślepi na większość rzeczy; coś uwidocznić oznacza zarazem uniewidocznić coś innego. […] w samo postrzeganie wpisany jest pewien rodzaj anestetyki.” (Welsch 1997: 521). Nierozdzielny związek […]
Jednym z ważniejszych terminów służących opisowi literackich reprezentacji zjawisk i doświadczeń słuchowych jest fonosfera. Źródeł tego audialnego terminu literaturoznawczego można doszukiwać się we wszelkich dotychczas zdefiniowanych sferach, w tym: biosferze, semiosferze wzorowanej na noosferze (Łotman 1984 i 2000), ale i mnożących się, przez co trudnych do chronologicznego poszeregowania: antroposferze, radiosferze, […]
Dźwięk funkcjonuje w literaturze jako właściwość języka oraz jako składnik świata przedstawionego. Doświadczenie audialne związane jest więc z możliwością rzeczywistej percepcji słuchowej opartej na głośnej lekturze oraz z wytwarzaniem w wyobraźni czytelnika „obrazów” akustycznych. Obydwie formy obcowania ze światem dźwięków poprzez literaturę mogą występować jednocześnie, nie wykluczają się bowiem wzajemnie. […]
Zmysły ludzkie (wzrok, słuch, dotyk, smak, węch, propriocepcja) dostarczają informacji o świecie zewnętrznym i środowisku wewnętrznym człowieka. Pobudzone przez bodźce ze środowiska receptory zmysłowe i organy zmysłowe wytwarzają neuronalną odpowiedź na stymulację, czyli wrażenia sensoryczne. Ich odbiór, przetwarzanie i rozpoznawanie przez mózg i umysł ludzki to właśnie percepcja (Brookes, Wilson […]
Z wrażeń zmysłowych nieustannie odbieranych poprzez wszystkie zmysłowe modalności ludzka świadomość rejestruje tylko niewielki procent. Choć zdecydowana większość spostrzeżeń oraz mechanizmów ich przetwarzania pozostaje dla nas nieświadoma, odbiór i mózgowa transpozycja bodźców angażuje wiele skomplikowanych procesów (Hickman Brynie 2010). Mimo to postrzeganie obiektów wydaje się przebiegać łatwo i szybko. Dzieje […]
We współczesnych intersycyplinarnych badaniach nad ucieleśnieniem radykalnie kwestionuje się tradycyjną opozycję między ciałem przypisywanym naturze i świadomością przynależną rzekomo kulturze (Weiss, Haber 1999). Na gruncie antropologii nastąpiło przesunięcie akcentów ze studiów nad obyczajami, strukturami społecznymi, systemami symbolicznymi danych społeczności w kierunku rozpoznawania ich codziennych praktyk cielesnych – ekspresji emocji, komunikacji […]
Wizualizacje zajmują szczególną pozycję wśród obrazów mentalnych innych modalności zmysłowych, gdyż wzrok pełni uprzywilejowaną funkcję w procesach ludzkiej kognicji. Wizualizacje jako obrazy mentalne dostarczają informacji o obiektach (ich wymiarach, kształcie, fakturze, kolorze, pozycji w przestrzeni, cechach jakościowych) oraz o relacjach przestrzennych – informacja ta kodowana jest i przetwarzana niezależnie od […]
Termin „marker somatyczny” utworzył neurolog Antonio R. Damasio dla wyjaśnienia ścisłego biologiczno-funkcjonalnego powiązania ludzkich procesów poznawczych, emocjonalnych i reakcji somatycznych (Damasio 1999: 199-228). Działanie systemu markerów somatycznych w jego interpretacji jest empirycznym dowodem na fałszywość dualistycznego pojmowania relacji ciała i umysłu. Oznaczył on tym mianem automatycznie pojawiające się u człowieka […]