Mianem tym określa się podzbiór czasowników percepcji wzrokowej, takich jak wyglądać, widnieć, jawić się, pojawiać się i innych. Wspólną ich cechą jest wysunięcie na pierwszy plan przedmiotu percepcji (tego, co widziane), który zajmuje przy opisowych czasownikach percepcyjnych pozycję pierwszego argumentu przedmiotowego (jest tzw. podmiotem gramatycznym w zdaniach konstytuowanych przez te […]
Roczne Archiwa: R
949 wpisów
Oczy w niebiosach z tomu Sad rozstajny (1912) to utwór, który zamyka cykl zatytułowany Poematy zazdrosne. Zmysł wzroku odgrywa w tymże cyklu bardzo istotną rolę, o czym świadczą dwa inne utwory: Tarcza, która cykl otwiera i Wieczory, poprzedzające Oczy w niebiosach. Utwór ten stanowi dialog poetyckiego „ja” z personifikowanymi oczami, […]
Nos wystający z twarzy jest częścią ciała typową dla człowieka – spełnia też określone funkcje biologiczne: stanowi rezonator mowy, jego kości osłaniają oczy, działa jak urządzenie klimatyzacyjne (chroni przed wiatrem i kurzem, przystosowuje powietrze trafiające do płuc), a także służy do wchłaniania zapachów i kichania. W kulturach tradycyjnych znaczenie nosa […]
Ciało ludzkie w kulturach tradycyjnych postrzegane było jako mikrokosmos, analogicznie do domu czy świata – zamknięty swoistymi granicami, ale i wyposażony w otwory, które umożliwiały komunikację z tym, co zewnętrzne. Z cielesnego orbis interior za pośrednictwem owych otworów do orbis exterior przedostawały się różnego rodzaju wydzieliny, które w tradycyjnym wyobrażeniu […]
W poezji Leśmiana pojawiają się w wielkim nagromadzeniu różnorodne określenia kolorów, zwłaszcza takie, które akcentują ich nieustanną zmienność a także neologizmy kolorystyczne potrzebne, by wyrazić nowy, nieznany dotąd aspekt barwy. Poeta był świadomy swojego zamiłowania do intensywnych kolorów: „Cechowało mnie i cechuje ostre widzenie przedmiotów i barw” (Leśmian 2011: 545) […]
Uznawane za szczytowe osiągnięcie Orzeszkowej Nad Niemnem nie zrywało całkowicie, wbrew założeniom autorki, ze schematyzmem powieści tendencyjnej – i na pierwszy rzut oka analiza zapachów i doznań olfaktorycznych wydaje się tę konstatację pogłębiać. Inne jest powonienie bohaterów, którzy spotykają się z jawną narratorską przychylnością (Bohatyrowicze, Benedykt Korczyński, Justyna Orzelska…), i […]
Quo vadis to powieść, która z zapachu czyni zasadę organizującą przedstawioną w książce rzeczywistość. Świat rzymski jest światem subtelnych woni i aromatów, co ma swoje uzasadnienie historyczne, ale jednocześnie, dość paradoksalnie, może zostać uznane za anachroniczny element fabuły (anachroniczny, bo wyrażający znacznie późniejszą świadomość). „W moim hypocaustum każę palić cedrowym […]
Na mapie polskiego pozytywizmu to właśnie Bolesław Prus zajmuje absolutnie wyjątkowe miejsce, jeśli idzie o powiązanie przedstawień zmysłu smaku z postulatami dietetyki oraz higieny i racjonalności odżywiania. Szczególnie tam, gdzie pisarz mógł przemawiać bezpośrednio własnym głosem – a więc w kronikach i felietonach – po wielokroć dawał do zrozumienia, że […]
Smak jest kategorią, która z uwagi na swoje konotacje estetyczne nader często występuje w literaturze w innych rolach niż związane po prostu z sytuacją stołu i biesiady – i w twórczości Orzeszkowej znaleźć można całe mnóstwo takich właśnie, w dość odległy sposób powiązanych ze zmysłem fizjologicznym, użyć smaku. Jednym z […]
Spośród wszystkich zmysłów smak wydaje się najtrudniejszym i najmniej uchwytnym przedmiotem analizy – przede wszystkim ze względu na swoje głębokie zakorzenienie w estetyce filozoficznej, głównie XVIII i XIX wieku. Jako władza osądu piękna, a w dalszej kolejności synonim gustu, wyrafinowania, wykwintności czy ogłady, smak ma często niewiele wspólnego z fizjologicznym […]